Hà Nội hoàn thiện nhóm 20 văn bản Luật Thủ đô về khoa học và chuyển đổi số

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội Trần Đức Thắng, Trưởng ban Chỉ đạo Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn Thành phố (Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy) chủ trì Hội nghị giao ban công tác tháng 5 của Ban Chỉ đạo. Ảnh: Cổng TTĐT UBND TP Hà Nội

Nhiệm vụ pháp lý cốt lõi chưa hoàn thành

Ngày 8/5, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng chủ trì Hội nghị giao ban tháng 5 của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy, cơ quan triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia trên địa bàn Thủ đô. Tại hội nghị, ông Trần Đức Thắng giao UBND Thành phố tập trung hoàn thiện nhóm 20 văn bản trọng tâm cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026 trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Luật Thủ đô trao cho Hà Nội nhiều cơ chế đặc thù, nhưng cơ chế đặc thù chỉ phát huy tác dụng khi các văn bản hướng dẫn dưới luật được ban hành đầy đủ và đồng bộ. Chừng nào nhóm 20 văn bản này còn nằm trong giai đoạn soạn thảo, các dự án khu công nghệ cao, cơ chế đặt hàng khoa học, và quy chế thử nghiệm sandbox cho công nghệ mới đều thiếu cơ sở pháp lý để triển khai.

Trong số 637 nhiệm vụ đang được theo dõi, thành phố hoàn thành 284 nhiệm vụ và đang triển khai 353 nhiệm vụ. Song còn 30 nhiệm vụ quá hạn mà chưa xử lý xong, và Ban Chỉ đạo yêu cầu phân loại rõ nguyên nhân, xác định trách nhiệm cụ thể đối với từng trường hợp.

Hạ tầng số vận hành nhưng dữ liệu chưa "sống"

Trên lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, Hà Nội ghi nhận một số kết quả đo được. Nền tảng làm việc số HanoiWork, hiểu đơn giản là hệ thống quản lý công việc và giao tiếp nội bộ trên môi trường số, đã được triển khai tới 153 đơn vị với 37.300 tài khoản người dùng. Đến ngày 2/5, có 92 trong số 126 xã, phường đạt tỷ lệ phát hành văn bản hoàn toàn trên môi trường số từ 90% trở lên, tức là thay thế giấy tờ truyền thống trong phần lớn quy trình hành chính nội bộ.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Trương Việt Dũng trình bày báo cáo tại Hội nghị. Ảnh: Cổng TTĐT UBND TP Hà Nội

Hệ thống giám sát an ninh mạng SOC (Security Operations Center), trung tâm theo dõi và xử lý các sự cố tấn công mạng theo thời gian thực, đã được thiết lập tại Công an Thành phố và bước đầu vận hành. Tuy nhiên Bí thư Thành ủy đặt mục tiêu đẩy nhanh để SOC đạt năng lực đầy đủ cùng với hệ thống camera AI và trung tâm máy chủ tập trung.

Điểm yếu cốt lõi mà lãnh đạo thành phố thẳng thắn chỉ ra là dữ liệu chưa thực sự liên thông. Hà Nội đang vận hành nhiều phần mềm, nhiều tài khoản, nhiều báo cáo riêng lẻ, nhưng mức độ dùng chung dữ liệu giữa các sở ngành chưa tương xứng, người dùng phải nhập liệu lặp lại trên nhiều hệ thống. Thành phố xác định nguyên tắc xây dựng dữ liệu phải đảm bảo "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung", và đặt mốc cứng 30/6/2026 để hoàn thành dữ liệu đất đai theo tiêu chí này.

Riêng lĩnh vực dịch vụ công, trong 2.063 thủ tục hành chính, thành phố đã ủy quyền 661 thủ tục theo 11 hình thức, giúp phân cấp và rút ngắn thời gian xử lý. Tuy nhiên, việc đo lường hiệu quả thực tế, mức giảm giấy tờ, thời gian, chi phí của người dân và doanh nghiệp vẫn là yêu cầu còn phải hoàn thiện.

Kinh tế số 17,34% - còn cách xa mục tiêu 22% cuối năm

Hà Nội đặt mục tiêu kinh tế số chiếm 22% GRDP vào cuối năm 2026 và tối thiểu 40% vào năm 2030. Tỷ trọng hiện tại ước khoảng 17,34%, tức là còn cách mục tiêu cuối năm gần 5 điểm phần trăm trong chưa đầy tám tháng. Khoảng cách này không lớn về con số nhưng đòi hỏi tốc độ tăng trưởng đáng kể trong thời gian ngắn, đặc biệt khi nguồn ngân sách 9.090 tỷ đồng dành cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số mới giải ngân được 2.543 tỷ đồng, tương đương 28% dự toán.

Nền tảng doanh nghiệp của thành phố có chiều sâu nhất định. Hà Nội dẫn đầu cả nước với 204 doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Cùng với đó là 10.996 doanh nghiệp công nghệ số, chiếm khoảng 4,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, và hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đây là hệ sinh thái có thể hấp thụ chính sách tốt nếu hành lang pháp lý được hoàn thiện kịp thời.

Về cơ chế đặt hàng khoa học, thành phố chuyển từ mô hình cũ, nhà khoa học đề xuất đề tài theo năng lực sẵn có sang cơ chế mới: thành phố công bố 30 bài toán lớn xuất phát từ nhu cầu phát triển thực tế. Bước đầu thu hút được 108 đề xuất đăng ký. Tuy nhiên Ban Chỉ đạo nhấn mạnh cần sàng lọc kỹ, chỉ giữ lại những đề xuất có sản phẩm đầu ra rõ ràng, có khả năng thử nghiệm và nhân rộng thực tế, tránh biến 30 bài toán thành danh mục nhiệm vụ trên giấy.

Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng nhấn mạnh 11 nhiệm vụ trọng tâm. Ảnh: Cổng TTĐT UBND TP Hà Nội

11 nhiệm vụ, một thông điệp chung

Trong phần kết luận hội nghị, Bí thư Trần Đức Thắng giao 11 nhóm nhiệm vụ cụ thể, nhưng tất cả hướng tới một yêu cầu xuyên suốt: chuyển từ báo cáo số vốn đã phân bổ sang làm rõ số đã giải ngân, sản phẩm đã hình thành, hệ thống đã thực sự vận hành và tác động tạo ra cho người dân.

Cách tiếp cận này phản ánh một bài học từ nhiều chương trình chuyển đổi số ở các địa phương: chi ngân sách lớn và tổ chức nhiều hội nghị không đồng nghĩa với kết quả thực chất. Thước đo cuối cùng là người dân và doanh nghiệp tiết kiệm được bao nhiêu thời gian, giảm được bao nhiêu thủ tục, và dữ liệu họ cung cấp một lần có được tái sử dụng xuyên suốt các hệ thống hay không.

Nhóm 20 văn bản cụ thể hóa Luật Thủ đô, vì vậy, không đơn thuần là sản phẩm pháp lý. Nó là điều kiện tiên quyết để toàn bộ hệ sinh thái công nghệ số của Hà Nội, từ doanh nghiệp khởi nghiệp, khu công nghệ cao đến dịch vụ công trực tuyến, có nền móng vận hành ổn định trong giai đoạn tăng tốc từ nay đến năm 2027.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng