Robot hình người thu thập dữ liệu và quản trị tại công trường ở Anh

Tilbury Douglas, nhà thầu xây dựng lớn đầu tiên của Anh triển khai robot hình người trên công trường thực tế để thu thập dữ liệu và quản trị, khẳng định đây là công cụ hỗ trợ con người chứ không phải thay thế họ, giữa lúc ngành xây dựng toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thiếu nhân lực có kỹ năng ngày càng trầm trọng.

Mỗi buổi sáng tại một công trường xây dựng ở Anh, thay vì quản lý công trình phải di chuyển qua những khung thép và tầng nhà xây dở để chụp ảnh tiến độ, một robot hình người tự mình thực hiện công việc đó.

Robot tên Douglas nặng 30 kg leo cầu thang, dùng thang máy, mở cửa và di chuyển qua từng khu vực, thu thập dữ liệu hình ảnh độ phân giải cao từ cùng một tọa độ chính xác mỗi ngày trước khi truyền toàn bộ vào hệ thống quản lý an toàn của dự án.

Tilbury Douglas, một trong những nhà thầu xây dựng lớn nhất nước Anh, xác nhận đây là lần đầu tiên một công ty xây dựng quy mô lớn tại Anh đưa robot hình người vào vận hành thực tế trên công trường, sau 10 tuần thử nghiệm. Douglas là sản phẩm của Unitree, hãng robot Trung Quốc đang nổi lên như một trong những nhà phát triển robot hình người cạnh tranh nhất thế giới hiện nay với giá 15.000 bảng Anh mỗi con.

Robot Robot Douglas. Ảnh: Tilbury Douglas

Tại sao cần robot hình người thay vì phần mềm quản lý

Tại sao Tilbury Douglas chọn robot hình người thay vì triển khai thêm phần mềm quản lý dự án, vốn rẻ hơn nhiều và không đòi hỏi hạ tầng vật lý? Câu trả lời nằm ở bản chất của dữ liệu công trường.

Phần mềm quản lý dự án chỉ xử lý được thông tin con người nhập vào. Muốn biết tiến độ thi công thực tế, ai đó vẫn phải đi đến hiện trường, quan sát, chụp ảnh và nhập liệu, một chuỗi công việc lặp đi lặp lại hàng ngày, tiêu tốn thời gian của những người có chuyên môn cao nhất công trường. Douglas cắt đứt vòng lặp đó bằng cách tự thu thập dữ liệu tại nguồn.

Robot được trang bị cảm biến LiDAR và camera 360 độ, tạo ra "đám mây điểm", tập hợp hàng triệu điểm tọa độ 3D mô tả chính xác từng chi tiết vật lý của công trình tại thời điểm quét. Phần mềm AI phân tích đám mây điểm này, so sánh với dữ liệu từ ngày hôm trước và tự động phát hiện các sai lệch hoặc khuyết điểm mà mắt người dễ bỏ qua khi thị sát nhanh. Kết quả là một lớp giám sát liên tục, khách quan và không mệt mỏi, thứ mà không một quy trình thủ công nào có thể duy trì đủ nhất quán theo thời gian.

Tại sao 40 giờ mỗi tháng là con số đáng chú ý

Tilbury Douglas ước tính Douglas giúp tiết kiệm 40 giờ công tác hành chính mỗi tháng cho mỗi công trường. Nghe qua có vẻ khiêm tốn nhưng 40 giờ đó không phải là giờ của công nhân phổ thông, mà là giờ của quản lý công trường và kỹ sư, những người có giá thuê cao nhất trong chuỗi nhân lực xây dựng.

Hơn nữa, đó là 40 giờ được dành cho công việc giám sát và ghi chép lặp lại, loại công việc dễ dẫn đến sai sót khi người thực hiện đã mệt mỏi sau nhiều giờ làm việc nặng nhọc. Một lỗi bỏ sót trong kiểm tra tiến độ có thể biến thành sự cố an toàn hoặc lãng phí vật liệu ở quy mô gấp nhiều lần chi phí phát hiện sớm.

Thời điểm Tilbury Douglas triển khai Douglas cũng không phải ngẫu nhiên. Ngành xây dựng tại Anh và nhiều nước phát triển đang chứng kiến khoảng trống nhân lực ngày càng rộng khi thế hệ kỹ sư lành nghề về hưu nhanh hơn tốc độ đào tạo thế hệ mới. Tự động hóa các công việc hành chính lặp lại giúp một đội nhỏ hơn duy trì được chất lượng giám sát của một đội lớn hơn, đây là bài toán nhân lực, không chỉ là bài toán công nghệ.

Robot hình người trên công trường, tín hiệu gì cho thị trường xây dựng

Douglas không phải robot xây dựng theo nghĩa truyền thống. Nó không trộn bê tông, không đặt gạch, không hàn thép. Nó làm công việc mà từ trước đến nay chỉ con người mới làm được vì đòi hỏi khả năng di chuyển linh hoạt trong môi trường không cấu trúc như leo cầu thang, tránh vật cản, định hướng trong không gian thay đổi hàng ngày.

Chính khả năng đó mới là điểm đột phá. Các robot công nghiệp cố định chỉ hoạt động tốt trong môi trường được thiết kế xung quanh chúng. Công trường xây dựng thay đổi bố cục mỗi tuần, đôi khi mỗi ngày, môi trường mà robot hình người với khả năng vận động linh hoạt mới có thể thích nghi.

Theo tìm hiểu, nếu mức giá 15.000 bảng Anh của Unitree tiếp tục giảm theo chi phí thông thường của phần cứng robot, khả năng tiếp cận công nghệ này với các nhà thầu vừa và nhỏ sẽ mở ra trong vòng 3-5 năm tới, không chỉ tại Anh mà cả các thị trường xây dựng đang tăng trưởng mạnh ở Đông Nam Á.

Ghi nhận tại Việt Nam, nơi ngành xây dựng đang chịu áp lực kép giữa tốc độ đô thị hóa cao và tình trạng thiếu kỹ sư giám sát có kinh nghiệm tại các dự án hạ tầng lớn, mô hình robot hỗ trợ quản lý công trường như Douglas có thể giải quyết điểm nghẽn nhân sự. Tuy nhiên, với mức giá 15.000 bảng Anh hiện tại, rào cản đầu tư vẫn còn cao so với chi phí nhân công tại Việt Nam, nhưng nếu Unitree và các đối thủ tiếp tục hạ giá thành sản phẩm như ba năm qua, đây có thể là công nghệ mà các nhà thầu hạ tầng lớn trong nước cần đánh giá nghiêm túc trong giai đoạn 2027-2028.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng