Những 'vết nứt' trong tín dụng tư nhân: Rủi ro lan rộng sang vốn đầu tư tư nhân

Tín dụng tư nhân và vốn đầu tư tư nhân đã gắn bó chặt chẽ với nhau kể từ khi các ngân hàng truyền thống rút lui sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Ảnh: Getty.

Mối quan hệ “cộng sinh” đang bị thử thách

Theo các chuyên gia, tín dụng tư nhân và vốn đầu tư tư nhân đã phát triển trong mối quan hệ gắn bó chặt chẽ kể từ sau Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008, khi các ngân hàng truyền thống thu hẹp hoạt động cho vay rủi ro.

Các nhà cho vay trực tiếp nhanh chóng lấp đầy khoảng trống, trở thành nguồn tài chính chủ lực cho các thương vụ mua lại có sử dụng đòn bẩy (LBO). Ước tính, khoảng 80% các thương vụ kiểu này hiện được tài trợ bởi tín dụng tư nhân, một con số cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của PE vào nguồn vốn này.

Ưu điểm của tín dụng tư nhân nằm ở tốc độ giải ngân nhanh, cấu trúc linh hoạt và khả năng “đo ni đóng giày” theo từng thương vụ. Tuy nhiên, chính sự linh hoạt này cũng đang trở thành điểm yếu khi điều kiện tài chính đảo chiều.

Chi phí vốn tăng, “van tín dụng” siết chặt

Trong bối cảnh lãi suất cao kéo dài, các nhà cho vay đang trở nên thận trọng hơn. Điều này thể hiện qua việc:

Biên độ lãi suất tăng mạnh; Điều khoản bảo vệ (covenants) bị siết chặt; Quy trình thẩm định tín dụng khắt khe hơn và hệ quả là chi phí tài trợ cho các thương vụ mua lại tăng lên, khiến nhiều kế hoạch đầu tư trở nên kém hấp dẫn hoặc không còn khả thi.

Đáng chú ý, tác động không chỉ dừng ở các thương vụ mới. Các doanh nghiệp trong danh mục đầu tư của PE, đặc biệt là những công ty sử dụng đòn bẩy cao đang chịu áp lực kép: chi phí lãi vay tăng và khả năng tái cấp vốn suy giảm.

Một dấu hiệu đáng lo ngại khác là việc định giá các khoản vay tín dụng tư nhân bắt đầu giảm. Điều này phản ánh: Chất lượng tín dụng suy yếu ở cấp doanh nghiệp; rủi ro vỡ nợ gia tăng và áp lực giảm giá tài sản trên bảng cân đối của các quỹ.

Khi giá trị tài sản giảm, các quỹ PE buộc phải điều chỉnh định giá danh mục, kéo theo lợi nhuận sụt giảm và làm suy yếu khả năng huy động vốn mới.

Một vòng xoáy tiêu cực đang hình thành: tín dụng thắt chặt - doanh nghiệp khó khăn - định giá giảm - thoái vốn khó - dòng tiền đầu tư suy yếu.

Áp lực đã hiện hữu trên thị trường

Dữ liệu từ PitchBook và Mergermarket cho thấy hoạt động mua lại toàn cầu đã giảm đáng kể, với mức sụt 14% trong quý I. Nguyên nhân không chỉ đến từ địa chính trị mà còn từ sự bất ổn trong chính thị trường tín dụng tư nhân.

Nhiều doanh nghiệp được mua lại trong giai đoạn 2019-2022, thời kỳ tiền rẻ và định giá cao, hiện đang phải đối mặt với thực tế khắc nghiệt hơn. Các chiến lược tạo giá trị truyền thống như cắt giảm chi phí hay tối ưu tài chính dần mất hiệu quả.

Trong nhiều năm, tín dụng tư nhân được quảng bá là kênh đầu tư mang lại lợi suất cao với rủi ro thấp. Tuy nhiên, quan điểm này đang bị đặt dấu hỏi.

Một số nhà đầu tư bắt đầu nghi ngờ liệu tín dụng tư nhân có thực sự vượt trội so với các kênh truyền thống, khi những điểm yếu cấu trúc dần lộ diện trong môi trường lãi suất cao.

Dù vậy, các “ông lớn” vẫn giữ thái độ thận trọng thay vì bi quan. Lãnh đạo Ares Management cho rằng chưa có dấu hiệu của một chu kỳ vỡ nợ diện rộng, trong khi Jamie Dimon từ JPMorgan Chase nhận định rủi ro hiện tại mang tính cục bộ hơn là hệ thống.

Triển vọng: điều chỉnh hay khủng hoảng?

Câu hỏi lớn đặt ra lúc này không phải là liệu tín dụng tư nhân có gặp khó khăn, mà là mức độ lan tỏa của những khó khăn đó.

Nếu điều kiện tín dụng tiếp tục xấu đi, thị trường vốn tư nhân có thể bước vào giai đoạn điều chỉnh sâu hơn với: Ít thương vụ hơn; định giá thấp hơn và thời gian nắm giữ tài sản kéo dài hơn.

Tuy nhiên, nếu chỉ là một chu kỳ điều chỉnh, đây cũng có thể là giai đoạn “thanh lọc”, buộc thị trường quay lại với các tiêu chuẩn kỷ luật tài chính chặt chẽ hơn sau nhiều năm tăng trưởng nóng.

Trong mọi kịch bản, một điều đã rõ ràng: mối quan hệ từng là động lực tăng trưởng giữa tín dụng tư nhân và vốn đầu tư tư nhân giờ đây đang trở thành kênh lan truyền rủi ro và thị trường toàn cầu sẽ phải theo dõi sát sao diễn biến này trong thời gian tới.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng