SafeGate School Plus: Giải pháp để học sinh tự tạo môi trường Internet an toàn tại trường

Điểm đặc biệt của dự án là đưa học sinh trở thành “đồng kiến trúc sư” trong quá trình thiết kế môi trường Internet an toàn tại trường học.

Sự kiện có sự tham gia của 64 đại biểu, bao gồm đại diện cơ quan quản lý, nhà trường, giáo viên, phụ huynh và học sinh đến từ 10 trường học tại Hà Nội tham gia dự án.

Tăng cường lớp bảo vệ cho hệ thống Internet trường học - an toàn từ thiết kế

Trong quá trình chuyển đổi số của giáo dục, Internet đang trở thành hạ tầng thiết yếu của trường học. Tuy nhiên, khi học sinh truy cập mạng ngay trong nhà trường, chỉ một cú nhấp chuột cũng có thể dẫn tới những nội dung độc hại, nguy cơ lừa đảo hoặc quấy rối trực tuyến. Điều này đặt ra nhu cầu thiết kế hệ thống Internet trong trường học theo hướng an toàn ngay từ đầu, giúp phòng ngừa và giảm thiểu các rủi ro trực tuyến đối với học sinh.

Mô hình dự án SafeGate School Plus được phát triển từ kinh nghiệm giáo dục công dân số của MSD kết hợp với giải pháp kỹ thuật SafeGate School của SCS, với định hướng Safety-by-Design – nghĩa là an toàn được tích hợp ngay từ khâu thiết kế hạ tầng Internet trong trường học, thay vì chỉ xử lý khi sự cố đã xảy ra.

Đại diện Học sinh, Giáo viên, Cục Bà mẹ và Trẻ em và Viện Nghiên cứu quản lý phát triển bền vững MSD trong nghi thức khởi động dự án.

Dự án không chỉ tập trung vào các giải pháp kỹ thuật, mà còn hướng tới xây dựng một thế hệ công dân số chuẩn, có năng lực sử dụng Internet an toàn, lành mạnh và có trách nhiệm.

Thông qua dự án, hệ thống Internet trường học được tăng cường các lớp bảo vệ giúp phòng ngừa – phát hiện – ứng phó với rủi ro trực tuyến, đặc biệt là phòng chống quấy rối và lạm dụng tình dục trẻ em trên môi trường mạng, bao gồm: Hệ thống lọc và chặn nội dung độc hại, ngăn học sinh truy cập các trang web nguy hiểm ngay từ cấp độ mạng trường học; Công cụ quản trị truy cập Internet, hỗ trợ nhà trường giám sát và quản lý việc sử dụng Internet trong môi trường học tập; Chatbot AI hỗ trợ an toàn mạng, cung cấp thông tin, hướng dẫn xử lý tình huống và định hướng tìm kiếm sự trợ giúp khi học sinh gặp rủi ro trực tuyến; Nền tảng học trực tuyến và trò chơi giáo dục, giúp học sinh nâng cao kỹ năng số, khả năng nhận diện rủi ro và tự bảo vệ bản thân trên không gian mạng.

Học sinh trở thành “đồng kiến trúc sư” của môi trường số

Bên cạnh việc tăng cường hạ tầng bảo vệ Internet trường học, SafeGate School Plus còn áp dụng một cách tiếp cận mới: đưa học sinh vào trung tâm của quá trình thiết kế giải pháp.

Trong khuôn khổ sự kiện, học sinh, giáo viên và phụ huynh đã tham gia cuộc họp đồng thiết kế giải pháp Internet an toàn, trực tiếp trải nghiệm hệ thống SafeGate School Plus và đóng góp ý kiến cho quá trình hoàn thiện.

Học sinh trải nghiệm giải pháp Internet an toàn trong trường học - Safegate School Plus.

Các nhóm thảo luận tập trung vào: Những tính năng cần có trong môi trường Internet an toàn tại trường học; Nhu cầu hỗ trợ khi học sinh gặp rủi ro trực tuyến; Cách thiết kế chatbot, trò chơi giáo dục và khóa học trực tuyến theo hướng thân thiện, tôn trọng và phù hợp với tâm lý lứa tuổi.

Các bạn học sinh tham gia chương trình chia sẻ: “Trong phần thảo luận nhóm con có thấy, với câu hỏi tìm đến ai đầu tiên khi gặp khó chịu bất an trực tuyến thì phần sắp xếp của mọi người Chatbot AI sẽ là lựa chọn đầu tiên, nhưng theo con, khi cần giúp đỡ thì người đầu tiên ta nên tìm đến là bố mẹ, bố mẹ sẽ đưa ra những lời khuyên sát nhất với mình, nhưng với các bạn hướng nội và khó chia sẻ với bố mẹ hoặc có bố mẹ không quan tâm chăm sóc con cái thì họ có thể tìm đến sự giúp đỡ của chatbot. Tuy AI và chatbot không có thực và chỉ tồn tại ở trên mạng những vẫn sẽ giúp ích nếu các bạn khó mở lời”.

Bà Trần Vân Anh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản Lý Phát triển bền vững.

Đối với trẻ em khiếm thị, trong quá trình sử dụng internet các em cũng đã tiếp cận tới các giải pháp hỗ trợ, nhưng cũng gặp một số thách thức đặc thù. Các em cho biết “Thường em sẽ sử dụng trình đọc giọng nói trên điện thoại, hoặc trong cộng đồng người khiếm thị mọi người có chia sẻ cho nhau ứng dụng có bộ phím tắt để chúng em sử dụng internet thuận tiện hơn. Nhưng về tính an toàn thì cũng gặp những vấn đề, ví dụ như các đường link được gửi qua zalo, đã có lần em nhìn không rõ bấm nhầm và bị khoá số. Nên nếu các link lỗi hoặc link độc hại được chặn trước thì sẽ thuận tiện hơn cho người khiếm thị sử dụng.”

Chia sẻ tại sự kiện, Bà Trần Thị Vân Anh – Phó Viện trưởng Viện MSD nhấn mạnh: “Trong chuyển đổi số, an toàn cần được thiết kế ngay từ đầu. SafeGate School Plus không chỉ cung cấp giải pháp kỹ thuật, mà còn hướng tới nâng cao năng lực và trải nghiệm số cho học sinh, giáo viên và phụ huynh. Dự án đồng thời đặt trẻ em ở vị trí trung tâm, đảm bảo tiếng nói và trải nghiệm của các em được phản ánh vào quá trình xây dựng và vận hành hệ thống.”

SafeGate School Plus là một phần của sáng kiến Trường học Hạnh phúc sáng tạo do MSD thúc đẩy, với mục tiêu xây dựng môi trường giáo dục an toàn, sáng tạo, bao trùm và thân thiện với trẻ em Mục tiêu dài hạn của dự án là góp phần hình thành “công dân số chuẩn” – những người trẻ có khả năng sử dụng internet an toàn, có đủ kỹ năng đểtự bảo vệ mình trên môi trường mạng,à và sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.

Các đại biểu tham gia lễ khởi động dự án tại Hà Nội.

Từ góc nhìn của nhà trường, đại diện nhóm các thầy cô giáo tham gia thảo luận chia sẻ rằng, để xây dựng môi trường Internet an toàn trong trường học, cần có sự kết hợp giữa các giải pháp bảo vệ thông tin người dùng, hệ thống quy định và quy tắc ứng xử rõ ràng khi sử dụng Internet, cùng với sự đồng hành chặt chẽ giữa nhà trường và phụ huynh trong việc hỗ trợ học sinh khi tham gia không gian trực tuyến. Các thầy cô cũng khẳng định một cam kết đồng hành, lắng nghe để cùng với gia đình, tạo thành những lá chắn vững chắc, đồng hành cùng các em trên môi trường trực tuyến: “Nhà trường không tìm ai để trách, mà luôn tìm cách để mỗi học sinh tốt hơn mỗi ngày.”

Sau các hoạt động triển khai tại Quảng Trị và Hà Nội, dự án sẽ tiếp tục tổ chức các hội thảo đồng thiết kế với 35 trường tại Lào Cai trong thời gian tới.

Chuỗi hoạt động này nhằm thu thập thêm dữ liệu và ý kiến từ học sinh, giáo viên và phụ huynh ở nhiều bối cảnh khác nhau, từ đó hoàn thiện hệ thống SafeGate School Plus trước khi triển khai rộng rãi tại các trường học.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang định hình lại cách học và cách kết nối của thế hệ trẻ, những sáng kiến như SafeGate School Plus cho thấy một hướng đi mới: xây dựng môi trường Internet an toàn không chỉ bằng công nghệ, mà bằng sự tham gia của chính những người trẻ – những công dân số của tương lai.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng