Tọa đàm trực tuyến “'Ngành Ngân hàng tiên phong chuyển đổi số: Để toàn dân tham gia, toàn dân hưởng lợi”

Các vị khách mời tham dự Tọa đàm trực tuyến "Ngành Ngân hàng tiên phong chuyển đổi số: Để toàn dân tham gia, toàn dân hưởng lợi" - Ảnh: VGP

Tham dự Tọa đàm có các vị khách mời: ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN); ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng; ông Nguyễn Phúc Dương, Phó Giám đốc Khối Công nghệ thông tin & Ngân hàng điện tử HDBank kiêm Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số; TS. Phạm Xuân Hòe, chuyên gia kinh tế.

Một số thành tựu tiêu biểu có thể kể đến như chỉ trong thời gian ngắn tỉ lệ tăng trưởng trong việc đưa các công nghệ vào hoạt động ngân hàng đã đạt 40%. Thanh toán trên thiết bị di động tăng trưởng mạnh hàng năm (90% về số lượng và 150% về giá trị). Hệ sinh thái số, thanh toán số đã được thiết lập với việc kết nối dịch vụ ngân hàng số với nhiều dịch vụ số khác trong nền kinh tế. Nhiều nghiệp vụ đã được số hóa toàn diện 100%. Trong 8 tháng đầu năm 2022, thanh toán trên thiết bị di động tăng 107% về số lượng và 92% về giá trị.

Để đạt được những thành tựu này, các ngân hàng đã đầu tư không ít vào hệ thống công nghệ của mình. Theo Vụ trưởng Vụ Thanh toán, ngành ngân hàng bước đầu đã đầu tư 15,000 tỷ đồng cho hoạt động số hóa. Nhiều công nghệ mới đã được đưa vào ứng dụng.

Không ít ngân hàng từ lâu đã xem công nghệ là một trong những trọng tâm cho chiến lược phát triển của mình. Như tại VIB, theo chia sẻ của ông Trần Nhất Minh, Phó Tổng Giám đốc kiêm Giám đốc Khối Dịch vụ Công nghệ, nhà băng này đã chọn chiến lược tiên phong số hóa và tập trung nguồn lực cho phát triển công nghệ từ rất sớm.

VIB đặc biệt chú trọng đến 3 khía cạnh chính là (1) Ứng dụng My VIB; (2) Dữ liệu: Dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI), Học máy (Machine Learning) và (3) là ứng dụng các công nghệ mới như Cloud, Open API… Đây là một trong những ngân hàng đầu tiên triển khai điện toán đa đám mây (Multi-Cloud) tại Việt Nam. Trước đó, từ 2020, VIB đã ứng dụng thành công AI và Big Data để số hóa 100% quy trình duyệt cấp thẻ tín dụng, cho phép khách hàng đăng ký và nhận ngay thẻ tín dụng chỉ trong 30 phút, hoàn toàn trực tuyến.

Gần đây nhất, Ngân hàng đã ứng dụng trí tuệ nhân tạo và cho ra đời chuyên gia tư vấn tài chính ảo đầu tiên tại Việt Nam – Vie. Bên cạnh đó còn có một số công nghệ đáng chú ý khác như công nghệ thực tế tăng cường AR tích hợp trên ứng dụng My VIB 2.0 để hỗ trợ người dùng ảo hóa ở tất cả lĩnh vực từ cuộc sống, sinh hoạt cho đến giáo dục, y tế.

Chiến lược tiên phong số hóa là lợi thế của VIB trong bứt phá về tốc độ dịch vụ, đổi mới sáng tạo và liên tục mang đến những trải nghiệm tốt nhất về ngân hàng số và các sản phẩm cá nhân hóa cho người dùng. Hiện có 93% giao dịch của khách hàng VIB được thực hiện qua các kênh số, gần 50% số lượng thẻ mới phát hành của VIB đến hoàn toàn từ kênh digital không người bán và 10% các cuộc gọi đến VIB được tiếp nhận và trả lời bởi Virtual AI Agent - dịch vụ tổng đài ảo.

Không ít ngân hàng cũng tập trung vào các công nghệ tương tự như Techcombank ra mắt iDO - nền tảng số mới dành cho chi nhánh và PayLink - hệ thống Payment Hub kết nối các mạng lưới thanh toán liên ngân hàng; ACB đã đẩy mạnh đầu tư AI và ứng dụng công nghệ này vào nhận diện khuôn mặt; MB đã kết nối thành công ứng dụng ngân hàng số App MBBank với hệ thống MB SmartBank giúp khách hàng có thể đồng bộ giao dịch O2O (Online to Offline và ngược lại) một cách nhanh chóng và thuận tiện…

Theo khảo sát “Toàn cảnh ngành Ngân hàng 2021 và triển vọng 2022” của Vietnam Report có chỉ ra rằng sự gia tăng kỳ vọng của khách hàng và bối cảnh cạnh tranh là 2 nhân tố chính thúc đẩy nhu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ. Bên cạnh đó, nhu cầu trải nghiệm của các khách hàng trẻ (24-44 tuổi) là rất lớn và nhóm này không kỳ vọng vào việc một ngân hàng đáp ứng tất cả nhu cầu. Thay vào đó, nhóm này mong chờ sẽ trải nghiệm tích hợp cao hơn khi kết hợp nhiều nhà cung cấp dịch vụ. Sự đổi mới và tiện lợi cũng như số hóa các dịch vụ chính xác là những gì khách hàng trẻ tuổi mong muốn và cần.

“Kỳ vọng của người tiêu dùng đang tăng chóng và để duy trì lợi thế của mình, các nhà băng cần phải xây dựng các mô hình kinh doanh mới có khả năng đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và sự phát triển của thị trường. Họ sẽ cần phải nhanh nhẹn hơn, sáng tạo hơn và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi kỹ thuật số”, Vietnam Report nhận định.

Báo cáo này cũng cho biết, nhờ số hóa hoạt động, tỷ lệ chi phí trên thu nhập (CIR) của hầu hết các nhà băng đã giảm đáng kể trong những năm gần đây. Đại dịch cũng đã góp phần lớn làm gia tăng tốc độ tương tác của khách hàng với các dịch vụ ngân hàng trực tuyến. Điều này cuối cùng làm giảm chi phí cố định của ngân hàng. 54% số ngân hàng dự báo CIR năm 2022 sẽ cải thiện so với năm 2021. 

5 thách thức làm giảm tốc độ chuyển đổi số

Tuy nhiên, quá trình chuyển đối số cũng mang đến những khó khăn và thách thức cho các ngân hàng thương mại từ cả bên trong đến bên ngoài, từ những quy định về mặt pháp lý, sự thiếu hụt nhân sự chất lượng cao đến hạn chế về nền tảng công nghệ.

Theo TS. Phạm Xuân Hòe, thách thức lớn nhất đó là câu chuyện về hành lang pháp lý thiếu và không đồng bộ. Ví dụ như luật giao dịch điện tử chưa kịp sửa, hay như luật kế toán cũng đã có những câu chuyện "mắc" cho số hóa ngành ngân hàng, đơn giản chỉ là dấu chấm hay dấu phẩy…

Thách thức thứ hai là vốn đầu tư cho công nghệ thông tin rất lớn, không phải một sớm một chiều mà có ngay được. Thách thức thứ ba là nhân sự, bởi trong môi trường số mà những người không hiểu về số, không hiểu về CNTT, về bảo mật an toàn thì chắc chắn là sẽ dẫn đến sai phạm.

Thách thức thứ tư là vấn đề hacker tấn công trên không gian mạng và luôn có rủi ro mất tiền. Thách thức thứ năm là mặt bằng nhận thức chung của đại bộ phận khách hàng về chuyển đổi số, cũng như sử dụng sản phẩm số vẫn chưa theo kịp với công nghệ phát triển ngày nay. Chính vì thế mà nhiều người chủ quan, cho mượn tài khoản, thậm chí cho cả người thân, con cái mật khẩu, mã số giao dịch, dẫn đến mất trộm tiền.

Đồng quan điểm với nhận định chuyển đổi số là cuộc cách mạng về thể chế hơn là cuộc cách mạng về công nghệ, ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng phụ trách Vụ Thanh toán NHNN cho rằng, "số" chỉ là công cụ, đòn bẩy, còn chuyển đổi là thay đổi rất lớn, từ tư duy, nhận thức đến văn hóa, khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường và người dùng. Điều này đã được thể hiện xuyên suốt trong Quyết định 810 của NHNN.

Thời gian qua, NHNN được đánh giá là một trong những bộ ngành đi đầu về đổi mới sáng tạo và thúc đẩy các quy định, chính sách, tạo thuận lợi cho chuyển đổi số. NHNN đã cùng các bộ ngành liên quan tham mưu trình Chính phủ quyết định thí điểm sử dụng tài khoản viễn thông cho thanh toán hàng hóa giá trị nhỏ theo Quy định 1818.

Trong bối cảnh dịch bệnh, NHNN đã gấp rút chủ động nghiên cứu ban hành 2 thông tư: Thông tư 16 quy định về mở tài khoản trực tuyến theo cách thức phi truyền thống. Theo đó, chỉ sử dụng các ứng dụng ngân hàng, tải về các ứng dụng di động kết hợp với công nghệ, chẳng hạn nhận diện sinh trắc học, đối chiếu giữa đặc điểm sinh trắc học với các giấy tờ tùy thân như căn cước công dân để mở tài khoản thuận tiện.

Bên cạnh đó, NHNN cũng ban hành Thông tư 17 về mở thẻ trực tuyến. NHNN đang xây dựng và trình Chính phủ 2 Nghị định về thanh toán không dùng tiền mặt thay thế Nghị định 101 và Nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát hoạt động công nghệ tài chính trong lĩnh vực ngân hàng. Hai Nghị định này được coi là đổi mới về mặt thể chế, quy định để tạo thuận lợi cho chuyển đổi số trong hoạt động thanh toán, và chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng thời gian tới.

"NHNN cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với Bộ Công an trong việc kết nối nền tảng dữ liệu đang có như cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để phục vụ cho việc định danh, xác thực điện tử chính xác và cung cấp những dịch vụ an toàn, tiện lợi, nhanh chóng, uy tín, hợp lý", ông Lê Anh Dũng cho biết thêm.

Đối với các ngân hàng thương mại, ông Nguyễn Quốc Hùng, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng lưu ý, điều đầu tiên là chuyển đổi nhận thức tới toàn thể lãnh đạo, cán bộ, nhân viên trong hệ thống, xác định lấy khách hàng là trọng tâm. Và muốn lấy khách hàng là trọng tâm thì trong quá trình chuyển đổi số, bảo đảm an toàn cho khách hàng là điều đầu tiên.

Thứ hai là phải đào tạo đội ngũ nhân viên mang tính chuyên nghiệp, phù hợp với cả quá trình chuyển đổi số, chứ không phải chuyển đổi công nghệ là xong. Phải đào tạo con người ngành mình phù hợp với cả quá trình chuyển đổi số về quy trình, kỹ năng sử dụng, tư cách đạo đức.

Thứ ba, phải có quy trình phòng ngừa rủi ro tới mức cao nhất, và trong thời gian tới, đối với chuyển đổi số phải có ứng dụng phòng chống rửa tiền.

Vấn đề nữa là các ngân hàng thương mại phải đặt mục tiêu chiến lược của mình trong việc truyền thông quảng bá, giới thiệu sản phẩm của mình để người dân hiểu, chia sẻ, sử dụng một cách an toàn hiệu quả, bảo đảm làm sao người dân có thể bảo mật thông tin, không bị kẻ gian lợi dụng, không bị hack. Khi người dân hiểu biết được thì chắc chắn sẽ hạn chế, ngăn chặn được rủi ro.

Những ý kiến, đề xuất, mong muốn của các khách mời cũng là chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Tại Hội nghị ngày 4/8/2022 về Chuyển đổi số ngành Ngân hàng, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, chuyển đổi số là xu thế tất yếu, khách quan, là yêu cầu cấp bách, bắt buộc, ngành ngân hàng hội tụ đủ những yếu tố để tiên phong và thực tế đang đi tiên phong trong tiến trình này.

Thủ tướng yêu cầu, trước hết, cần tiếp tục chủ động nắm bắt nhu cầu thực tiễn của người dân, doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng để rà soát, ban hành, sửa đổi, hoàn thiện các văn bản pháp lý phù hợp với thực tiễn và bối cảnh chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho ứng dụng công nghệ số vào hoạt động kinh doanh, cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng để nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo sự hài lòng, gắn bó của khách hàng.

NHNN tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ ngành khẩn trương hoàn thiện trình Chính phủ Nghị định thanh toán không dùng tiền mặt. Mặt khác, cần xây dựng, thử nghiệm và áp dụng khung pháp lý mới đối với phát triển công nghệ tài chính…

Theo Tạp chí Điện tử & Ứng dụng