Phát triển khoa học - công nghệ gắn với tăng trưởng và năng lực cạnh tranh

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được thúc đẩy gắn với tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh.

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 510/TB-VPCP ngày 1/10/2026, thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại phiên họp chuyên đề về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội và đánh giá kết quả công tác quý III năm 2026.

Siết tiến độ, hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu

Theo Thông báo, Ban Chỉ đạo yêu cầu người đứng đầu các Bộ, cơ quan, địa phương trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 57 Trung ương về kết quả triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST, CĐS) thuộc phạm vi quản lý.

Các Bộ, cơ quan, địa phương phải quán triệt, tổ chức thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp theo chương trình, kế hoạch và thông báo kết luận của Ban Chỉ đạo.

Một yêu cầu đáng chú ý là xử lý dứt điểm các nhiệm vụ chậm, muộn. Các Bộ, cơ quan, địa phương phải khẩn trương rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao tại các nghị quyết, chương trình, kết luận của Ban Chỉ đạo, bao gồm cả những nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo Trung ương và các Ban Chỉ đạo trước đây đã được tích hợp vào Ban Chỉ đạo Trung ương.

Việc triển khai phải bảo đảm chất lượng, đúng thời hạn, tập trung xử lý dứt điểm các nhiệm vụ chậm, muộn, không để phát sinh nhiệm vụ quá hạn mới; đồng thời cập nhật kịp thời kết quả thực hiện lên Hệ thống theo dõi tại theodoinq.dcs.vn.

Trong phát triển hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và chuyển đổi số, các Bộ Giáo dục và Đào tạo, Nội vụ, Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp, Tài chính và Tòa án nhân dân tối cao được yêu cầu tập trung tối đa nguồn lực, khẩn trương khắc phục và xử lý dứt điểm những tồn tại, hạn chế, bảo đảm hoàn thành các nhiệm vụ về cơ sở dữ liệu đã được giao theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Văn bản số 9690/VPCP-CĐS ngày 23/9/2026.

Các Bộ, cơ quan, địa phương đồng thời phải hoàn thiện Khung quản trị dữ liệu, xác định rõ cơ quan chủ quản và trách nhiệm cập nhật; thực hiện đối soát định kỳ giữa các cơ sở dữ liệu, xử lý tình trạng dữ liệu không thống nhất. Các nhiệm vụ để triển khai Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số phải được hoàn thành đúng tiến độ, trong đó khung kiến trúc số của Bộ, cơ quan, địa phương phải được ban hành trước ngày 29/1/2027.

Đáng chú ý, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an đẩy mạnh thu hút các dự án FDI quy mô lớn về trung tâm dữ liệu, trung tâm tính toán hiệu năng cao gắn với chuyển giao công nghệ, an ninh mạng và an ninh dữ liệu. Bộ Tài chính đồng thời đề xuất cơ chế ưu đãi, đơn giản hóa thủ tục đầu tư trong quá trình hoàn thiện dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư trình Quốc hội tại kỳ họp thứ 2.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách và giải pháp bảo đảm nguồn cung ứng điện năng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, nhất là vận hành các hệ thống trung tâm dữ liệu lớn và hạ tầng tính toán hiệu năng cao; kịp thời cập nhật trong quá trình rà soát, điều chỉnh Quy hoạch điện VIII.

Đưa công nghệ chiến lược vào thị trường, lấy doanh nghiệp làm trung tâm

Một trọng tâm khác của Thông báo 510/TB-VPCP là chuyển mạnh từ nghiên cứu, phát triển công nghệ sang tạo ra giá trị và đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng.

Các Bộ, cơ quan và Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục đề xuất, thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược theo quy định. Mỗi nhiệm vụ phải làm rõ mục tiêu tạo giá trị, có đóng góp thực chất vào thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội. Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ tình hình thực hiện định kỳ trước ngày 30 hàng tháng.

Đối với 14 nhiệm vụ đã được phê duyệt, các Bộ phải khẩn trương tuyển chọn tổ chức chủ trì để triển khai. Đối với 8 nhiệm vụ đã được thẩm định đủ điều kiện còn lại, các Bộ, cơ quan phải khẩn trương hoàn thành phê duyệt trước ngày 15/10/2026.

Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính xây dựng phương án thí điểm tạo đơn hàng đầu tiên cho sản phẩm công nghệ chiến lược, trình cấp có thẩm quyền chậm nhất trong tháng 6/2027.

Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan, địa phương rà soát, tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn trong thương mại hóa kết quả nghiên cứu; nghiên cứu đề xuất bổ sung, hoàn thiện quy định pháp luật về sàn giao dịch khoa học và công nghệ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 30/10/2026.

Bộ cũng được giao đề xuất cơ chế phù hợp, hiệu quả để tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong việc thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, qua đó thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 10/2026.

Việc sử dụng chung các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia cũng được đặt ra. Bộ Khoa học và Công nghệ phải khẩn trương nghiên cứu, rà soát, ban hành quy định về hoạt động và cơ chế vận hành dùng chung, tạo điều kiện cho viện, trường và doanh nghiệp sử dụng, hoàn thành trước ngày 31/3/2027.

Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo theo chức năng, nhiệm vụ được giao triển khai các giải pháp đổi mới mô hình liên kết "3 Nhà". Theo định hướng này, các Bộ, cơ quan, doanh nghiệp chủ động đặt bài toán; viện, trường thực hiện nghiên cứu; Nhà nước kiến tạo, chia sẻ rủi ro và tham gia một phần ngân sách.

Nguồn nhân lực cũng được tập trung theo các nhóm: chuyên gia dẫn dắt; kỹ sư nghiên cứu và phát triển (R&D) - thiết kế - tích hợp; kỹ thuật viên sản xuất, vận hành. Kết quả thực hiện phải được báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong tháng 11/2026.

Các tập đoàn, doanh nghiệp được xác định giữ vai trò trung tâm trong phát triển KHCN, ĐMST, CĐS; chủ động phát hiện, đề xuất tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, xác định các bài toán lớn, sản phẩm và công nghệ trọng điểm.

Doanh nghiệp tham gia xuyên suốt quá trình từ xác định nhu cầu, đặt hàng, nghiên cứu, lựa chọn công nghệ, đầu tư, thử nghiệm đến tiếp nhận, làm chủ, thương mại hóa, tổ chức sản xuất và phát triển thị trường. Trong đó, doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp công nghệ cao phát huy vai trò dẫn dắt, tiên phong trong phát triển KHCN, ĐMST, CĐS và xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ở cấp ngành, vùng và địa phương, các Bộ, cơ quan, địa phương được yêu cầu chủ động tổ chức các hội nghị chuyên đề về phát triển KHCN, ĐMST, CĐS phục vụ trực tiếp phát triển kinh tế - xã hội; rà soát dư địa tăng trưởng của từng ngành, vùng, địa phương và chuỗi giá trị, xác định rõ điểm nghẽn, bài toán cần giải quyết, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Tinh thần xuyên suốt là lấy doanh nghiệp làm trung tâm, tham gia trong toàn bộ quá trình; ưu tiên lựa chọn doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt, huy động nguồn lực và đưa sản phẩm tham gia chuỗi giá trị trong nước, khu vực và toàn cầu. Kết quả phải được gửi về Bộ Công an - cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo trước ngày 15/11/2026 để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.

Như vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là đẩy nhanh tiến độ các nhiệm vụ KHCN, ĐMST và CĐS, mà quan trọng hơn là gắn kết quả nghiên cứu, công nghệ, dữ liệu và hạ tầng số với nhu cầu thực tế của nền kinh tế. Việc tạo đơn hàng cho công nghệ chiến lược, tháo gỡ điểm nghẽn thương mại hóa và tăng vai trò của doanh nghiệp được xác định là những mắt xích quan trọng để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chuyển hóa thành năng suất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng