Deepfake - mối đe dọa tiềm tàng về tin giả, lừa đảo và tống tiền

Phạm Anh
28/04/2023 07:34
D

Deepfake - công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) giả mạo hình ảnh và giọng nói nhằm mục đích xấu, như chiếm đoạt tài sản hoặc phá hoại danh tiếng người khác. Các trường hợp lừa đảo và xâm phạm quyền riêng tư trực tuyến bằng deepfake đang gia tăng, gây ra sự lo ngại về an ninh thông tin, độ tin cậy của các dữ liệu trên mạng và trở thành mối lo ngại đáng kể đối với nhiều người dùng Internet. 

 

deepfake

Nguồn ảnh: Tuoitre.

Deepfake là gì?

Theo Kaspersky cho biết, deepfake là từ được ghép lại từ hai chữ "deep" trong deep-learning (học sâu) và "fake" (lừa dối). Deepfake có thể hiểu là một phương pháp trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến sử dụng nhiều lớp thuật toán máy học để trích xuất dần dần các tính năng cấp cao hơn từ một đầu vào có lượng dữ liệu thô, nó có khả năng học hỏi từ dữ liệu phi cấu trúc - chẳng hạn như khuôn mặt người. Nó thậm chí có thể thu thập dữ liệu về các chuyển động vật lý của con người.

Dữ liệu hình ảnh còn được xử lý tiếp để tạo video deepfake thông qua mạng lưới đối thủ sáng tạo (GAN), đây là một loại hệ thống các máy học chuyên dụng. Hai mạng thần kinh có thể được sử dụng để cạnh tranh với nhau trong việc học các đặc điểm đã có trong kho dữ liệu thông tin nhằm mục đích huấn luyện AI (Ví dụ: Ảnh chụp khuôn mặt) và sau đó tạo dữ liệu mới có cùng đặc điểm ("ảnh" mới).

Khả năng học hỏi của các AI luôn được kiểm tra liên tục và so sánh với dữ liệu gốc nhằm mục đích huấn luyện, chính vì vậy mà hình ảnh được AI "làm giả" ngày càng trở nên thuyết phục. Điều này khiến cho deepfake đang là mối đe dọa lớn hơn bao giờ hết. Không chỉ dừng lại ở hình ảnh, một số công nghệ deepfake đã có thể được sử dụng để giả giọng nói.

Mối nguy hại của Deepfake trong lừa đảo, tống tiền và tung tin giả

Rất khó để có thể giải thích cụ thể về phương thức hoạt động của deepfake theo hướng kỹ thuật. Nhưng có thể hiểu đơn giản rằng, deepfake với khả năng học hỏi dữ liệu khuôn mặt, hình ảnh và cả giọng nói của con người. Việc sử dụng deepfake để tống tiền, chiếm đoạt tài sản đang có xu hướng ngày một gia tăng.

Chỉ bằng giọng nói deepfake của người đứng đầu công ty đó với yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, các đối tượng lừa đảo đã khiến CEO của một công ty năng lượng bị lừa 243.000 USD. Sự giả mạo quá thuyết phục khiến CEO không kịp nghi ngờ và không nghĩ đến việc kiểm tra chéo, tiền không được chuyển đến trụ sở chính mà đến một tài khoản ngân hàng bên thứ ba. CEO chỉ trở nên nghi ngờ khi "sếp" của anh ta yêu cầu thêm một lệnh chuyển tiền khác. Kẻ giả mạo đã bị phát hiện, nhưng đã quá muộn để lấy lại số tiền 243.000 USD vừa chuyển trước đó.

Tổng tiền bằng các video khiêu dâm là một viễn cảnh mà dường như ai cũng có thể nghĩ đến khi deepfake được ra đời. Cụ thể, công cụ này đã được sử dụng để tống tiền các nữ phóng viên và nhà báo, trường hợp của Rana Ayyub ở Ấn Độ, nữ phóng viên này đã bị ghép mặt vào các video khiêu dâm, sau đó kẻ gian đã sử dụng các video giả này để tống tiền cô.

Không dừng lại ở việc sử dụng deepfake để tống tiền, các đối tượng lừa đảo còn sử dụng công nghệ này để tung các tin tức giả về chính trị hay những người nổi tiếng.

deepfake

Nguồn ảnh: Opendemocracy.

Đơn cử một ví dụ thể hiện sự nguy hiểm của deepfake là video do nam diễn viên Jordan Peele thực hiện, đội ngũ kỹ thuật viên đã sử dụng cảnh quay thực của ông Barack Obama kết hợp với kỹ thuật dựng video và "deepfake" tạo ra một đoạn phát ngôn giả, trong video đó ông Obama dùng những lời lẽ không tốt đẹp để nói về ông Trump.

Ngay sau đó, nam diễn viên Jordan Peele đã đăng tải hai nửa của video được hợp nhất trông như thế nào, với mục đích cảnh báo mọi người về những thủ đoạn tinh vi nhằm tạo ra tin giả mà chúng ta có thể gặp trên môi trường Internet. Được biết, đội ngũ của nam diễn viên đã mất khoảng 60 tiếng đồng hồ để tạo ra video giả nhưng trông rất thực này.

deepfake

Nguồn ảnh: Timeforkids.

Hay như Mark Zuckerberg, người sáng lập mạng xã hội Facebook cũng "được" deepfake làm giả, từ một bài phát biểu đơn thuần, deepfake đã tạo ra một video mà Mark Zuckerberg thừa nhận Facebook đánh cắp dữ liệu người dùng và đang kiểm soát tương lai. Mặc dù ở đoạn video này, AI giả giọng ông Mark Zuckerberg không quá giống nhưng cũng rất khó để nhận ra.

Trước đó, vào năm 2017, một công ty khởi nghiệp AI có tên Lyrebird đã phát hành bản sao giọng nói của những vị lãnh đạo Mỹ như ông Trump, ông Obama và bà Hilary Clinton. Kể từ đó, chất lượng đã được cải thiện rất nhiều và thậm chí ứng dụng Lyrebird còn cho phép công chúng sử dụng công khai.

Tất cả những ví dụ nêu trên đều là những đoạn video chỉn chu với độ phân giải, độ chi tiết cao, nhưng nếu bạn nghĩ hình ảnh càng sắc nét thì càng dễ lừa đảo có lẽ bạn đã lầm. Bà Nancy Pelosi từng là nạn nhân trong một video giả với những phát ngôn như một người đang say rượu, video giả này có chất lượng cực kỳ kém nhưng đã nhanh chóng thu hút hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội, buộc bà Nancy Pelosi phải lên tiếng đính chính ngay sau đó.

Công nghệ ngày càng phát triển và việc tiếp cận deepfake trở nên đơn giản và chi phí thực hiện ngày càng rẻ hơn, khiến mức độ nguy hiểm tăng lên mỗi ngày. Nếu chúng ta không được trang bị đủ kiến thức và thông tin, rất khó để nhận ra deepfake.

deepfake

Nguồn ảnh: Searchenginejournal.

Lời khuyên của các chuyên gia để tự bảo vệ trước deepfake?

Để đối phó với những chiêu trò lửa đảo sử dụng công nghệ deepfake, các chuyên gia về bảo mật đã đưa ra những lời khuyên nhằm phòng tránh trước các tính huống xấu có thể xảy ra, đặc biệt là việc nâng cao bảo mật các tài khoản trực tuyến.

Tin tưởng nhưng vẫn phải xác minh: Nếu nhận được một đoạn tin nhắn thoại với mục đích vay tiền hoặc mượn tài sản cá nhân... Dù cho giọng nói nghe rất quen thuộc và cực kỳ giống thật, tốt nhất bạn hãy gọi điện thoại cho người gửi tin nhắn để xác minh người đó có thực sự gửi yêu cầu vay/mượn tài sản bằng tin nhắn thoại.

Đừng vội truy cập bất kỳ đường link nào: Khi được người thân gửi cho một đường link với những cấu trúc lạ, đừng vội vàng nhấp vào đường link/nút đó. Rất có thể đó là một cái bẫy được đưa ra để kẻ lừa đảo có thể chiếm đoạt tài khoản trực tuyến của bạn. Hãy tìm cách xác minh lại với người đã gửi tin nhắn cho bạn.

Hãy chú ý vào những điều nhỏ nhất: Nếu nhận được một cuộc gọi chuyển tiền hoặc video call với nội dung chuyển tiền, dù là người thân thiết, bạn vẫn hãy xem kỹ số điện thoại, email hoặc tài khoản có trùng hợp với người đang thực hiện yêu cầu hay không. Thông thường các đối tượng sẽ yêu cầu chuyển tiền sang một tài khoản bên thứ ba hoặc sang một tài khoản có tên gần tương tự.

Hạn chế quyền truy cập vào giọng nói và hình ảnh của bạn: Để có thể tạo ra hình ảnh và âm thanh giả những kẻ lừa đảo sẽ cần các bản ghi âm, hình ảnh hoặc cảnh quay để tạo ra những sản phẩm giả. Do đó, hãy hạn chế chia sẻ dữ liệu hình ảnh, âm thanh trên mạng xã hội hoặc đặt tài khoản ở chế độ riêng tư, chỉ chấp nhận yêu cầu từ những người bạn tin tưởng.

Ngoài ra, một số các chuyên trang về bảo mật còn chỉ ra một số điểm để có thể phát hiện deepfake:

  • Nhân vật nói liên tục, không chớp mắt
  • Khẩu hình miệng không đồng bộ với lời nói
  • Thay đổi tông màu da liên tục
  • Ánh sáng bị thay đổi liên tục từ khung hình này sang khung hình tiếp theo
  • Chuyển động giật cục, như một đoạn video lỗi
  • Video có những sự nhấp nháy lạ thường
  • Hiện lên các đồ vật kỹ thuật số trong hình ảnh
  • Âm thanh và/hoặc video chất lượng thấp 

Theo số liệu từ IBM, tính đến tháng 6/2019, số lượng video deepfake được phát hiện chỉ vỏn vẹn 3.000, tuy nhiên đến tháng 3/2020 đã có hơn một triệu video deepfake được lưu hành trên Internet.

Một nghiên cứu khác từ Deeptrace chỉ ra rằng, vào tháng 12/2018, đã có 15.000 video deepfake được ra đời. Con số này tăng lên 558.000 vào tháng 6/2019 và tăng vọt lên hơn một triệu vào tháng 2/2020.

Nghiên cứu của Deeptrace cho biết thêm, có đến 96% các video deepfake được tạo ra phục vụ các mục đích không hợp pháp. Những con số này đang báo động cho chúng ta về một viễn cảnh chẳng mấy tốt đẹp về thông tin giả, những chiêu trò lừa đảo,... áp dụng deepfake rất có thể sẽ tràn lan trên môi trường Internet.

(Bài đăng ấn phẩm in Tạp chí Điện tử và Ứng dụng số 02 tháng 04/2023)

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng

Tin cùng chuyên mục

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Chủ tịch Quốc hội: Trường Đại học Mỏ - Địa chất cần tập trung nghiên cứu các lĩnh vực then chốt

Chủ tịch Quốc hội: Trường Đại học Mỏ - Địa chất cần tập trung nghiên cứu các lĩnh vực then chốt

Chính phủ chấp nhận rủi ro khi đầu tư công nghệ chiến lược

Chính phủ chấp nhận rủi ro khi đầu tư công nghệ chiến lược

4 điểm nghẽn làm chậm giải ngân ngân sách khoa học công nghệ

4 điểm nghẽn làm chậm giải ngân ngân sách khoa học công nghệ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Diễn đàn Công tư về hợp tác kinh tế và khoa học-công nghệ Việt Nam-Nhật Bản

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Diễn đàn Công tư về hợp tác kinh tế và khoa học-công nghệ Việt Nam-Nhật Bản

Chính phủ ban hành 34 nghị quyết công bố diện tích 3.321 đơn vị hành chính cấp xã

Chính phủ ban hành 34 nghị quyết công bố diện tích 3.321 đơn vị hành chính cấp xã

Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - động lực kiến tạo phát triển đất nước

Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật - động lực kiến tạo phát triển đất nước

Gìn giữ giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống văn hóa người Việt

Gìn giữ giá trị tín ngưỡng thờ Mẫu trong đời sống văn hóa người Việt

Bộ Chính trị kết luận về Quy hoạch tổng thể TP. HCM tầm nhìn 100 năm

Bộ Chính trị kết luận về Quy hoạch tổng thể TP. HCM tầm nhìn 100 năm

Diễn đàn 3DEXPERIENCE Vietnam 2026 nêu cao vai trò của AI trong nền kinh tế sáng tạo

Diễn đàn 3DEXPERIENCE Vietnam 2026 nêu cao vai trò của AI trong nền kinh tế sáng tạo

Tin mới cập nhật

'Xin chào Cà Mau 2026': Giới thiệu đặc sản, sản phẩm OCOP, mở rộng kết nối du lịch với thị trường phía Bắc

'Xin chào Cà Mau 2026': Giới thiệu đặc sản, sản phẩm OCOP, mở rộng kết nối du lịch với thị trường phía Bắc

Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Huawei nâng tầm trải nghiệm đồng hồ thông minh cao cấp với HUAWEI WATCH 6 Series

Huawei nâng tầm trải nghiệm đồng hồ thông minh cao cấp với HUAWEI WATCH 6 Series

Thủ tướng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam

Thủ tướng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam

Hà Nội định hướng phát triển Trường THPT chuyên Chu Văn An tiệm cận quốc tế

Hà Nội định hướng phát triển Trường THPT chuyên Chu Văn An tiệm cận quốc tế

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Bộ Công Thương điều chỉnh quy hoạch hạ tầng xăng dầu, khí đốt

Bộ Công Thương điều chỉnh quy hoạch hạ tầng xăng dầu, khí đốt

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội hướng tới trở thành Trung tâm quốc gia đào tạo nghề chất lượng cao

Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội hướng tới trở thành Trung tâm quốc gia đào tạo nghề chất lượng cao

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng hoạt động đầu tư kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng hoạt động đầu tư kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

PV Power, Điện lực TKV, EVNGENCO 1 vào kế hoạch thanh tra năm 2027

PV Power, Điện lực TKV, EVNGENCO 1 vào kế hoạch thanh tra năm 2027

Tin đọc nhiều

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất lấy khoa học công nghệ làm động lực mới cho hợp tác ASEAN - Hàn Quốc

Thành phố thông minh và nhà máy thông minh hình thành trục hạ tầng công nghệ chiến lược của tương lai

Thành phố thông minh và nhà máy thông minh hình thành trục hạ tầng công nghệ chiến lược của tương lai

Thông tin không khí lạnh tràn về, miền Bắc rét là không chính xác

Thông tin không khí lạnh tràn về, miền Bắc rét là không chính xác

Việt Nam triển khai mô hình một cổng dịch vụ công toàn quốc từ 1/7

Việt Nam triển khai mô hình một cổng dịch vụ công toàn quốc từ 1/7

CĐS quốc gia gắn kết chặt chẽ với xây dựng, phát triển chính phủ số

CĐS quốc gia gắn kết chặt chẽ với xây dựng, phát triển chính phủ số

Bắc Ninh nỗ lực CĐS, ứng dụng CNTT phát triển kinh tế số

Bắc Ninh nỗ lực CĐS, ứng dụng CNTT phát triển kinh tế số

Chuyển đổi số là Chuyển từ công nghệ thông tin sang Công nghệ thông tin +

Chuyển đổi số là Chuyển từ công nghệ thông tin sang Công nghệ thông tin +

Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 70 nước hàng đầu về xây dựng Chính phủ điện tử

Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 70 nước hàng đầu về xây dựng Chính phủ điện tử

VieON với nội dung giải trí trực tuyến chất lượng cao và chiến lược thanh toán không dùng tiền mặt

VieON với nội dung giải trí trực tuyến chất lượng cao và chiến lược thanh toán không dùng tiền mặt

Video xem nhiều

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019