Tích trữ xăng dầu tại nhà: Khi nào người dân có thể vi phạm pháp luật?

Đó là những trao đổi của Luật sư Nguyễn Xuân Quang - Giám đốc Công ty Luật Bright Legal với phóng viên Điện tử và Ứng dụng về việc người dân đi mua xăng tích trữ.

Phóng viên: Theo quy định hiện hành, người dân mua xăng dầu về tích trữ trong gia đình để sử dụng có bị cấm hay không, thưa luật sư?

Luật sư Nguyễn Xuân Quang: Tâm lý dự trữ xăng dầu khi giá nhiên liệu có xu hướng tăng là điều không hiếm gặp. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng xăng, dầu là các chất có nguy cơ cháy, nổ rất cao. Nếu được tích trữ trong các can nhựa hoặc dụng cụ chứa không phù hợp, các thiết bị này rất dễ bị hư hỏng, va đập dẫn đến vỡ, thủng, gây rò rỉ xăng dầu ra môi trường xung quanh.

Khi xăng dầu rò rỉ, hơi xăng dầu có thể tích tụ trong không gian kín, tạo thành môi trường dễ cháy, nổ, tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nguy hiểm đối với sức khỏe, tính mạng con người cũng như tài sản. Vì vậy, việc bảo quản, lưu trữ xăng dầu không đúng cách có thể gây ra nhiều rủi ro nghiêm trọng về an toàn phòng cháy, chữa cháy.

Về mặt pháp luật, các quy định mới cũng đặt ra yêu cầu chặt chẽ trong việc quản lý, sử dụng các chất nguy hiểm cháy, nổ. Theo khoản 9 Điều 2 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024, hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ là những hàng hóa chứa các chất có nguy cơ gây cháy, nổ ở dạng khí, lỏng hoặc rắn, khi quản lý, vận chuyển, sử dụng có thể gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe con người, tài sản và môi trường.

Bên cạnh đó, khoản 7 Điều 14 của Luật này cũng nghiêm cấm hành vi sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép các hàng hóa, chất, vật phẩm nguy hiểm về cháy, nổ. Đồng thời, theo điểm c khoản 7 Điều 8, mỗi cá nhân có trách nhiệm bảo đảm an toàn trong việc sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị sinh lửa, sinh nhiệt và các chất dễ cháy, nổ.

Ngoài ra, khoản 1 Điều 20 của Luật cũng quy định việc sinh hoạt trong gia đình phải bảo đảm an toàn phòng cháy, trong đó không để các vật, chất dễ cháy, nổ gần nguồn lửa, nguồn nhiệt nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra cháy nổ.

Từ các quy định trên có thể thấy, pháp luật hiện nay không cấm tuyệt đối việc người dân mua xăng dầu để sử dụng, tuy nhiên cũng không khuyến khích việc tự ý tích trữ xăng dầu trong gia đình, đặc biệt nếu không bảo đảm điều kiện an toàn. Trong trường hợp thật sự cần thiết phải bảo quản hoặc dự trữ xăng dầu, người dân cần tuân thủ các yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy, sử dụng dụng cụ chứa phù hợp và bảo đảm khoảng cách an toàn với nguồn lửa, nguồn nhiệt để tránh gây nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng.

Phóng viên: Trong trường hợp việc tích trữ xăng dầu không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy và dẫn đến cháy nổ, người vi phạm có thể bị xử lý như thế nào theo quy định pháp luật?

Luật sư Nguyễn Xuân Quang: Trước hết, về xử phạt vi phạm hành chính, theo khoản 4 Điều 14 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hành vi tàng trữ trái phép xăng dầu – là hàng hóa nguy hiểm về cháy, nổ – có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với cá nhân. Trường hợp vi phạm do tổ chức thực hiện thì mức phạt sẽ gấp đôi, tương ứng từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Ngoài hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung. Cụ thể, theo khoản 7 Điều 14 Nghị định 106/2025/NĐ-CP, toàn bộ số xăng dầu tàng trữ trái phép có thể bị tịch thu theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, nếu hành vi tích trữ xăng dầu gây ra hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt là dẫn đến cháy nổ gây thiệt hại về người hoặc tài sản, thì người vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy” theo Điều 313 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025). Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả xảy ra, mức hình phạt cao nhất có thể lên đến 12 năm tù.

Phóng viên: Trước diễn biến giá xăng dầu biến động, luật sư có khuyến nghị gì để người dân tránh những rủi ro khi có ý định tích trữ nhiên liệu?

Luật sư Nguyễn Xuân Quang: Trong bối cảnh giá nhiên liệu có nhiều biến động, tâm lý muốn mua xăng dầu để tích trữ là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, từ góc độ pháp lý và an toàn, tôi cho rằng người dân không nên tự ý tích trữ xăng dầu trong gia đình, đặc biệt là với số lượng lớn.

Thứ nhất, xăng dầu là chất lỏng rất dễ cháy, nổ. Chỉ cần xảy ra rò rỉ, va chạm vào vật chứa hoặc gặp nguồn nhiệt, tia lửa điện từ các thiết bị sinh hoạt trong nhà cũng có thể dẫn đến cháy nổ nghiêm trọng. Vì vậy, cơ quan chức năng nhiều địa phương đã khuyến cáo người dân không nên mua xăng dầu về tích trữ tại nhà vì tiềm ẩn nguy cơ rất lớn đối với tính mạng và tài sản của gia đình cũng như các hộ dân xung quanh.

Thứ hai, việc tích trữ xăng dầu trong các chai, can nhựa hoặc dụng cụ chứa không đúng tiêu chuẩn có thể làm rò rỉ hơi xăng dầu trong không gian kín, tạo môi trường dễ cháy nổ và gây nguy hiểm cho sức khỏe con người.

Từ những rủi ro nêu trên, tôi khuyến cáo người dân chỉ nên mua xăng dầu với lượng vừa đủ cho nhu cầu sử dụng, không nên tích trữ trong nhà hoặc khu dân cư. Người dân nên theo dõi thông tin điều hành giá và nguồn cung từ cơ quan chức năng, tránh tâm lý hoang mang dẫn đến việc tích trữ nhiên liệu, vì hành vi này không chỉ tiềm ẩn rủi ro an toàn mà còn có thể kéo theo những hệ quả pháp lý không đáng có.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng