Đổi mới sáng tạo, thương mại điện tử giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu

Chiều 3/0/2026, tại Hà Nội, Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Đổi mới sáng tạo và thương mại điện tử trong chuỗi giá trị toàn cầu”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo – Động lực phát triển của toàn xã hội”.

Hội thảo tạo không gian trao đổi giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và các đối tác quốc tế về thương mại điện tử, ứng dụng công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu của doanh nghiệp Việt Nam.

Chuyển từ “bán sản phẩm” sang “tạo giá trị”

Phát biểu khai mạc, ông Phạm Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo, cho rằng sự phát triển của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nền tảng số và thương mại điện tử đang tạo ra những phương thức mới trong sản xuất, kinh doanh và kết nối thị trường.

Theo ông Phạm Ngọc Hiếu, thương mại điện tử không còn đơn thuần là phương thức mua bán hàng hóa mà ngày càng trở thành hạ tầng quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, xây dựng thương hiệu, kết nối đối tác và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Ông Phạm Ngọc Hiếu, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Hỗ trợ đổi mới sáng tạo phát biểu tại hội thảo.

Đối với doanh nghiệp Việt Nam, đây vừa là cơ hội mở rộng không gian thị trường nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới về công nghệ, mô hình kinh doanh, năng lực quản trị, chất lượng sản phẩm và khả năng thích ứng với các tiêu chuẩn quốc tế.

Một trong những thông điệp được ông Phạm Ngọc Hiếu nhấn mạnh là doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy “bán sản phẩm ra thị trường” sang “tạo giá trị và tham gia vào chuỗi giá trị”.

Theo đó, đổi mới sáng tạo cần được triển khai trong sản phẩm, quy trình, phương thức tiếp cận khách hàng và mô hình kinh doanh. Doanh nghiệp cũng cần tận dụng hiệu quả các nền tảng số và công nghệ mới để nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Doanh nghiệp đối mặt nhiều yêu cầu khi hội nhập

Hội thảo cũng tập trung nhận diện những thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế. Các vấn đề được đặt ra gồm năng lực công nghệ, đổi mới sản phẩm và thương hiệu, nguồn nhân lực, quản trị dữ liệu, logistics, thanh toán xuyên biên giới, tiêu chuẩn và quy định của các thị trường quốc tế.

Theo ông Phạm Ngọc Hiếu, doanh nghiệp cần tăng cường kết nối với các đối tác, nền tảng và chuỗi cung ứng toàn cầu. Cùng với đó là sự phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, chuyên gia, viện nghiên cứu, trường đại học và đối tác quốc tế để nhận diện đúng các rào cản và thúc đẩy những hoạt động hợp tác thiết thực.

Ông Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử toàn cầu Việt Nam.

Tại hội thảo, ông Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại điện tử toàn cầu Việt Nam, cho biết 98% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME), đang gặp nhiều lúng túng trong quá trình chuyển đổi số, đồng thời chịu áp lực từ việc siết chặt chống hàng giả, gian lận thương mại và các chính sách thuế.

Phân tích dòng chảy hàng hóa toàn cầu, ông Nguyễn Thanh Vân cho rằng cạnh tranh địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ và chủ nghĩa đơn phương đang tạo ra những đứt gãy trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam có lợi thế về vị trí địa lý, đường biển và hệ thống 16 Hiệp định Thương mại tự do (FTA). Ông đề xuất doanh nghiệp Việt Nam tăng cường hợp tác chiến lược với các nhà sản xuất Trung Quốc, hướng tới liên doanh, mở nhà máy sản xuất tại Việt Nam để tận dụng ưu đãi thuế quan từ các FTA.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Thanh Vân nhấn mạnh doanh nghiệp Việt cần giữ vai trò làm chủ thương hiệu, bởi giá trị thương hiệu có ý nghĩa lớn hơn giá trị sản xuất thuần túy.

Thương mại điện tử mở rộng không gian xây dựng thương hiệu

Theo ông Nguyễn Thanh Vân, doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng không gian mạng và các nền tảng như Facebook, YouTube, TikTok, Zalo, WhatsApp... để tiếp cận khách hàng, tạo hiệu ứng truyền thông và xây dựng thương hiệu quốc tế.

Đối với thị trường Trung Đông, bà Nguyễn Thị Thu Hòa, cán bộ Phòng Tư vấn kết nối doanh nghiệp và khuyến công, Bộ Công Thương, cho rằng đây là khu vực còn nhiều tiềm năng đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt tại UAE.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hòa, khu vực Trung Đông gồm 21 quốc gia nói tiếng A-rập, có nguồn tài chính dồi dào nhưng phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực, thực phẩm và hàng công nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Thu Hòa, cán bộ Phòng Tư vấn kết nối doanh nghiệp và khuyến công, Bộ Công Thương.

Doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nghiên cứu các tiêu chuẩn kỹ thuật, trong đó có chứng nhận Halal, đồng thời chú trọng xây dựng thương hiệu và tăng cường kết nối giao thương trực tiếp.

Bà Nguyễn Thị Thu Hòa cũng lưu ý UAE là trung tâm tài chính, logistics và bất động sản lớn, trong khi các quỹ đầu tư Trung Đông quan tâm đến các dự án công nghệ, hạ tầng, năng lượng và logistics tại Việt Nam. Để tiếp cận nguồn vốn này, doanh nghiệp cần chuẩn bị các dự án có quy mô bài bản, tính khả thi và tầm nhìn dài hạn.

Từ thực tế giao thương, bà Nguyễn Thị Thu Hòa cho rằng doanh nghiệp Việt cần cải thiện cách làm thương hiệu, marketing và tài liệu truyền thông. Uy tín thương hiệu trên các kênh số như website, Instagram cũng được người tiêu dùng và đối tác quốc tế đánh giá cao.

Bà cũng cho rằng lãnh đạo doanh nghiệp cần trực tiếp tham gia các hoạt động giao thương ở nước ngoài để hiểu thị trường, học hỏi đối tác và xây dựng quan hệ bền vững.

Từ các ý kiến tại hội thảo, đổi mới sáng tạo, thương mại điện tử, xây dựng thương hiệu, quản trị dữ liệu, phát triển nguồn nhân lực và kết nối thị trường được đặt trong mối quan hệ chặt chẽ. Đây là những yếu tố doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng