Bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng: Ai sẽ tiên phong vào cuộc?

Hiện tại, chưa có đơn vị nào lên tiếng về việc sẽ tham gia sản xuất, kinh doanh vàng miếng hay không. Tuy nhiên, trên thực tế, trong hệ sinh thái của một số ngân hàng hiện đã có công ty thành viên hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh vàng, bạc, đá quý.

Cơ hội vàng từ Nghị định 232

Nghị định 232/2025/NĐ-CP đánh dấu bước ngoặt lớn khi chấm dứt việc Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu và nhập khẩu vàng nguyên liệu cho mục đích sản xuất. Theo đó, doanh nghiệp muốn được cấp phép phải đáp ứng các điều kiện:

Vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng đối với doanh nghiệp,

Vốn điều lệ tối thiểu 50.000 tỷ đồng đối với ngân hàng,

Không vi phạm nghiêm trọng quy định về hoạt động kinh doanh vàng.

Hiện thị trường có 38 doanh nghiệp và ngân hàng được phép mua bán vàng miếng, song chỉ một số ông lớn như PNJ, DOJI, SJC đáp ứng điều kiện về vốn.

Những cái tên sáng giá

Ở khối ngân hàng, tính đến 30/6/2025, chỉ 7 ngân hàng đáp ứng đủ yêu cầu về vốn điều lệ:

Vietcombank (83.557 tỷ đồng),

VPBank (79.339 tỷ đồng),

Techcombank (70.649 tỷ đồng),

BIDV (70.214 tỷ đồng),

MB (61.023 tỷ đồng),

VietinBank (53.700 tỷ đồng),

ACB (51.367 tỷ đồng).

Đáng chú ý, trong hệ sinh thái của VietinBank có Công ty TNHH MTV Vàng bạc đá quý VietinBank Gold, hoạt động từ năm 2010. Trong khi đó, ACB dù không có công ty vàng riêng, nhưng từng vận hành sàn giao dịch vàng trước 2012, cho thấy kinh nghiệm đáng kể trong lĩnh vực này.

Tuy nhiên, Hiệp hội Kinh doanh vàng Việt Nam lại phản đối việc cho phép ngân hàng thương mại sản xuất vàng miếng. Lý do:

Không thuộc chức năng chính theo Luật Các tổ chức tín dụng 2024,

Nguy cơ phân tán nguồn lực, ảnh hưởng đến nhiệm vụ cung cấp tín dụng cho nền kinh tế,

Kinh nghiệm quá khứ: Nhiều ngân hàng như Agribank, Sacombank, ACB từng sản xuất kinh doanh vàng miếng trước 2012 nhưng không hiệu quả.

Hiệp hội nhấn mạnh: “Ngân hàng cần tập trung vào nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn 2025 - 2030 là cấp tín dụng, hỗ trợ vốn cho doanh nghiệp để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.”

Ai sẽ đi trước?

Hiện chưa có doanh nghiệp hay ngân hàng nào công bố kế hoạch tham gia. Tuy nhiên, các tên tuổi lớn như SJC, DOJI, PNJ gần như chắc chắn được kỳ vọng sẽ tiên phong. Về phía ngân hàng, VietinBank với công ty con chuyên về vàng và ACB với kinh nghiệm trước đây được đánh giá là ứng viên tiềm năng nếu quyết tâm tham gia.

Việc xóa bỏ độc quyền sản xuất vàng miếng mở ra một cuộc cạnh tranh mới, nhưng cũng đặt ra bài toán về quản lý, minh bạch và ổn định thị trường. Ai sẽ là người đầu tiên nhập cuộc? Câu trả lời có thể sẽ làm thay đổi cục diện thị trường vàng Việt Nam trong nhiều năm tới.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng