Chuyên gia REV đề xuất giải pháp phát triển tiềm lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Ban Chấp hành Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam nhiệm kỳ 2023-2028 tham quan Không gian VNPT (VNPT Space) ngày 17/01/2026

Năm 2026 đánh dấu khởi đầu một giai đoạn phát triển mới, gắn với triển khai Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 2026-2030. Ông Nguyễn Nam Long, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT), Phó chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam (REV) khẳng định đây là năm bản lề của giai đoạn 2026-2030, khi đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế số và khoa học công nghệ đóng vai trò quyết định.

Cộng đồng các nhà khoa học, chuyên gia, kỹ sư trong lĩnh vực vô tuyến - điện tử cần đóng vai trò nòng cốt định hướng chiến lược, tư vấn chính sách và kết nối nguồn lực cho các đột phá công nghệ.

Ông Nguyễn Nam Long, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam, Phó chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam

Giáo dục đại học phải chuyển hướng

GS. TS. Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó chủ tịch Hội REV đặt vấn đề về chất lượng đào tạo hiện nay. Ông dẫn lời Tập đoàn Viettel: "100% sinh viên ra trường chỉ có 30% đáp ứng được yêu cầu, còn 70% phải đào tạo lại". Cho thấy thực trạng đào tạo các trường đại học khối ngành điện tử - viễn thông đang gặp khó khăn lớn.

Theo GS. Trình, các trường đại học trước đây cạnh tranh theo số lượng, "....tuyển được bao nhiêu sinh viên, nguồn thu được bao nhiêu...". GS. TS. Chử Đức Trình gọi đây là "cạnh tranh ở đẳng cấp thấp". Ông cho rằng, Thủ tướng Chính phủ và Lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng đã nhìn thấy vấn đề này và đang thay đổi chính sách.

GS. TS. Chử Đức Trình (thứ tư từ trái sang), Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam nêu ý kiến

Từ năm 2025, Bộ Giáo dục đã thay đổi nhiều chính sách cụ thể. Năm 2026, sẽ siết xét tuyển học bạ, các phương thức tuyển sinh cần tập trung vào việc đánh giá được kiến thức, kỹ năng cốt lõi của ứng viên. GS. TS. Chử Đức Trình cảnh báo xu hướng các trường đẩy chỉ tiêu tuyển sinh lên tối đa cần dừng lại. Ông nói trên thế giới không có trường đại học 10 nghìn sinh viên, nhưng Việt Nam đang gộp các trường thành đại học lớn mà quên mất bài toán quản trị.

GS. TS. Chử Đức Trình đề xuất vai trò của cộng đồng chuyên gia trong thời gian tới là nâng cao chất lượng đầu ra của sinh viên, tạo chuẩn mực mới cho các cơ sở đào tạo.

Tập trung ba nhóm công nghệ chiến lược

GS.TS. Trần Xuân Nam, Phó giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự, Phó Chủ tịch Hội REV tiết lộ trong 11 nhóm công nghệ chiến lược của đất nước, Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam đang có thế mạnh trong ba nhóm quan trọng nhất. Đó là công nghệ mạng di động thế hệ sau, chip bán dẫn, và công nghệ hàng không vệ tinh. Hội đóng vai trò tư vấn, phản biện và kết nối cộng đồng chuyên gia trong cả ba nhóm này.

GS.TS. Trần Xuân Nam đề xuất năm 2026 cần tổ chức các hội nghị chuyên đề tập trung vào ba nhóm công nghệ này. Mỗi hội nghị sẽ mời các chuyên gia có tiềm năng về trình bày keynote chất lượng cao, tạo nền tảng cho nghiên cứu và ứng dụng. GS.TS. Trần Xuân Nam đặc biệt nhấn mạnh công nghệ truyền thông vệ tinh và các định hướng chiến lược của Nhà nước về kinh tế vệ tinh.

GS.TS. Trần Xuân Nam (thứ hai từ trái sang), Phó giám đốc Học viện Kỹ thuật Quân sự, Phó Chủ tịch Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam nêu ý kiến

Cuộc thi Thiết kế điện tử Việt Nam năm vừa qua cho thấy ngành điện tử Việt Nam có nhiều tài năng trẻ. Với 141 đội sinh viên từ 27 trường đại học trên cả nước, cuộc thi đã thành công vượt kỳ vọng, GS.TS. Trần Xuân Nam cho biết mô hình cuộc thi tương tự các cuộc thi Olympic quốc tế, vai trò của cộng đồng chuyên gia rất quan trọng nhưng phải gắn chặt với các trường đại học.

Năm tới, cộng đồng chuyên gia sẽ tiếp tục lựa chọn đơn vị có tiềm lực để phối hợp tổ chức, kêu gọi doanh nghiệp đồng hành. Doanh nghiệp được lợi khi kết nối với trường đại học, phổ biến công nghệ mới đến sinh viên, tạo lập môi trường cho sinh viên thực tập, đồng thời có cơ hội tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng.

Ông Nguyễn Nam Long Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn VNPT, Phó chủ tịch Hội REV cam kết Tập đoàn sẽ tiếp tục đồng hành, coi các hoạt động này góp phần quan trọng ươm mầm tài năng trẻ, kết nối nghiên cứu - đào tạo - sản xuất, thúc đẩy hệ sinh thái khoa học công nghệ. VNPT đang chuyển mình từ doanh nghiệp viễn thông truyền thống sang tập đoàn công nghệ số, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng cốt lõi.

'Cơ chế' chứng chỉ nghề nghiệp kết nối ba nhà

GS. TS. Chử Đức Trình đề xuất xây dựng cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp và trường đại học. Ông cho biết năm 2025 Đảng đã có các Nghị quyết lớn như Nghị quyết 57-NQ/TW, 68-NQ/TW và đặc biệt là Nghị quyết 79-NQ/TW về khoa học công nghệ. Từ cơ chế này, cộng đồng chuyên gia có thể khai thác các chính sách hỗ trợ cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, triển khai các hoạt động tư vấn chính sách, đào tạo nguồn nhân lực.

Toàn cảnh Hội nghị Ban Chấp hành Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam lần thứ 3 nhiệm kỳ 2023-2028 (Khóa 8)

Ông dẫn ví dụ Tập đoàn Viettel vừa khởi công nhà máy chip bán dẫn. Ngoài nhà máy sản xuất, phần chính là phòng thí nghiệm. Các trường đại học và công ty khác có thể tận dụng phòng thí nghiệm này như thế nào? Cộng đồng chuyên gia hoàn toàn có thể đóng vai trò cầu nối hiệu quả.

GS.TS. Trần Xuân Nam bổ sung giải pháp đột phá đó là xác định chuẩn nghề nghiệp, tổ chức thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về khoa học và công nghệ cho đội ngũ nhân lực khoa học và công nghệ. "Mô hình này các trường có kinh nghiệm có thể bắt đầu thí điểm, đây là cách kết nối ba bên: trường đại học - doanh nghiệp - cộng đồng chuyên gia", GS.TS. Trần Xuân Nam giải thích.

VNPT khởi động cuộc thi 'Age of Ainicorns'

Với vai trò đại diện cho tiếng nói của cộng đồng trí thức khoa học, Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn. GS.TS. Trần Xuân Nam cho biết Hội cần tiếp tục tham mưu cho Chính phủ và Nhà nước, tạo điều kiện phát triển mạnh hơn để thực hiện vai trò định hướng các vấn đề chiến lược.

Các chuyên gia Hội REV cùng nhìn nhận, khi Việt Nam hội nhập sâu với thế giới, vai trò của cộng đồng chuyên gia càng tăng, cộng đồng cần chuyển từ vai trò góp ý sang đồng hành, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.

Phó Tổng Giám đốc VNPT Nguyễn Nam Long kết thúc phát biểu bằng cam kết: "VNPT sẽ tiếp tục đồng hành, hợp tác chặt chẽ trong các chương trình nghiên cứu, tư vấn chính sách, đào tạo nguồn nhân lực, cũng như các hoạt động chuyên môn, học thuật và xã hội trong thời gian tới".

Ba hướng đột phá trên, nếu được triển khai đồng bộ, sẽ tạo nền tảng cho hoạt động nghiên cứu, phát triển, ứng dụng công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao theo Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đến năm 2030 và xa hơn nữa.

Hùng Cường - Phạm Anh - Thế Kiên

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng