Quy hoạch tần số truyền hình số mặt đất băng tần 470-694 MHz có gì mới

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Thông tư số 27/2026/TT-BKHCN về quy hoạch sử dụng kênh tần số truyền hình số mặt đất băng tần 470-694 MHz, văn bản thay thế hoàn toàn Thông tư số 37/2020/TT-BTTTT mà Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành ngày 13/11/2020. Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ký ban hành Thông tư ngày 31/5/2026 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16/7/2026. Giới chuyên gia đánh giá đây là một quyết định chiến lược về cách Việt Nam chia lại nguồn tài nguyên tần số quý giữa truyền hình quảng bá và mạng di động thế hệ mới.

Băng tần 470-694 MHz chia thành 28 kênh cho truyền hình và di động

Quy hoạch phân chia toàn bộ băng tần 470-694 MHz thành 28 kênh, đánh số từ kênh 21 đến kênh 48, mỗi kênh rộng 8 MHz. Kênh 21 mở đầu ở dải 470-478 MHz với tần số trung tâm 474 MHz, và dải tần kéo dài liên tục lên tới kênh 48 nằm ở 686-694 MHz với tần số trung tâm 690 MHz. Trục xương sống của quy hoạch nằm ở đoạn băng tần 470-606 MHz cho truyền hình quảng bá phục vụ người dân.

Việt Nam đã hoàn thành Đề án số hóa truyền dẫn, phát sóng truyền hình mặt đất (Đề án số hóa truyền hình) đến năm 2020. Ảnh internet

Trong đoạn băng tần này, 12 kênh từ 21 đến 32 được dành cho truyền hình số mặt đất phủ sóng toàn quốc. Mỗi đơn vị truyền dẫn phát sóng toàn quốc được xem xét cấp giấy phép sử dụng không quá 04 kênh tần số. Điểm tinh tế nằm ở chỗ bốn kênh 29, 30, 31, 32 được ưu tiên dành riêng cho việc chuyển đổi các hệ thống đang sử dụng những kênh 42, 43, 44, 45 ở dải tần cao hơn, nghĩa là quy hoạch đã tính trước lộ trình dọn chỗ cho mạng di động.

Phần còn lại của đoạn 470-606 MHz được phân bổ theo khu vực địa lý: Khu vực Bắc Bộ gồm Hà Nội, Hải Phòng, Thái Nguyên, Phú Thọ, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình và Bắc Ninh nhận ba kênh 35, 36, 37; Khu vực Nam Bộ gồm Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang và Cà Mau được phân ba kênh 33, 34, 35; Khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên nhận hai kênh 36, 37, còn khu vực Tây Bắc và khu vực Bắc Trung Bộ chia nhau hai kênh 33, 34.

Đoạn 606-694 MHz và lộ trình thu hồi cho thông tin di động IMT

Giới chuyên môn đánh giá đoạn băng tần 606-694 MHz là nguồn tài nguyên quý mà nhiều quốc gia trên thế giới đang tập trung khai thác để triển khai thông tin di động quốc tế IMT, bởi sóng truyền xa và xuyên vật cản tốt giúp nhà mạng phủ vùng nông thôn rộng lớn với chi phí hạ tầng thấp hơn so với các băng tần cao.

Thông tư quy định ngày 31/12/2028 là hạn cuối cho việc gia hạn giấy phép, theo đó đơn vị truyền dẫn phát sóng có nhu cầu cấp hoặc gia hạn giấy phép sử dụng cùng kênh tần số trong đoạn 606-694 MHz chỉ được xem xét gia hạn tới đúng thời gian này và phải tự chịu trách nhiệm với mọi vấn đề liên quan kể cả kinh phí phát sinh.

Theo khoản 4 Điều 3 27/2026/TT-BKHCN, trường hợp Bộ Khoa học và Công nghệ (Cục Tần số vô tuyến điện) vẫn chưa ra thông báo bằng văn bản về việc dùng băng tần 606-694 MHz cho IMT, đơn vị truyền dẫn phát sóng có nhu cầu tiếp tục sử dụng nhằm duy trì thiết bị đã đầu tư mà không đầu tư mới thì được xem xét cấp hoặc gia hạn giấy phép theo từng năm. Còn trường hợp Cục Tần số vô tuyến điện chính thức thông báo dùng băng tần này cho IMT, lúc đó đơn vị truyền dẫn phát sóng buộc phải chuyển sang kênh tần số phù hợp hoặc ngừng phát sóng trong thời hạn 06 tháng kể từ ngày nhận thông báo, và tự chịu trách nhiệm với tất cả các vấn đề liên quan, kể cả kinh phí phát sinh (nếu có).

Theo khoản 5 Điều 3 của Thông tư, hai nhóm đơn vị bị bắt buộc triển khai mạng đơn tần là các đơn vị truyền dẫn phát sóng tại khu vực Bắc Bộ và các đơn vị truyền dẫn phát sóng tại khu vực Nam Bộ.

Quy hoạch bắt buộc áp dụng mạng đơn tần tại hai vùng kinh tế trọng điểm là khu vực Bắc Bộ và khu vực Nam Bộ. Điều khoản đồng thời loại trừ một số điểm phát sóng nằm trên núi cao như Núi Tam Đảo thuộc Phú Thọ và địa bàn Đông Bắc tỉnh Quảng Ninh ở phía Bắc, cùng Núi Cấm thuộc An Giang, Núi Chứa Chan, Núi Bà Rá thuộc Đồng Nai và Núi Bà Đen thuộc Tây Ninh ở phía Nam. Tại bốn khu vực còn lại gồm Tây Bắc, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, quy hoạch dừng ở mức khuyến khích chứ không bắt buộc, cách quy định linh hoạt phù hợp với điều kiện địa hình chia cắt và dân cư còn thưa ở những vùng đó.

Điều 5 về chuyển tiếp đặt ra một thời hạn cụ thể cho các đơn vị đang sử dụng kênh tần số không khớp với quy hoạch mới. Các đơn vị truyền dẫn phát sóng thuộc diện này phải hoàn thành chuyển đổi kênh tần số theo đúng quy hoạch trước ngày 31 tháng 12 năm 2028, trừ các trường hợp ngoại lệ đã được quy định riêng. Như vậy năm 2028 trở thành thời điểm vừa là hạn chót gia hạn giấy phép cho đoạn băng tần dành cho di động, vừa là hạn chót chuyển đổi kênh cho toàn bộ hệ thống truyền hình số mặt đất cả nước.

Quy hoạch còn quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các đơn vị truyền dẫn phát sóng để tránh gây nhiễu sóng cho nhau, bởi nhiều mạng cùng hoạt động trên một băng tần hẹp thì rất dễ làm nhiễu sóng của nhau nếu thiếu sự phối hợp. Bên cạnh đó Thông tư cho phép tái sử dụng các kênh đã phân bổ trong những tình huống đặc biệt như can nhiễu xuyên biên giới, thực hiện kết quả phối hợp tần số biên giới, mở rộng vùng phủ sóng hoặc phủ sóng vùng lõm, vùng sâu, vùng xa và hải đảo.

Có thể thấy Việt Nam đi theo đúng xu hướng quốc tế khi từng bước nhường phần băng tần vàng 606-694 MHz cho mạng di động và dồn truyền hình quảng bá vào đoạn 470-606 MHz bằng công nghệ mạng đơn tần tiết kiệm tần số. Người xem truyền hình số mặt đất gần như không nhận ra thay đổi nào, nhưng các doanh nghiệp truyền dẫn phát sóng lại đang đứng trước một lộ trình tái cấu trúc hạ tầng vào cuối năm 2028.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng