Phát triển nhiên liệu sinh học: Động lực mới cho tăng trưởng xanh và phát triển bền vững

Vừa qua, tại Hà Nội, Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam (VOV) phối hợp với Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn “Phát triển nhiên liệu sinh học 2026: Từ chủ trương của Đảng đến hành động quốc gia".

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng, thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Diễn đàn thu hút sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, các hiệp hội ngành nghề cùng nhiều chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng, môi trường và kinh tế tuần hoàn.

Nhiên liệu sinh học - mắt xích quan trọng trong chuyển dịch năng lượng

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam Phạm Mạnh Hùng cho biết, trong những năm gần đây, chuyển dịch năng lượng xanh đã trở thành xu thế tất yếu trên phạm vi toàn cầu. Các quốc gia đang nỗ lực xây dựng mô hình tăng trưởng mới theo hướng phát triển bền vững, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới nền kinh tế carbon thấp.

Phó Tổng giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam Phạm Mạnh Hùng phát biểu tại sự kiện.

Trong tiến trình đó, nhiên liệu sinh học ngày càng được khẳng định là một giải pháp quan trọng nhằm thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế xanh.

Đối với Việt Nam, phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình chuyển đổi năng lượng mà còn là giải pháp quan trọng để thực hiện các cam kết quốc tế về ứng phó biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính và hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để phát triển các ngành công nghiệp mới, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy đổi mới công nghệ và tăng cường tính tự chủ của nền kinh tế.

Theo ông Phạm Mạnh Hùng, năm 2026 được xem thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học của Việt Nam.

Toàn cảnh diễn đàn.

Đặc biệt, từ ngày 1/6/2026, toàn bộ hệ thống cửa hàng xăng dầu trên cả nước đã chính thức triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 theo lộ trình được Bộ Công Thương ban hành. Đây không chỉ là một dấu mốc quan trọng trong quá trình hiện thực hóa các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về chuyển dịch năng lượng xanh, mà còn thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và toàn xã hội trong việc thúc đẩy tiêu dùng nhiên liệu thân thiện với môi trường.

“Việc triển khai đồng bộ xăng E10 trên phạm vi toàn quốc mở ra cơ hội lớn để giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển các chuỗi giá trị kinh tế xanh”, ông Phạm Mạnh Hùng nhấn mạnh.

Xăng E10 mở ra thị trường nhiên liệu sinh học quy mô lớn

Tại diễn đàn, các chuyên gia đánh giá, việc đưa xăng E10 vào sử dụng trên toàn quốc là bước tiến quan trọng trong quá trình hiện thực hóa các chủ trương của Đảng và Nhà nước về chuyển đổi xanh.

Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công cho rằng, nhiên liệu sinh học là nhiên liệu có khả năng tái tạo, là nhiên liệu đáp ứng tiêu chí xanh hơn, sạch hơn, phát triển bền vững và nâng cao khả năng tự chủ, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công phát biểu tại chương trình.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, nguồn cung nhiên liệu khoáng ngày càng cạn kiệt và luôn tiềm ẩn nguy cơ đứt gãy nguồn cung do các nguyên nhân xung đột địa chính trị và chiến tranh thì năng lượng tái tạo và nhiên liệu sinh học càng trở nên đặc biệt có ý nghĩa không chỉ bởi cho môi trường mà còn vì an ninh năng lượng của mỗi quốc gia.

Từ góc độ của nhà sản xuất, cung ứng nhiên liệu, Ông Mai Tuấn Đạt, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) nhận định, khi E10 được phủ sóng toàn quốc, nhu cầu về Ethanol (E100) được dự báo sẽ đạt khoảng 1 triệu khối mỗi năm.

Tính theo thời giá hiện tại, thị trường này sẽ tạo ra một nền kinh tế quy mô xấp xỉ 20.000 tỷ đồng. Nếu tính chi phí nguyên liệu chiếm khoảng 70%, sẽ có hơn 10.000 tỷ đồng trực tiếp chảy về túi của những người nông dân, ngư dân và người làm lâm nghiệp. Đây là một con số khổng lồ, mở ra sinh kế bền vững cho hàng triệu người.

Tuy nhiên, Phó Tổng Giám đốc BSR cũng thẳng thắn chỉ ra những điểm nghẽn lớn nếu chỉ phát triển nhiên liệu sinh học theo lối mòn. Hiện nay, nguyên liệu sản xuất Ethanol tại Việt Nam chủ yếu vẫn dựa vào củ sắn, mía hay ngô.

Ông Mai Tuấn Đạt - Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) phát biểu tại diễn đàn.

“Nếu chỉ dùng sắn, chúng ta sẽ vấp phải sự cạnh tranh khốc liệt với ngành tinh bột sắn – một ngành mang lại tỷ suất lợi nhuận cao hơn cho nông dân. Còn nếu dùng mía và ngô, câu chuyện sẽ va chạm trực tiếp với vấn đề an ninh lương thực. Do đó, nhiên liệu sinh học trong tương lai không thể và không nên chỉ gắn liền với củ sắn hay bắp ngô”, ông Đạt phân tích.

Theo đó, Việt Nam cần mở rộng nguồn nguyên liệu sinh học từ các phụ phẩm, phế phẩm nông - lâm - thủy sản như rơm rạ, bã mía, mỡ cá và các nguồn sinh khối khác. Đây là nguồn tài nguyên dồi dào, vừa giúp giảm lãng phí, vừa góp phần xử lý các vấn đề môi trường tại khu vực nông thôn.

“Nếu chuyển hóa được rơm rạ và các phụ phẩm nông nghiệp thành nhiên liệu sinh học, chúng ta không chỉ giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường mà còn tạo ra nguồn năng lượng tái tạo có giá trị kinh tế cao”, ông Đạt nhấn mạnh.

Tạo đầu ra bền vững cho nông sản Việt Nam

Một trong những lợi ích nổi bật của ngành nhiên liệu sinh học là khả năng tạo thị trường tiêu thụ ổn định cho nông sản trong nước.

Theo ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, mỗi năm Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,2 - 1,5 triệu tấn sắn khô. Nếu ngành công nghiệp ethanol phát triển mạnh, lượng nguyên liệu này hoàn toàn có thể được giữ lại để phục vụ chế biến sâu trong nước, qua đó gia tăng giá trị sản phẩm và tạo thêm việc làm.

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội nhiên liệu sinh học Việt Nam phát biểu tại diễn đàn.

Ông Tuấn cho rằng một chương trình phát triển nhiên liệu sinh học toàn diện có thể đồng thời giải quyết nhiều mục tiêu lớn như bảo đảm đầu ra cho nông nghiệp, giảm phát thải khí nhà kính, nâng cao tự chủ năng lượng và hỗ trợ cân bằng thương mại quốc tế.

“Nhiên liệu sinh học là một trong những hướng đi hiệu quả giúp chuyển đổi nông sản thành các sản phẩm công nghiệp có giá trị gia tăng cao, qua đó góp phần xây dựng nền nông nghiệp bền vững”, ông Tuấn nhận định.

Các đại biểu tham dự diễn đàn thống nhất rằng để nhiên liệu sinh học phát triển bền vững, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ, mở rộng vùng nguyên liệu, thu hút đầu tư vào công nghệ chế biến và đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích của xăng sinh học E10.

Trong bối cảnh chuyển đổi xanh đang trở thành xu thế tất yếu, phát triển nhiên liệu sinh học không chỉ là giải pháp giảm phát thải mà còn là cơ hội để Việt Nam xây dựng hệ sinh thái năng lượng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và tiến gần hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng