Nhận diện xu hướng công nghệ lượng tử cho Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Khẳng định yêu cầu chiến lược trong kỷ nguyên mới

Ngày 23/6, tại Hà Nội, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương; Hội đồng Lý luận Trung ương; Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới: Xu hướng quốc tế, cơ hội và yêu cầu đặt ra cho Việt Nam”.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS. Đoàn Minh Huấn, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định, công nghệ lượng tử là một hướng phát triển mới, có khả năng tạo ra những đột phá lớn về khoa học và công nghệ, làm thay đổi sâu sắc nhận thức, phương thức tổ chức sản xuất, quản trị xã hội và cải tạo thế giới.

PGS,TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc hội thảo.

PGS.TS. Đoàn Minh Huấn cho rằng, công nghệ lượng tử là lĩnh vực công nghệ chiến lược theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, có dư địa lớn cho cả nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng. “Việc nhận diện sớm xu hướng phát triển của công nghệ lượng tử có ý nghĩa quan trọng đối với tăng cường năng lực tự chủ chiến lược, bảo đảm lợi ích quốc gia - dân tộc; đồng thời góp phần kết nối chặt chẽ giữa tư duy lý luận, đào tạo cán bộ tham mưu chiến lược với tri thức khoa học và công nghệ hiện đại” - PGS.TS. Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh.

Cũng theo PGS.TS. Đoàn Minh Huấn, công nghệ lượng tử là vấn đề có tác động rộng lớn đến mô hình phát triển, năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia. PGS.TS. Đoàn Minh Huấn kỳ vọng hội thảo sẽ phát huy tinh thần trách nhiệm, gợi mở thêm các hướng nghiên cứu, đề xuất cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Trên cơ sở đó, tham mưu hoàn thiện chủ trương, chính sách phát triển công nghệ lượng tử ở Việt Nam trong thời gian tới.

Cùng quan điểm, GS.TS. Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhận định, trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh, nhận thức lý luận và tư duy chính sách đi trước là yêu cầu rất quan trọng. Tuy nhiên, điều này chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành cách làm cụ thể, cơ chế phù hợp, tổ chức thực hiện hiệu quả và năng lực triển khai thực chất. GS.TS. Trần Hồng Thái đồng thời cho rằng, Việt Nam không thể đứng ngoài xu thế công nghệ lượng tử, bởi đây là công nghệ chiến lược có khả năng làm thay đổi tương lai phát triển của các quốc gia.

GS,TS Trần Hồng Thái, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam phát biểu đề dẫn hội thảo.

Cũng theo GS.TS. Trần Hồng Thái, Việt Nam phải từng bước phát triển công nghệ lượng tử; chủ động nhưng không nóng vội, không chạy đua toàn diện. Cần “đi sớm” về nhận thức, “đi chắc” về nền tảng và “đi đúng” vào những khâu phù hợp với điều kiện, năng lực và nhu cầu phát triển của đất nước. Trong bối cảnh nguồn lực còn phân tán, việc xây dựng mạng lưới nòng cốt, hình thành các phòng thí nghiệm dùng chung, nền tảng dữ liệu dùng chung và cơ chế kết nối giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp là yêu cầu cần thiết.

Tiếp cận theo tư duy hệ sinh thái lượng tử

Tại hội thảo, các đại biểu đã nghe báo cáo về các chủ đề: Công nghệ lượng tử trong kỷ nguyên mới - tầm nhìn và kinh nghiệm quốc tế; Hiện trạng, điểm nghẽn và yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam trong phát triển công nghệ lượng tử; Mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và các nội dung cần triển khai trong giai đoạn tới.

PGS,TS Lê Hải Bình, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Giám đốc thường trực Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo.

Các đại biểu đồng thời tập trung làm rõ các xu hướng phát triển chủ yếu của công nghệ lượng tử trên thế giới và tác động đặt ra đối với Việt Nam; nhận diện những nền tảng Việt Nam đã có, những điều kiện còn thiếu và các vấn đề cần chủ động lưu ý từ sớm cho phát triển công nghệ chiến lược này.

TS. Nguyễn Hoàng Dương, Phó Trưởng Ban Khoa học và Công nghệ Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho rằng, công nghệ lượng tử đang trở thành một hướng phát triển chiến lược, gắn với chủ quyền số, an ninh quốc gia, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mới. Do đó, Việt Nam cần sớm hình thành cơ chế điều phối tổng thể, phát triển nhân lực chuyên sâu, đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung, tận dụng hợp tác quốc tế và lựa chọn hướng đi trọng tâm, phù hợp với năng lực quốc gia.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Công nghệ Lượng tử Đại học Quốc gia Hà Nội nhận định, Việt Nam đang ở giai đoạn ban đầu của phát triển công nghệ lượng tử. Do đó, cần lựa chọn chiến lược có trọng tâm, ưu tiên an toàn thông tin, mật mã hậu lượng tử, cảm biến và đào tạo nhân lực; đồng thời xây dựng chương trình phát triển quốc gia, cơ quan điều phối, cơ chế hợp tác quốc tế và lộ trình phát triển linh hoạt.

PGS.TS. Đinh Văn Trung, Viện trưởng Viện Vật lý Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cho rằng, phát triển công nghệ lượng tử cần được nhìn nhận là chiến lược quốc gia. Cần tập trung bảo vệ an ninh thông tin, chủ quyền số, hạ tầng thông tin trọng yếu; đồng thời từng bước tham gia chuỗi giá trị ở các lĩnh vực phù hợp như bảo mật hậu lượng tử, tính toán và mô phỏng lượng tử, cảm biến lượng tử, vật liệu lượng tử và dịch vụ đám mây lượng tử. Phát triển nhân lực, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đáp ứng nhu cầu phát triển; đẩy mạnh hợp tác quốc tế và bước đầu làm chủ một số công nghệ ưu tiên như PQC, QKD và cảm biến lượng tử.

Các đại biểu tham gia dự hội thảo.

Trên cơ sở các ý kiến thảo luận, các đại biểu cho rằng Việt Nam cần tiếp cận theo tư duy “hệ sinh thái lượng tử”. Bao gồm khoa học lượng tử đa ngành, triết học lượng tử, tư duy lượng tử; nhân lực, hạ tầng nghiên cứu, năng lực quản trị, cơ chế thị trường và hợp tác quốc tế. Qua đó bảo đảm tự chủ về công nghệ, tư duy, nền tảng lý luận, nguồn lực phát triển và phương pháp tiếp cận khoa học cơ bản.

Các đại biểu cũng nhấn mạnh yêu cầu gắn phát triển công nghệ lượng tử với lý luận chính trị, quản trị phát triển và hội nhập quốc tế. Ứng dụng tư duy lượng tử vào lãnh đạo, quản lý, điều hành; nâng tầm chương trình nghiên cứu lượng tử theo hướng điều phối hệ sinh thái toàn diện, kết nối cơ quan nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các nhóm nghiên cứu xã hội.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng