Khi nhà văn trở thành 'người làm nội dung'

Bảo An
29/03/2026 16:35
D

Từ hình ảnh nhà văn ẩn mình trong căn phòng yên tĩnh với trang giấy và máy chữ, họ nay trở thành người sáng tạo nội dung sôi động trên mạng xã hội. Facebook, Instagram, TikTok đã kéo văn chương từ không gian riêng tư ra dòng chảy công chúng. Sự thay đổi này không chỉ gần gũi tác giả - độc giả hơn mà còn đặt ra thách thức: giữ giá trị lâu dài giữa vòng xoáy like và share chóng vánh.

Khi nhà văn trở thành “người làm nội dung”

Có một thời, người ta vẫn quen hình dung nhà văn với hình ảnh miệt mài sáng tác bên những chồng bản thảo xếp dày và tiếng máy đánh chữ gõ đều trong căn phòng yên tĩnh. Sự hiện diện của họ nằm trên trang giấy nhiều hơn ngoài đời sống, nhưng chân dung ấy dường như đã thay đổi rất nhiều trong vài năm trở lại đây.

Thế giới thay đổi, cách con người kết nối với nhau cũng thay đổi theo. Từ những diễn đàn thô sơ buổi đầu internet cho đến khi Facebook, Instagram rồi TikTok lần lượt định hình lại nhịp sống xã hội, không gian giao tiếp dần bỏ lại những buổi la cà trà đá vỉa hè, góc cà phê phố nhỏ sang màn hình điện thoại. Người cầm bút, vốn nhạy cảm với từng chuyển động của thời đại, tất nhiên không đứng ngoài cuộc.

Trên các nền tảng ấy, các nhà văn xuất hiện đều đặn hơn bao giờ hết, có lúc là một dòng trạng thái buổi sáng, một tấm ảnh hậu trường ký tặng hoặc một quan điểm cá nhân về đời sống. Họ không chỉ viết sách, họ còn viết mình lên mạng. Và từ đó, vai trò văn hóa của người cầm bút cũng dần dịch chuyển.

Khi nhà văn trở thành 'người làm nội dung'
Trang facebook của tác giả Gào với 2,2 triệu người theo dõi. Ảnh chụp màn hình

Từ blog cá nhân đến 2,2 triệu lượt thích

Một trong những gương mặt tiêu biểu của sự dịch chuyển này chính là Gào, tên thật Vũ Phương Thanh, sinh năm 1988, một trong những người tiên phong của mô hình "tác giả số" tại Việt Nam. Cô bắt đầu từ những trang blog Yahoo 360+ đầu những năm 2000, khi viết lách còn là hành động tự phát của một cô gái Hà Nội chưa đến hai mươi tuổi.

Những tản văn, truyện ngắn chạm đúng tâm lý học sinh, sinh viên thời ấy lan truyền theo cách hoàn toàn tự nhiên: người đọc chép tay lại rồi gửi cho nhau qua email, dán lên diễn đàn, kể cho bạn bè nghe. Đến năm 2009, cô ra mắt cuốn sách đầu tay “Cho em gần anh thêm chút nữa”, chính thức bước từ không gian mạng sang thị trường xuất bản.

Khi nhà văn trở thành 'người làm nội dung'
Một bài viết chia sẻ cảm xúc của nhà văn Gào trên Facebook cá nhân năm 2018.

Hai mươi năm sau, Facebook cá nhân của Gào ghi nhận khoảng 2,2 triệu lượt thích, trở thành một trong những tài khoản cá nhân của tác giả văn học mạng có lượng theo dõi lớn nhất Việt Nam. Các bài viết dạng tâm sự, chia sẻ hành trình sáng tác hay câu chuyện đời thường của cô thường thu hút từ 5.000 đến 20.000 lượt tương tác, riêng những bài chạm vào chủ đề tình yêu và trải nghiệm cá nhân có thể vượt ngưỡng 50.000 lượt. Con số này cao hơn nhiều so với mức tương tác trung bình của các tài khoản cùng quy mô trên nền tảng Facebook.

Gào không phải trường hợp đơn lẻ. Nhà văn Anh Khang (sn 1987) duy trì trang cá nhân bằng những đoạn trích tâm đắc từ tác phẩm của mình, biến mỗi bài đăng thành một cầu nối dẫn độc giả ngược về trang sách. Nhà thơ Nguyễn Phong Việt (sn 1980) chọn cách khác, anh xây dựng trang cá nhân như một cuốn nhật ký sáng tác mở, ghi lại từng giai đoạn thai nghén tác phẩm để giữ mối liên hệ với độc giả giữa hai lần phát hành sách.

Ranh giới mờ dần

Những chia sẻ đó tạo ra một hiệu ứng tâm lý đặc biệt: độc giả không chỉ tìm đến tác phẩm mà còn tò mò về con người phía sau nó. Văn học vì thế bước ra khỏi không gian tĩnh lặng truyền thống để hòa vào nhịp chảy liên tục của truyền thông. Ranh giới giữa nhà văn và độc giả mềm đi theo từng dòng bình luận, từng lượt chia sẻ.

Khi nhà văn trở thành 'người làm nội dung'
Buổi ký tặng sách của Nguyễn Phong Việt tại Hà Nội

Tại một buổi ký tặng của Nguyễn Phong Việt ở Hà Nội, mỗi khoảnh khắc được ghi lại và lan truyền ngay lập tức. Sự kiện giao lưu văn học mang thêm nhịp điệu của truyền thông, nhanh hơn, rộng hơn, nhưng cũng thoáng qua hơn. Đây chính là điểm mâu thuẫn cốt lõi mà bài viết này muốn đặt ra: mạng xã hội giúp tác giả đến gần độc giả hơn bao giờ hết, nhưng cũng kéo người viết vào vòng xoáy của sự chú ý tức thời, nơi một bài đăng hôm nay có thể bị cuốn trôi bởi trăm bài đăng khác vào ngày mai.

Theo bài viết "Sách thời 4.0: Tác giả phải tự quảng bá mình?" đăng trên Thanh Niên tháng 8 năm 2022, nhiều đơn vị xuất bản thừa nhận những tác giả có cộng đồng theo dõi trực tuyến lớn sẽ thuận lợi hơn trong việc phát hành sách. Điều đó đặt ra một áp lực âm thầm: nhà văn hôm nay phải học cách tồn tại trong môi trường truyền thông, dù muốn hay không.

Giữa sáng tạo và biểu diễn

Câu hỏi thật ra không phải là nhà văn có nên dùng mạng xã hội hay không, bởi đó là điều gần như không thể tránh trong thời đại này. Câu hỏi đúng hơn là: khi phải xuất hiện đều đặn, phải giữ mình trong dòng chảy chú ý không ngừng, người viết còn bao nhiêu khoảng lặng để thực sự sáng tác?

Tại tọa đàm "Công nghệ số tạo ra sự cạnh tranh khốc liệt với văn chương" do Nhà Xuất bản Hội Nhà văn tổ chức tháng 11/2024, Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam Nguyễn Quang Thiều nhìn nhận: "Thế giới số đã thay đổi cách con người giao tiếp và cảm nhận văn chương. Sáng tác trong thời đại công nghệ số... là biết cách chia sẻ và kết nối chúng đến trái tim của người đọc."

Mô hình của Gào từ blog đến 2,2 triệu người theo dõi trả lời một phần câu hỏi đó: hai việc có thể song hành, nhưng đòi hỏi kỷ luật sắt và khả năng phân định rõ đâu là đời sống thật của người viết, đâu là hình ảnh được dựng lên cho công chúng.

Còn lại gì sau ánh đèn truyền thông

Báo chí trong bối cảnh này giữ vai trò như một điểm tựa phản tư. Nếu mạng xã hội ưu tiên tốc độ và cảm xúc tức thời, những bài viết phân tích về văn hóa đọc và thị trường xuất bản đặt lại câu hỏi về giá trị lâu dài của tác phẩm.Và ở khoảng giao thoa giữa truyền thông và văn chương, báo chí cần giữ vai trò tỉnh táo để nhắc chúng ta nhớ rằng văn học không chỉ là nội dung để tiêu thụ, mà là còn là một giá trị tinh thần bền bỉ để suy ngẫm và gìn giữ.

Cuối cùng, điều quyết định vị thế của một nhà văn không nằm ở số lượt thích hay lượt chia sẻ, mà nằm ở sức sống của tác phẩm khi ánh đèn truyền thông đã tắt. Gào có 2,2 triệu người theo dõi, nhưng thứ khiến cô được nhớ đến sau hai mươi năm vẫn là những trang tản văn mà nhiều độc giả từng chép tay gửi cho nhau từ thuở chưa có Facebook. Đó là thứ không thuật toán nào đo được.


Tài liệu tham khảo

Alves da Silva, Tyson & cộng sự (2025), Reading in the age of influence: an analysis of the impact of BookTokers on book consumption intentions. Social Network Analysis and Mining (Springer). https://link.springer.com/article/10.1007/s13278-025-01542-8

Anh Khang. (2021–2024), Các bài viết, giao lưu và phát hành sách được phản ánh trên báo chí văn hóa.

Nguyen Thi Ha (2025), Evaluating the Presence of Literary Works on Social Media Platforms Among Students. UED Journal of Social Sciences, Humanities and Education, Vol. 15 No. 2. https://jshe.vn/index.php/jshe/article/view/1189

Laing, Audrey (2017), Authors Using Social Media: Layers of Identity and the Online Author Community. Springer Publishing. https://link.springer.com/article/10.1007/s12109-017-9524-5

Nguyễn Phong Việt (2022–2024), Trang Facebook cá nhân và các hoạt động giao lưu, ký tặng sách được báo chí đưa tin.

Hoài Phương (2023), Báo chí cần thay đổi trong thời mạng xã hội. https://tuoitre.vn/bao-chi-can-thay-doi-trong-thoi-mang-xa-hoi-2023070610041724.htm

Shahwan, Saed Jamil (2023). The Impact of Social Media on Literature. Arab World English Journal. https://www.researchgate.net/publication/367296788_The_Impact_of_Social_Media_on_Literature

Đoàn Minh Tâm (2025), Báo chí quảng bá, lan tỏa giá trị tinh hoa của văn học nghệ thuật. https://www.qdnd.vn/dien-dan-100-nam-bao-chi-dong-hanh-cung-dan-toc/bao-chi-quang-ba-lan-toa-gia-tri-tinh-hoa-cua-van-hoc-nghe-thuat-833482

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Chủ tịch Quốc hội: Trường Đại học Mỏ - Địa chất cần tập trung nghiên cứu các lĩnh vực then chốt

Chủ tịch Quốc hội: Trường Đại học Mỏ - Địa chất cần tập trung nghiên cứu các lĩnh vực then chốt

Chính phủ chấp nhận rủi ro khi đầu tư công nghệ chiến lược

Chính phủ chấp nhận rủi ro khi đầu tư công nghệ chiến lược

4 điểm nghẽn làm chậm giải ngân ngân sách khoa học công nghệ

4 điểm nghẽn làm chậm giải ngân ngân sách khoa học công nghệ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Diễn đàn Công tư về hợp tác kinh tế và khoa học-công nghệ Việt Nam-Nhật Bản

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Diễn đàn Công tư về hợp tác kinh tế và khoa học-công nghệ Việt Nam-Nhật Bản

Chính phủ ban hành 34 nghị quyết công bố diện tích 3.321 đơn vị hành chính cấp xã

Chính phủ ban hành 34 nghị quyết công bố diện tích 3.321 đơn vị hành chính cấp xã

Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - động lực kiến tạo phát triển đất nước

Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - động lực kiến tạo phát triển đất nước

Gìn giữ giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống văn hóa người Việt

Gìn giữ giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống văn hóa người Việt

Bộ Chính trị kết luận về Quy hoạch tổng thể TP. HCM tầm nhìn 100 năm

Bộ Chính trị kết luận về Quy hoạch tổng thể TP. HCM tầm nhìn 100 năm

Diễn đàn 3DEXPERIENCE Vietnam 2026 nêu cao vai trò của AI trong nền kinh tế sáng tạo

Diễn đàn 3DEXPERIENCE Vietnam 2026 nêu cao vai trò của AI trong nền kinh tế sáng tạo

Tin mới cập nhật

'Xin chào Cà Mau 2026': Giới thiệu đặc sản, sản phẩm OCOP, mở rộng kết nối du lịch với thị trường phía Bắc

'Xin chào Cà Mau 2026': Giới thiệu đặc sản, sản phẩm OCOP, mở rộng kết nối du lịch với thị trường phía Bắc

Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Huawei nâng tầm trải nghiệm đồng hồ thông minh cao cấp với HUAWEI WATCH 6 Series

Huawei nâng tầm trải nghiệm đồng hồ thông minh cao cấp với HUAWEI WATCH 6 Series

Thủ tướng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam

Thủ tướng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam

Hà Nội định hướng phát triển Trường THPT chuyên Chu Văn An tiệm cận quốc tế

Hà Nội định hướng phát triển Trường THPT chuyên Chu Văn An tiệm cận quốc tế

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Bộ Công Thương điều chỉnh quy hoạch hạ tầng xăng dầu, khí đốt

Bộ Công Thương điều chỉnh quy hoạch hạ tầng xăng dầu, khí đốt

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội hướng tới trở thành Trung tâm quốc gia đào tạo nghề chất lượng cao

Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội hướng tới trở thành Trung tâm quốc gia đào tạo nghề chất lượng cao

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng hoạt động đầu tư kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng hoạt động đầu tư kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

PV Power, Điện lực TKV, EVNGENCO 1 vào kế hoạch thanh tra năm 2027

PV Power, Điện lực TKV, EVNGENCO 1 vào kế hoạch thanh tra năm 2027

Tin đọc nhiều

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Chủ tịch Quốc hội: Trường Đại học Mỏ - Địa chất cần tập trung nghiên cứu các lĩnh vực then chốt

Chủ tịch Quốc hội: Trường Đại học Mỏ - Địa chất cần tập trung nghiên cứu các lĩnh vực then chốt

Thành phố thông minh và nhà máy thông minh hình thành trục hạ tầng công nghệ chiến lược của tương lai

Thành phố thông minh và nhà máy thông minh hình thành trục hạ tầng công nghệ chiến lược của tương lai

Thông tin không khí lạnh tràn về, miền Bắc rét là không chính xác

Thông tin không khí lạnh tràn về, miền Bắc rét là không chính xác

Việt Nam triển khai mô hình một cổng dịch vụ công toàn quốc từ 1/7

Việt Nam triển khai mô hình một cổng dịch vụ công toàn quốc từ 1/7

CĐS quốc gia gắn kết chặt chẽ với xây dựng, phát triển chính phủ số

CĐS quốc gia gắn kết chặt chẽ với xây dựng, phát triển chính phủ số

Bắc Ninh nỗ lực CĐS, ứng dụng CNTT phát triển kinh tế số

Bắc Ninh nỗ lực CĐS, ứng dụng CNTT phát triển kinh tế số

Chuyển đổi số là Chuyển từ công nghệ thông tin sang Công nghệ thông tin +

Chuyển đổi số là Chuyển từ công nghệ thông tin sang Công nghệ thông tin +

Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 70 nước hàng đầu về xây dựng Chính phủ điện tử

Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 70 nước hàng đầu về xây dựng Chính phủ điện tử

VieON với nội dung giải trí trực tuyến chất lượng cao và chiến lược thanh toán không dùng tiền mặt

VieON với nội dung giải trí trực tuyến chất lượng cao và chiến lược thanh toán không dùng tiền mặt

Video xem nhiều

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019