Thông tư 34/2026/TT-BKHCN buộc nhà mạng phải dùng hết 70% kho số mới được cấp thêm

Theo đó, Thông tư 34/2026/TT-BKHCN quy định rõ một trong các căn cứ buộc phải xem xét điều chỉnh quy hoạch là khi dung lượng kho số viễn thông và tài nguyên Internet theo quy hoạch được đưa vào sử dụng đạt trên 70%. Quy định tưởng chừng mang tính kỹ thuật này thực ra đặt mỗi nhà mạng vào một bài toán rõ ràng. Một doanh nghiệp nắm giữ nhiều đầu số, nhiều dải địa chỉ IP nhưng khai thác kém sẽ khó có cơ sở đề nghị cấp thêm tài nguyên, thậm chí đứng trước khả năng phần tài nguyên dư thừa bị thu hồi và phân bổ lại khi quy hoạch thay đổi.

Ba nhà mạng lớn tại Việt Nam chính thức thương mại hóa 5G

Ngưỡng 70% là một nguyên tắc quản lý xuyên suốt, tài nguyên công chỉ thực sự có giá trị khi được khai thác đúng mức, còn phần để lãng phí cần được điều chỉnh và phân bổ lại. Tài nguyên số là nguồn lực hữu hạn và mang giá trị chiến lược đối với hạ tầng quốc gia, nên việc gắn quyền được cấp thêm với hiệu quả sử dụng thực tế đặt mỗi doanh nghiệp viễn thông trước yêu cầu tính toán lại toàn bộ chiến lược khai thác đầu số, tên miền và địa chỉ mạng.

Thông tư còn cho thấy cách tiếp cận mới, khi doanh nghiệp viễn thông vừa là đối tượng chịu sự quản lý, vừa được trao vai trò tham gia. Thành phần Hội đồng thẩm định quy hoạch bao gồm đại diện các đơn vị thuộc Bộ, Sở Khoa học và Công nghệ và doanh nghiệp viễn thông liên quan nếu có. Quy định này tạo điều kiện để những nhà mạng lớn như Viettel, VNPT hay MobiFone có tiếng nói ngay trong khâu quyết định, thay vì chỉ tiếp nhận quy hoạch một cách thụ động. Dù vậy, cụm từ "nếu có" cho thấy việc tham gia không phải là đương nhiên mà tùy thuộc từng kỳ quy hoạch và quyết định của cơ quan soạn thảo.

Trước khi bản quy hoạch được chốt, cơ quan lập quy hoạch phải tổ chức lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động trực tiếp, trong đó nhà mạng là nhóm đầu tiên. Thời hạn lấy ý kiến bằng văn bản kéo dài 30 ngày, vừa mở ra cơ hội vừa đặt ra thách thức cho doanh nghiệp viễn thông. Về cơ hội, mọi thay đổi về cấu trúc số, độ dài số hay phân bổ tên miền đều được tham vấn trước khi áp dụng. Về thách thức, doanh nghiệp phải có đội ngũ đủ năng lực kỹ thuật và pháp lý để đọc hiểu, phản biện và phản hồi trong vỏn vẹn một tháng, nếu không muốn quy hoạch được thông qua theo hướng bất lợi cho hạ tầng hiện tại.

Thông tư 34/2026/TT-BKHCN quy định căn cứ điều chỉnh quy hoạch khi khoa học công nghệ phát triển làm thay đổi cơ bản việc thực hiện quy hoạch. Trong bối cảnh mạng 5G đang mở rộng và 6G đã bước vào giai đoạn nghiên cứu, nhu cầu về số định tuyến kỹ thuật, số hiệu mạng và địa chỉ IP sẽ biến động mạnh. Nhà mạng nào chủ động chuẩn bị hạ tầng đáp ứng cấu trúc số mới sẽ giành lợi thế, còn doanh nghiệp chậm chân có thể gánh chi phí chuyển đổi lớn mỗi khi quy hoạch được điều chỉnh theo hướng công nghệ mới.

Thông tư giao Cục Viễn thông chủ trì lập quy hoạch, Trung tâm Internet Việt Nam phối hợp, khâu thẩm định được xây dựng rất chặt chẽ khi một bản quy hoạch chỉ đủ điều kiện trình phê duyệt nếu có ít nhất ba phần tư số thành viên Hội đồng thẩm định bỏ phiếu đồng ý thông qua, dù thông qua hoàn toàn hay kèm điều kiện chỉnh sửa, bổ sung. Hội đồng có thời hạn 10 ngày kể từ khi nhận đủ hồ sơ để hoàn tất việc thẩm định. Với nhà mạng, một quy trình chuẩn hóa và đòi hỏi đồng thuận như vậy đồng nghĩa với việc mọi thay đổi tác động tới tài nguyên của họ đều phải qua một cơ chế kiểm soát nhiều lớp, hạn chế tình trạng điều chỉnh tùy tiện

Nhìn tổng thể, dù tạo thêm nghĩa vụ tham gia và tuân thủ, Thông tư số 34/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ 01/7/2026 mang đến cho nhà mạng một hệ thống quy định pháp luật minh bạch. Thông tư dựa trên các căn cứ vừa được ban hành, từ Luật Viễn thông năm 2023, Luật Quy hoạch năm 2025 cho tới Nghị định 115/2025/NĐ-CP và Nghị định 70/2026/NĐ-CP, góp phần hoàn chỉnh hệ thống pháp luật cho lĩnh vực tài nguyên số. Khi trình tự lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch được chuẩn hóa, doanh nghiệp viễn thông yên tâm hoạch định đầu tư trong nhiều năm.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng