Khơi thông nguồn lực, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển công nghiệp, xây dựng, hạ tầng

Dự hội nghị có lãnh đạo các bộ: Tài chính, Xây dựng, Công Thương, Công an, Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước; đại diện một số hiệp hội, tập đoàn, doanh nghiệp lớn.

Phát biểu mở đầu, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, hội nghị được tổ chức nhằm tiếp tục thực hiện kết luận của Thủ tướng Chính phủ tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7/2026 với chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng".

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, tinh thần của Chính phủ là tạo mọi điều kiện để xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi nhất, công bằng, công khai, minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế, qua đó tạo điều kiện thúc đẩy tăng trưởng hai con số. Thực hiện phân công của Thủ tướng Chính phủ, hội nghị tập trung trao đổi, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc của cộng đồng doanh nghiệp trong các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, hạ tầng và quy hoạch.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết triển khai Kết luận 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương lần thứ 2 khóa XIV, Chính phủ tập trung cắt giảm thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, điều kiện kinh doanh và các ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Doanh nghiệp, hiệp hội có thể phản ánh, kiến nghị thông qua các hiệp hội doanh nghiệp, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) hoặc gửi trực tiếp đến Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành. Trên cơ sở đó, các cơ quan chức năng sẽ xem xét, chỉ đạo xử lý sớm nhất để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch, thông thoáng, tạo điều kiện cho sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các đại biểu tập trung phản ánh những khó khăn, vướng mắc. Những vấn đề thuộc thẩm quyền sẽ được trao đổi, xử lý ngay tại hội nghị; những nội dung vượt thẩm quyền sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ hoặc cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Doanh nghiệp đề xuất tháo gỡ những rào cản về thể chế, chi phí và thủ tục

Theo Báo cáo tổng hợp của Bộ Xây dựng, kiến nghị của doanh nghiệp tập trung vào 4 nhóm: Quy hoạch và quy hoạch ngành giao thông; quản lý đầu tư xây dựng và nhà ở; hạ tầng gồm hàng hải, đường thủy, đường bộ, hàng không, đăng kiểm, vận tải và an toàn giao thông; cùng một số lĩnh vực khác như khoa học, công nghệ, môi trường, vật liệu xây dựng, quản lý doanh nghiệp và công nghệ thông tin.

Qua tổng hợp ý kiến cộng đồng doanh nghiệp, bà Trần Thị Lan Anh, Tổng Thư ký VCCI, cho biết các điểm nghẽn chủ yếu xuất phát từ 4 nhóm nguyên nhân: Tính ổn định của chính sách khi quy định pháp luật thay đổi; sự chồng chéo, thiếu thống nhất giữa các quy định; độ trễ của khung giá, định mức so với biến động thị trường; và một số chính sách chưa tính đầy đủ điều kiện thực thi.

Từ đó, VCCI kiến nghị ưu tiên xử lý những vướng mắc phát sinh khi quy định pháp luật thay đổi, hoàn thiện quy định chuyển tiếp, thống nhất hướng dẫn thực hiện, bảo đảm tính ổn định của các quyết định đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành. Cùng với đó là rà soát, cập nhật khung giá, định mức, tiêu chí liên quan đến đầu tư, năng lượng, hạ tầng, tập trung vào những điểm nghẽn có sức lan tỏa lớn.

Một đề xuất khác là mỗi vấn đề liên ngành cần có một cơ quan đầu mối chịu trách nhiệm đưa ra kết luận cuối cùng cho doanh nghiệp. Về lâu dài, các khung giá, định mức kinh tế-kỹ thuật cần có cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động thực tế, tiếp tục chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở quản lý rủi ro.

Trong lĩnh vực xây dựng, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng, cho biết doanh nghiệp đang gặp khó khăn về đơn giá, định mức, giá vật liệu, nhân công và thanh toán. Tại các dự án sử dụng vốn ngân sách, đơn giá, định mức chưa theo kịp thực tế, trong khi giá vật liệu, nhân công biến động, nguồn cung ở một số địa bàn hạn chế, khiến chi phí thực tế của nhà thầu cao hơn giá công bố, ảnh hưởng đến hiệu quả dự án và sức hút của một số gói thầu. Với các dự án PPP, doanh nghiệp còn gặp tình trạng chậm thanh toán theo hợp đồng.

Hiệp hội Nhà thầu xây dựng kiến nghị hoàn thiện đơn giá, định mức và cơ chế quản lý chi phí đầu tư xây dựng, điều chỉnh đơn giá nhân công, phát triển nguồn nhân lực; đồng thời hoàn thiện quy định về nhà thầu quản lý, tổng thầu và thầu phụ. Việc phân cấp trong lĩnh vực quy hoạch cũng cần gắn với nguồn lực và năng lực thực tế của địa phương.

Từ góc độ ngành bất động sản, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam Nguyễn Văn Khôi cho rằng xây dựng, bất động sản, công nghiệp và hạ tầng đang chịu tác động của chuỗi vướng mắc liên quan đến quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng, xây dựng và thị trường.

Hiệp hội Bất động sản Việt Nam kiến nghị cập nhật giá vật liệu sát thị trường, hoàn thiện định mức theo dữ liệu thực tế, có cơ chế điều chỉnh giá hợp đồng khi biến động lớn; đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tạo quỹ đất sạch và làm rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý của địa phương.

Về quy hoạch, Hiệp hội đề nghị rà soát liên ngành, đồng bộ dữ liệu, xác định rõ quy hoạch chủ đạo và cách xử lý khi các quy hoạch mâu thuẫn. Đồng thời, cần tháo gỡ chồng chéo giữa các quy định về đầu tư, đất đai, quy hoạch, xây dựng, đấu thầu và môi trường, xử lý các dự án tồn đọng và gắn phân cấp với nguồn lực, năng lực cán bộ và trách nhiệm người đứng đầu.

Với các dự án năng lượng, doanh nghiệp phản ánh vướng mắc về quy hoạch, đất đai, rừng, khoáng sản, giải phóng mặt bằng, vật liệu, nhân công và cơ chế đầu tư, mua bán, huy động điện. Đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết một số dự án chưa được cập nhật đầy đủ vào quy hoạch hoặc còn chồng lấn với quy hoạch khác, trong khi các thủ tục liên quan kéo dài. Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng quốc gia (PVN) cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các cơ chế về đầu tư, mua bán, huy động điện, tạo thuận lợi cho triển khai dự án và duy trì dòng vốn đầu tư.

Đối với lĩnh vực tư vấn xây dựng, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam Nguyễn Thị Duyên cho biết doanh nghiệp còn gặp khó khăn về định mức, đơn giá và chi phí tư vấn, nhất là chi phí nhân công, chuyên gia, nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ.

Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam kiến nghị cập nhật định mức, đơn giá sát thực tế, tăng cường hướng dẫn pháp luật và phối hợp giữa các bộ, ngành với hiệp hội. Đồng thời, cần bố trí thời gian hợp lý cho khảo sát, thiết kế, quản lý dự án, giám sát và quản lý chất lượng; có chính sách đào tạo, tạo điều kiện để đội ngũ tư vấn trong nước tham gia các dự án công nghệ cao; giữ quy định không bắt buộc bảo đảm thực hiện hợp đồng đối với nhà thầu tư vấn, phù hợp đặc thù lĩnh vực này.

Rà soát quy định, xử lý những vướng mắc phát sinh trong thực tế

Trao đổi tại hội nghị, đại diện các bộ, ngành cho biết đã tiếp nhận, rà soát và xử lý các kiến nghị của hiệp hội, doanh nghiệp; những vấn đề còn vướng sẽ tiếp tục được phối hợp tháo gỡ, nhất là các nội dung phát sinh trong quá trình thực hiện quy định mới và phân cấp, phân quyền.

Từ góc độ pháp luật, Bộ Tư pháp cho rằng cần phân định rõ vướng mắc xuất phát từ quy định hay từ khâu tổ chức thực hiện để có cách xử lý phù hợp. Trong lĩnh vực đất đai, Bộ đề nghị tiếp tục rà soát, sửa đổi đồng bộ với các luật liên quan như nhà ở, kinh doanh bất động sản, thuế, xác định rõ nội dung cần sửa đổi ở từng luật, bảo đảm tính thống nhất.

Bộ Tư pháp cũng đang thẩm định dự thảo luật về tài nguyên, môi trường biển, tập trung xử lý tình trạng chồng lấn giữa các công trình, dự án và tuyến hàng hải, đồng thời hoàn thiện cơ chế quản lý tổng hợp tài nguyên, môi trường biển. Cùng với đó là tiếp tục tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để kịp thời sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế những quy định bất cập; hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành về vật liệu xây dựng và rà soát các quy định kinh tế-kỹ thuật.

Đối với lĩnh vực đất đai, rừng, khoáng sản và giải phóng mặt bằng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện các quy định, bảo đảm phân cấp phù hợp với thực tiễn, hạn chế phát sinh thủ tục và rút ngắn thời gian triển khai dự án. Những vướng mắc cụ thể, nhất là đối với các dự án lớn, sẽ tiếp tục được phối hợp xử lý theo chỉ đạo của Chính phủ.

Về các thủ tục đầu tư, quy hoạch và tổ chức thực hiện dự án, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc đề nghị các bộ, ngành rà soát, trả lời dứt điểm từng kiến nghị, làm rõ tiến độ, hướng xử lý và thời hạn hoàn thành, tránh tình trạng kiến nghị lặp lại nhưng chưa được giải quyết cụ thể.

Theo Thứ trưởng, nhiều nội dung doanh nghiệp phản ánh đã được pháp luật quy định, vì vậy cần làm rõ vướng mắc cụ thể trong quá trình thực hiện, địa phương hoặc cơ quan chịu trách nhiệm, thay vì phản ánh chung chung.

Trong lĩnh vực hải quan, Bộ Tài chính cho biết đã chỉ đạo tháo gỡ ngay vướng mắc trong thông quan hàng hóa đặc thù; đồng thời rà soát các yêu cầu tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm. Các kiến nghị về đấu thầu, quy hoạch, PPP và phát triển khu công nghiệp sẽ tiếp tục được nghiên cứu trong quá trình sửa đổi, hoàn thiện chính sách.

Trong hoạt động đầu tư xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết các quy định mới đã làm rõ cơ chế điều chỉnh khối lượng, đơn giá, giá hợp đồng và thanh quyết toán, đồng thời tăng thẩm quyền, trách nhiệm của chủ đầu tư. Trước biến động của giá vật liệu, nhân công, các địa phương và chủ đầu tư cần chủ động rà soát, thực hiện điều chỉnh theo đúng quy định, tránh ảnh hưởng tiến độ dự án.

Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục rà soát hệ thống định mức, đơn giá xây dựng, trong đó nghiên cứu điều chỉnh chi phí tư vấn xây dựng phù hợp hơn với yêu cầu thực tế và chất lượng dịch vụ.

Thời gian tới, Bộ Xây dựng cũng tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ; xử lý nhanh các kiến nghị của doanh nghiệp; nghiên cứu kỹ quy định chuyển tiếp khi xây dựng, sửa đổi văn bản quy phạm pháp luật, đồng thời tăng cường phối hợp với các hiệp hội, doanh nghiệp trong xây dựng thể chế, chính sách.

Trong lĩnh vực năng lượng, Bộ Công Thương đang tập trung sửa đổi Luật Điện lực, Luật Dầu khí, một luật sửa bốn luật và các văn bản liên quan, nhất là những quy định liên quan đến năng lượng, nhằm thúc đẩy thu hút đầu tư và tháo gỡ khó khăn cho các dự án.

Trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, vật liệu san lấp, Bộ Công Thương cho rằng cần tiếp tục rà soát pháp luật về địa chất, khoáng sản theo hướng phân loại rõ các loại vật liệu, chỉ quản lý chặt những loại thực sự là tài nguyên khoáng sản, qua đó đơn giản hóa thủ tục và tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn cung vật liệu phục vụ xây dựng.

Liên quan đến nguồn vốn, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết Ngân hàng Nhà nước đã rà soát, trả lời các kiến nghị liên quan đến tín dụng và sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ, tín dụng phù hợp, tạo điều kiện đáp ứng nhu cầu vốn cho các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng và hạ tầng. Cùng với đó, tiếp tục tháo gỡ các rào cản về thể chế, thủ tục, phát triển các kênh vốn trung và dài hạn, kết hợp tín dụng ngân hàng với thị trường vốn và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Xử lý đến cùng kiến nghị của doanh nghiệp

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và các bộ, ngành trong công tác chuẩn bị hội nghị. Phó Thủ tướng cũng ghi nhận VCCI, các hiệp hội doanh nghiệp đã kịp thời tổng hợp, phản ánh và đề xuất xử lý những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, nhất là trong các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, hạ tầng và quy hoạch.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều nghị quyết, trong đó có Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước và Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, tạo định hướng và động lực thúc đẩy ba khu vực doanh nghiệp phát triển, đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng và phát triển kinh tế-xã hội.

Chính phủ, Thường trực Chính phủ đã tập trung chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương hoàn thiện thể chế, đẩy nhanh chính sách hỗ trợ, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp.

Bộ Xây dựng đã hoàn thành điều chỉnh các quy hoạch thuộc lĩnh vực quản lý, tích cực triển khai đầu tư hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông. Bộ Công Thương triển khai nhiều giải pháp vận hành hệ thống, bảo đảm nhiên liệu, đẩy nhanh các dự án nguồn, lưới điện, thúc đẩy tiết kiệm điện để cung ứng đủ điện cho nền kinh tế, đồng thời bảo đảm nguồn cung xăng dầu và an ninh năng lượng.

Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ là ban hành thể chế, chính sách về quy hoạch, công nghiệp, xây dựng, hạ tầng mà còn phải bảo đảm thực thi thống nhất, xử lý đến cùng từng khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp, trên tinh thần tuân thủ pháp luật, công bằng, minh bạch và khẩn trương.

Các bộ, ngành, địa phương khẩn trương giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền, bảo đảm trả lời kiến nghị rõ ràng, thực chất, tránh dẫn chiếu chung chung các quy định pháp luật; đồng thời chủ động đề xuất phương án xử lý, báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những nội dung liên quan đến cơ chế, chính sách vượt thẩm quyền.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các bộ, ngành tiếp tục triển khai những nhiệm vụ được giao với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, hiệu quả, không né tránh, không đùn đẩy, tập trung hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính; khơi thông các nguồn lực về vốn, đất đai, đầu tư, bảo đảm dòng tiền cho sản xuất, kinh doanh; giảm chi phí, mở rộng thị trường, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Cùng với đó là thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng lực lượng doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh; phát huy vai trò của từng khu vực doanh nghiệp, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với nhau và với doanh nghiệp nước ngoài; nâng cao hiệu lực tổ chức thực hiện và kỷ luật hành chính.

Đối với các kiến nghị, vướng mắc của doanh nghiệp, Bộ Xây dựng và Bộ Công Thương phối hợp với VCCI rà soát, phân loại và xử lý theo ba hướng: Những vấn đề có thể giải quyết ngay theo quy định hiện hành; những vấn đề cần sự phối hợp của nhiều bộ, ngành để thống nhất hướng dẫn; và những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật.

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Công Thương cùng bộ trưởng, thủ trưởng các cơ quan liên quan tập trung xử lý các kiến nghị, bảo đảm những vấn đề thuộc thẩm quyền được giải quyết đầy đủ, kịp thời.

Phó Thủ tướng Thường trực mong muốn cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội doanh nghiệp và VCCI tiếp tục phát huy tinh thần tự lực, tự chủ, đổi mới sáng tạo; chủ động nâng cao năng lực quản trị, công nghệ, chất lượng sản phẩm, hiệu quả sử dụng vốn và năng lực cạnh tranh; tuân thủ pháp luật, nâng cao trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và xây dựng văn hóa kinh doanh.

Doanh nghiệp chủ động tham gia các chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị trong nước và quốc tế; ưu tiên sử dụng nguyên liệu, linh kiện, dịch vụ, công nghệ trong nước.

VCCI tiếp tục phát huy vai trò đầu mối tổng hợp phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp tới các bộ, ngành, địa phương để xem xét, xử lý kịp thời; đồng thời theo dõi, đôn đốc và tổng hợp báo cáo cơ quan có thẩm quyền đối với những kiến nghị chưa được giải quyết thỏa đáng theo chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 216/NQ-CP ngày 6/8 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7/2026.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng