Việt Nam lập trung tâm hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn đầu tiên cấp quốc gia

Sáng 26/6/2026 tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) ra mắt Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, đơn vị cấp quốc gia đầu tiên của Việt Nam đảm nhận khâu này. Trung tâm mang tên tiếng Anh Vietnam National Multi-Project Wafer Coordination Center, viết tắt VNMPW/CC, đứng giữa nhu cầu nghiên cứu thiết kế trong nước và hệ sinh thái chế tạo bán dẫn toàn cầu. Sự kiện quy tụ đại diện nhiều doanh nghiệp công nghệ, tập đoàn bán dẫn quốc tế cùng các viện nghiên cứu và trường đại học trọng điểm. Buổi lễ đặt ra vấn đề mà ngành vi mạch trong nước nhiều năm chưa giải quyết được, đó là vì sao kỹ sư Việt Nam thiết kế được chip nhưng chưa thể đưa bản thiết kế thành sản phẩm hoàn chỉnh.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cùng các đại biểu nhấn nút ra mắt Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn.

Giải quyết điểm nghẽn lớn nhất của ngành công nghiệp bán dẫn

Phát biểu tại Lễ ra mắt, Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin, Bộ KH&CN Nguyễn Khắc Lịch cho biết: Chip bán dẫn không chỉ là một linh kiện điện tử, mà là nền tảng của hầu hết các công nghệ chiến lược: trí tuệ nhân tạo, điện toán hiệu năng cao, 5G, Internet vạn vật, robot, tự động hóa, xe điện, thiết bị thông minh, quốc phòng, an ninh và hạ tầng số quốc gia. Bán dẫn vì vậy đã trở thành một trong những thước đo quan trọng về năng lực công nghệ, năng lực sản xuất, năng lực đổi mới sáng tạo và mức độ tự chủ chiến lược của mỗi quốc gia.

Đối với Việt Nam, bán dẫn không phải là lĩnh vực hoàn toàn mới. Trước đó, từ cuối thập niên 70 và đầu thập niên 80 thế kỷ trước, Nhà máy Z181 từng sản xuất các linh kiện diode, transistor đầu tiên và xuất khẩu sang một số thị trường Đông Âu. Khát vọng làm chủ công nghệ bán dẫn của kỹ sư Việt Nam, như ông Lịch chia sẻ, đã hình thành từ rất sớm.

Đến nay, ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận. Năm 2025, doanh thu ngành đạt trên 21 tỷ USD; thu hút hơn 14 tỷ USD vốn đầu tư nước ngoài với trên 240 dự án. Việt Nam đang từng bước tham gia vào các công đoạn quan trọng của chuỗi giá trị toàn cầu, từ thiết kế, đóng gói, kiểm thử đến nghiên cứu phát triển và sản xuất chip chuyên dụng.

Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin, Bộ KH&CN Nguyễn Khắc Lịch: Khát vọng làm chủ công nghệ bán dẫn của đội ngũ trí thức, kỹ sư Việt Nam đã được hình thành từ rất sớm

Để đi sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, Việt Nam cần giải quyết một điểm nghẽn rất căn bản đó là "năng lực hiện thực hóa bản thiết kế chip thành sản phẩm chip thực tế". Cục trưởng Cục Công nghiệp công nghệ thông tin nhấn mạnh. Nhiều ý tưởng từ viện, trường, doanh nghiệp và nhóm khởi nghiệp vẫn mắc kẹt ở giai đoạn sản xuất thử nghiệm. Chi phí chuyển một bản thiết kế sang chế tạo thử, gọi là tape-out, dao động từ 30.000 đến 200.000 USD cho mỗi thiết kế, còn thời gian chờ thường kéo dài từ 12 đến 24 tháng. Mức chi phí và thời gian này tạo sức ép lớn cho các nhóm khởi nghiệp trước khi sản phẩm kịp hoàn thiện.

Nghịch lý nằm ở chỗ lực lượng nhân lực trong ngành đông đảo và tăng nhanh. Việt Nam hiện có khoảng 60 doanh nghiệp thiết kế chip, khoảng 7.000 kỹ sư thiết kế và 166 cơ sở giáo dục đại học đang đào tạo về bán dẫn cùng các lĩnh vực liên quan. Riêng nhu cầu chế tạo thử đã hiện rõ khi 12 đơn vị đăng ký sản xuất khoảng 30.000 chip ngay từ giai đoạn đầu. Lâu nay phần lớn họ phải đặt sản xuất thử tại nhà máy nước ngoài, chịu thêm chi phí, kéo dài thời gian và giảm cơ hội thương mại hóa. Trung tâm ra đời nhằm tháo gỡ nút thắt này.

Giải pháp được ngành lựa chọn là mô hình Multi-Project Wafer, cơ chế gộp nhiều thiết kế chip lên cùng một đợt chế tạo nhằm chia nhỏ chi phí cho từng đơn vị tham gia. Cách làm này rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm, giảm giá thành sản xuất thử và thúc đẩy các sản phẩm chip Make in Vietnam hình thành. Ông Lịch nhìn nhận Trung tâm là "một mắt xích mới nhưng rất quan trọng trong hệ sinh thái bán dẫn quốc gia", giúp ý tưởng tiến thêm một bước quyết định để thành sản phẩm hoàn chỉnh, được đo kiểm và đánh giá trước khi ra thị trường.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại Lễ ra mắt.

Hạ tầng dùng chung và lộ trình ba giai đoạn tới năm 2030

Theo Quyết định số 4386/QĐ-BKHCN, Trung tâm là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Cục Công nghiệp công nghệ thông tin, cung cấp hạ tầng dùng chung cho toàn bộ chuỗi giá trị. Trung tâm cấp công cụ thiết kế, thẩm định và kiểm chứng thiết kế, đồng thời làm đầu mối kết nối với các nhà máy chế tạo, đơn vị đóng gói, kiểm thử và đối tác công nghệ quốc tế. Sau khi chế tạo thử, Trung tâm hỗ trợ đánh giá chất lượng chip, kết nối với các chương trình hỗ trợ của Nhà nước và các quỹ đầu tư để thúc đẩy thương mại hóa. Thời gian tới, Trung tâm xây dựng phòng thí nghiệm phân tích sau chế tạo, tên gọi Post-Silicon Lab, hạng mục mà ngành trong nước còn thiếu.

Bộ Khoa học và Công nghệ xây dựng lộ trình ba giai đoạn rõ ràng. Giai đoạn 2026 và 2027, Nhà nước hỗ trợ 100% chi phí sản xuất thử để thu hút trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các nhóm thiết kế tham gia. Giai đoạn 2028 đến 2030, Trung tâm chuyển sang hỗ trợ một phần chi phí, song song hoàn thiện hạ tầng dùng chung, hệ thống phòng thí nghiệm và môi trường kiểm thử chuyên sâu. Từ năm 2030 trở đi, Việt Nam hướng tới làm chủ công nghệ tiên tiến và đưa Trung tâm thành điểm hỗ trợ sản xuất thử chip uy tín ở Đông Nam Á.

Hệ thống chính sách tạo nền tảng vững chắc cho lộ trình này. Việc ra mắt Trung tâm cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV, Nghị quyết 29-NQ/TW và Nghị quyết 57-NQ/TW của Đảng. Ngày 30/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, đưa công nghệ chip bán dẫn và chip chuyên dụng vào Danh mục công nghệ chiến lược. Cùng Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn tại Quyết định số 1018/QĐ-TTg, ngành đã có hành lang chính sách ngày càng đồng bộ.

Các đối tác trong và ngoài nước ký biên bản ghi nhớ hợp tác tại lễ ra mắt

Tăng cường hợp tác phát triển hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam

Tại lễ ra mắt, Trung tâm ký biên bản ghi nhớ với 19 đối tác trong và ngoài nước. Danh sách gồm các tập đoàn hàng đầu chuỗi cung ứng toàn cầu như Intel, Infineon, Amkor, Cadence, Synopsys, bên cạnh các nhà máy chế tạo lớn nhất thế giới TSMC và Global Foundries. Phía Việt Nam góp mặt Đại học Quốc gia TP.HCM, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội cùng các doanh nghiệp công nghệ Viettel, FPT, VSAP Lab.

Cũng trong khuôn khổ sự kiện, Trung tâm công bố thành lập Tổ chuyên gia tư vấn chuyên môn với sự tham gia của 21 chuyên gia uy tín trong lĩnh vực bán dẫn đến từ các Tập đoàn công nghệ, trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước để hỗ trợ tư vấn định hướng chiến lược phát triển và kỹ thuật chuyên môn sâu cho Trung tâm và cho các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước.

Các thành viên tổ chuyên gia tư vấn

Bên cạnh đó, 9 gian hàng của các doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học đã giới thiệu các sản phẩm, giải pháp và kết quả nghiên cứu tiêu biểu trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, tạo cơ hội kết nối và thúc đẩy hợp tác giữa các chủ thể trong ngành.

Lễ ra mắt hôm nay là một bước khởi đầu quan trọng, thể hiện quyết tâm của Bộ Khoa học và Công nghệ, của Cục Công nghiệp công nghệ thông tin và của cộng đồng bán dẫn Việt Nam trong việc từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, tháo gỡ điểm nghẽn phát triển và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn Việt Nam theo hướng thực chất, bền vững, có năng lực cạnh tranh, đồng thời mở thêm cơ hội để sản phẩm chip Make in Vietnam đi từ bản thiết kế ra thị trường.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng