Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tăng nhờ AI

Các công nhân đang làm việc trên dây chuyền lắp ráp của một nhà máy thông minh thuộc công ty SERES Automobile Co., Ltd tại Trùng Khánh, Trung Quốc. Ảnh: Getty.

Lợi nhuận tháng 7 tăng chậm lại

Lợi nhuận công nghiệp Trung Quốc tiếp tục tăng trong tháng 7, nhưng tốc độ đã xuống mức thấp nhất trong bảy tháng. Sự phân hóa ngày càng rõ khi điện tử, chip và các ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo tăng nhanh, còn nhiều lĩnh vực phụ thuộc vào bất động sản và tiêu dùng trong nước tiếp tục chịu sức ép.

Ngày 27/8, Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cho biết lợi nhuận của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn tăng 11,2% trong tháng 7 so với cùng kỳ năm trước, thấp hơn mức 15,1% của tháng 6.

Trong bảy tháng đầu năm 2026, lợi nhuận của nhóm doanh nghiệp này đạt 4.582,06 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 681 tỷ USD, tăng 17,6% so với cùng kỳ. Mức tăng này thấp hơn 18,7% ghi nhận trong nửa đầu năm. Số liệu bao gồm các doanh nghiệp công nghiệp có doanh thu từ hoạt động chính đạt ít nhất 20 triệu nhân dân tệ mỗi năm.

Tốc độ tăng lợi nhuận giảm không có nghĩa toàn bộ khu vực công nghiệp Trung Quốc đã bước vào suy thoái. Doanh thu của các doanh nghiệp công nghiệp vẫn tăng 6,5% trong bảy tháng, trong khi chi phí trên mỗi 100 nhân dân tệ doanh thu giảm 0,47 nhân dân tệ, xuống còn 85 nhân dân tệ.

Biên lợi nhuận trên doanh thu đạt 5,66%, tăng 0,54 điểm phần trăm so với cùng kỳ và là mức cao nhất trong cùng giai đoạn kể từ năm 2023. Tuy nhiên, đằng sau mức tăng chung là khoảng cách ngày càng lớn giữa các nhóm ngành.

AI trở thành trụ đỡ của ngành công nghiệp

Nhu cầu tính toán phục vụ trí tuệ nhân tạo đang tạo lực đẩy cho ngành điện tử Trung Quốc. Khi các trung tâm dữ liệu, doanh nghiệp công nghệ và nhà cung cấp dịch vụ số đầu tư thêm máy chủ, nhu cầu đối với chip xử lý, chip nhớ, thiết bị mạng và linh kiện điện tử cũng tăng theo.

Trong bảy tháng, lợi nhuận của ngành sản xuất máy tính, thiết bị truyền thông và điện tử tăng 110% so với cùng kỳ. Riêng ngành mạch tích hợp, gồm các nhà sản xuất chip xử lý và chip lưu trữ, ghi nhận lợi nhuận tăng 18,5 lần, không phải tăng 18,5% như một số bản dịch ban đầu.

Ngành mạch tích hợp đóng góp hơn 80% mức tăng lợi nhuận của toàn ngành điện tử. Lợi nhuận của ngành sản xuất máy tính hoàn chỉnh tăng 3,3 lần, thiết bị ngoại vi máy tính tăng 2,5 lần, còn máy tính công nghiệp và hệ thống điều khiển tăng 1,6 lần.

Theo ông Yu Weining, chuyên gia thống kê trưởng thuộc Vụ Công nghiệp của Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, lợi nhuận ngành điện tử tăng mạnh nhờ nhu cầu về năng lực tính toán tiếp tục mở rộng, kéo theo sản lượng và giá bán của các sản phẩm liên quan đến AI.

Tính chung, ngành điện tử đã kéo mức tăng lợi nhuận của toàn bộ khu vực công nghiệp lên 9,3 điểm phần trăm. Điều này có nghĩa hơn một nửa mức tăng lợi nhuận công nghiệp trong bảy tháng đến từ riêng nhóm điện tử.

Sức tăng cũng lan sang một số ngành sản xuất công nghệ cao. Lợi nhuận của các doanh nghiệp chế tạo công nghệ cao tăng 50,1%, đóng góp 9,6 điểm phần trăm vào tăng trưởng lợi nhuận công nghiệp.

Trong đó, lợi nhuận sản xuất sợi quang tăng 468,4%, tương đương hơn 5,6 lần so với cùng kỳ. Sản xuất cáp quang tăng 62,6% và thiết bị hệ thống truyền thông tăng 55%. Các con số cho thấy làn sóng đầu tư AI không dừng ở chip mà đang mở rộng sang máy chủ, mạng truyền dẫn và hạ tầng dữ liệu.

Một nền công nghiệp vận hành với hai tốc độ

Trong khi điện tử và công nghệ cao tăng nhanh, các ngành phục vụ thị trường nội địa lại đối mặt với nhu cầu yếu. Bất động sản suy giảm làm giảm nhu cầu đối với thép, xi măng, vật liệu xây dựng, đồ nội thất và nhiều sản phẩm gia dụng.

Lợi nhuận ngành luyện kim đen, chủ yếu gồm sắt và thép, giảm 51,2% trong bảy tháng. Ngành sản xuất sản phẩm khoáng phi kim loại, bao gồm xi măng và một số loại vật liệu xây dựng, giảm 48,2%. Lợi nhuận sản xuất ô tô giảm 20,4%, còn sản xuất máy móc điện và thiết bị điện giảm 7,6%.

Sự phân hóa này phản ánh một nền công nghiệp vận hành với hai tốc độ. Nhóm gắn với xuất khẩu, AI và đầu tư công nghệ tiếp tục mở rộng. Nhóm phụ thuộc vào bất động sản, tiêu dùng gia đình và đầu tư tư nhân lại phục hồi chậm.

Ông Tianchen Xu, chuyên gia kinh tế cấp cao tại Economist Intelligence Unit, tổ chức nghiên cứu thuộc Economist Group, nhận định đầu tư bất động sản và hạ tầng giảm đã tác động trực tiếp tới lợi nhuận ngành thép và xi măng. Trong khi đó, chuỗi cung ứng nguyên liệu và AI giữ được sức tăng tốt hơn các ngành phục vụ người tiêu dùng.

Giá nguyên liệu đầu vào cũng tạo thêm áp lực. Khi chi phí của kim loại, hóa chất và năng lượng tăng, các doanh nghiệp ở khâu giữa và cuối chuỗi sản xuất khó chuyển toàn bộ phần tăng chi phí sang người mua do nhu cầu còn yếu.

Ở chiều ngược lại, các nhà sản xuất nguyên liệu lại hưởng lợi. Lợi nhuận ngành nguyên liệu thô tăng 55,2%, đóng góp 7,1 điểm phần trăm vào mức tăng chung. Ngành luyện kim màu tăng 91,8%, hóa chất tăng 56,6%, còn chế biến dầu mỏ chuyển từ thua lỗ sang lãi 42,21 tỷ nhân dân tệ.

Thách thức nằm ở nhu cầu trong nước

Các số liệu tháng 7 cho thấy động lực từ AI có thể nâng lợi nhuận của một số ngành, nhưng chưa đủ tạo ra sự phục hồi đồng đều cho nền kinh tế Trung Quốc.

Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc thừa nhận tình trạng cung mạnh hơn cầu trong nước vẫn là một ràng buộc lớn. Người dân thận trọng trong chi tiêu, doanh nghiệp dè dặt đầu tư, còn thị trường bất động sản chưa thoát khỏi giai đoạn điều chỉnh kéo dài.

Bài toán của Bắc Kinh vì thế không nằm ở việc mở rộng thêm năng lực sản xuất đơn thuần. Nếu nhu cầu tiêu dùng và đầu tư tư nhân không cải thiện, công suất mới có thể làm cạnh tranh về giá gay gắt hơn, thu hẹp biên lợi nhuận tại những ngành đã dư cung.

Chính quyền Trung Quốc được dự báo sẽ đẩy nhanh giải ngân tài khóa, hỗ trợ một số dự án hạ tầng và triển khai các biện pháp kích thích có mục tiêu. Tuy nhiên, khả năng xuất hiện một chu kỳ phục hồi mạnh vẫn bị hạn chế bởi thị trường nhà ở suy yếu, niềm tin của hộ gia đình thấp và đầu tư tư nhân thiếu động lực.

Doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi điều gì?

Đà tăng của ngành điện tử Trung Quốc cho thấy nhu cầu đối với máy chủ, linh kiện bán dẫn, thiết bị mạng và hạ tầng trung tâm dữ liệu tại châu Á có thể tiếp tục mở rộng. Đây là cơ hội đối với doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng điện tử, lắp ráp thiết bị, sản xuất linh kiện và cung cấp dịch vụ trung tâm dữ liệu.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất dư thừa tại Trung Quốc cũng có thể khiến giá thiết bị điện tử, vật liệu, ô tô và máy móc xuất khẩu giảm. Doanh nghiệp Việt Nam sẽ hưởng lợi nếu nhập được đầu vào rẻ hơn, nhưng các nhà sản xuất trong nước có thể chịu áp lực cạnh tranh lớn hơn.

Khoảng cách lợi nhuận giữa ngành AI và nhóm sản xuất truyền thống cũng mang lại một cảnh báo. Đầu tư vào trí tuệ nhân tạo chỉ tạo hiệu quả khi đi kèm nhu cầu thực, hạ tầng tính toán, dữ liệu, nhân lực và thị trường đầu ra. Nếu chạy theo công suất mà thiếu người mua, doanh nghiệp vẫn có thể rơi vào cuộc chiến giá giống những gì đang diễn ra ở một số ngành công nghiệp Trung Quốc.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng