Bộ Y tế đề xuất siết bán thuốc trên môi trường mạng

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của nhiều luật trong lĩnh vực y tế. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bổ sung các quy định quản lý hoạt động kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử.

Theo dự thảo, việc kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc qua thương mại điện tử sẽ phải tuân thủ các yêu cầu chặt chẽ hơn về nền tảng giao dịch, định danh người bán và khả năng truy xuất giao dịch. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất đưa việc sử dụng chức năng livestream để bán thuốc vào nhóm hành vi không được phép.

Dự thảo đề xuất đưa việc sử dụng chức năng livestream để bán thuốc vào nhóm hành vi không được phép.

Bộ Y tế đề xuất sửa đổi khoản 19 Điều 6 Luật Dược, quy định về các hành vi không được phép trong kinh doanh thuốc và nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử. Theo nội dung dự thảo, hoạt động kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc qua thương mại điện tử sẽ không được thực hiện trong một số trường hợp.

Cụ thể, hoạt động kinh doanh không được thực hiện trên nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp hoặc nền tảng thương mại điện tử trung gian; sử dụng chức năng livestream để bán hàng; hoặc sử dụng phương tiện không bảo đảm việc định danh điện tử của người bán và khả năng truy xuất giao dịch theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử. Như vậy, nếu đề xuất được thông qua, livestream sẽ được xác định cụ thể là một phương thức không được sử dụng để kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc trên môi trường thương mại điện tử.

Quy định cũng đặt trọng tâm vào việc xác định rõ chủ thể bán hàng và khả năng truy xuất giao dịch. Đây là cơ sở để cơ quan quản lý có thể kiểm tra hoạt động kinh doanh, xác định nguồn gốc giao dịch và xử lý trường hợp vi phạm.

Không phải thuốc nào cũng được bán online

Việc quản lý hoạt động kinh doanh thuốc trên môi trường điện tử không phải nội dung hoàn toàn mới trong pháp luật về dược. Luật Dược và Luật số 44/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược đã có các quy định về kinh doanh thuốc theo phương thức thương mại điện tử.

Theo quy định hiện hành, từ ngày 1/7/2025, bán lẻ thuốc kê đơn, thuốc thuộc danh mục thuốc kiểm soát đặc biệt và thuốc thuộc danh mục hạn chế bán lẻ thông qua thương mại điện tử là hành vi bị nghiêm cấm, trừ trường hợp phục vụ yêu cầu cách ly y tế khi xảy ra dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A.

Đối với thuốc kiểm soát đặc biệt, pháp luật cũng không cho phép thực hiện hoạt động bán buôn thông qua phương thức trực tuyến. Việc phân định những loại thuốc được phép và không được phép kinh doanh trực tuyến nhằm kiểm soát chặt hơn một mặt hàng có yêu cầu đặc biệt về điều kiện bảo quản, nguồn gốc, chất lượng và người sử dụng.

Siết nền tảng, định danh người bán và truy xuất giao dịch

Dự thảo lần này tiếp tục làm rõ hơn yêu cầu đối với phương thức kinh doanh thuốc trên môi trường điện tử. Theo đề xuất, hoạt động kinh doanh phải được thực hiện thông qua các nền tảng thương mại điện tử phù hợp, đồng thời bảo đảm khả năng định danh điện tử của người bán và truy xuất giao dịch. Yêu cầu này hướng tới việc hạn chế tình trạng người bán sử dụng các kênh trực tuyến khó xác định danh tính hoặc không bảo đảm khả năng kiểm tra nguồn gốc giao dịch.

Bên cạnh đó, các cơ sở kinh doanh thuốc chỉ được kinh doanh tại địa điểm đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép. Việc đưa hoạt động mua bán thuốc lên mạng xã hội hoặc các nền tảng không đáp ứng điều kiện theo quy định cũng thuộc phạm vi quản lý.

Cảnh giác khi mua thuốc qua mạng

Trước thực trạng mua bán thuốc trên internet, Cục Quản lý Dược, Bộ Y tế đã đề nghị các địa phương và đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý các cơ sở kinh doanh thuốc không đúng địa điểm, không đúng quy định hoặc lợi dụng mạng xã hội để bán thuốc trái phép. Các cơ sở kinh doanh thuốc cũng phải tuân thủ nguyên tắc Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP), đồng thời giao dịch với các đối tác đáp ứng điều kiện pháp lý theo quy định.

Với người dân, cơ quan quản lý khuyến cáo cần kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ của thuốc và ưu tiên mua tại các cơ sở bán lẻ thuốc được cấp phép. Người mua cũng cần thận trọng với các tài khoản, kênh bán hàng không rõ danh tính hoặc những sản phẩm không có thông tin đầy đủ về nguồn gốc. Việc tăng cường quản lý kinh doanh thuốc trên môi trường mạng nhằm kiểm soát hoạt động mua bán thuốc trong bối cảnh thương mại điện tử ngày càng phổ biến, đồng thời hạn chế nguy cơ thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc và thuốc kém chất lượng lưu thông trên thị trường.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng