Số thông báo mời thầu giảm sâu, thị trường đang tái cấu trúc?

Số thông báo mời thầu giảm kỷ lục vì sao khi số liệu cho thấy mặc dù số Kế hoạch lựa chọn nhà thầu tăng mạnh, đặc biệt nếu so với cùng kỳ năm 2024 và năm 2023 (mức tăng lần lượt là 61,6% và 72,7%) nhưng số Thông báo mời thầu lại có mức giảm mạnh (so với Quý I/2025 mức giảm 30,6%). Nguồn: https://dauthau.asia.

Số thông báo mời thầu giảm sâu, điều gì đang diễn ra?

Thị trường đấu thầu trong quý I/2026 đang xuất hiện một nghịch lý đáng chú ý: số kế hoạch lựa chọn nhà thầu tăng mạnh nhưng số lượng thông báo mời thầu lại giảm xuống mức thấp nhất nhiều năm trở lại đây.

Theo dữ liệu tổng hợp từ nền tảng dữ liệu đấu thầu DauThau.asia, số kế hoạch lựa chọn nhà thầu trong quý I/2026 tăng 61,6% so với cùng kỳ năm 2024 và tăng 72,7% so với năm 2023. Tuy nhiên, số lượng thông báo mời thầu lại giảm tới 30,6% so với quý I/2025.

Diễn biến này khiến nhiều doanh nghiệp xây dựng, tư vấn và cung ứng thiết bị lo ngại “nguồn việc” đang co lại nhanh chóng. Trên các diễn đàn ngành xây dựng và đấu thầu, tâm lý chờ đợi và dè dặt xuất hiện rõ nét hơn so với giai đoạn đầu năm các năm trước.

Tuy nhiên, phía sau sự suy giảm về số lượng có thể là một quá trình tái cấu trúc lớn của thị trường đấu thầu và đầu tư công.

Kỷ nguyên “siêu gói thầu” bắt đầu hình thành

Nếu nhìn sâu vào cấu trúc thị trường, có thể thấy mô hình đấu thầu đang chuyển dịch mạnh từ phân mảnh sang tập trung.

Nhiều năm trước, không ít chủ đầu tư chia nhỏ dự án thành các gói thầu quy mô nhỏ để dễ triển khai hoặc rút ngắn quy trình. Nhưng đến năm 2026, xu hướng này đang thay đổi nhanh chóng.

Các địa phương và bộ ngành bắt đầu gom nhiều hạng mục thành các gói thầu quy mô lớn, đa lĩnh vực và có giá trị ngân sách cao hơn đáng kể. Việc hợp nhất các hạng mục giúp giảm chi phí quản lý, hạn chế thủ tục hành chính và tăng khả năng kiểm soát tiến độ thực hiện.

Xu hướng đấu thầu tập trung cũng đang tạo ra tác động lớn lên số liệu thống kê. Khi nhiều nhu cầu mua sắm nhỏ lẻ được hợp nhất thành một đợt đấu thầu quy mô cấp tỉnh hoặc cấp bộ, số lượng thông báo mời thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia tất yếu giảm xuống.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa quy mô thị trường suy giảm. Ngược lại, giá trị bình quân mỗi gói thầu đang tăng mạnh.

Một thông báo mời thầu hiện nay có thể mang giá trị tương đương hàng chục hoặc hàng trăm gói thầu nhỏ trước đây. Điều đó cho thấy thị trường đang bước vào giai đoạn “lọc nhà thầu”, ưu tiên các doanh nghiệp có năng lực tài chính và năng lực thi công thực chất.

Chỉ định thầu tăng mạnh sau thay đổi chính sách

Một yếu tố khác tác động trực tiếp đến số lượng thông báo mời thầu là sự mở rộng của cơ chế chỉ định thầu sau khi Luật Đấu thầu 2023 và Nghị định 214/2025/NĐ-CP có hiệu lực.

Các quy định mới cho phép áp dụng chỉ định thầu linh hoạt hơn trong một số trường hợp cấp bách, đặc biệt với các dự án hạ tầng kỹ thuật, giao thông và giải phóng mặt bằng.

Thực tế tại Hà Nội cho thấy nhiều dự án hạ tầng lớn đang được triển khai theo hình thức chỉ định thầu do thuộc nhóm công trình thực hiện theo lệnh khẩn cấp.

Đây chủ yếu là các dự án tồn đọng nhiều năm hoặc các công trình nằm trong quy hoạch nhưng chậm triển khai trước đó.

Sự thay đổi này tạo nên một hiện tượng đáng chú ý: số lượng kế hoạch lựa chọn nhà thầu vẫn tăng nhưng số gói thầu phải công khai thông báo mời thầu lại giảm đáng kể.

Điều đó phản ánh sự thay đổi về phương thức lựa chọn nhà thầu chứ không đơn thuần là sự co hẹp đầu tư công.

Đầu tư công đang dồn lực cho các đại dự án

Tác động của kinh tế vĩ mô cũng góp phần tạo nên “khoảng lặng” trên thị trường đấu thầu đầu năm 2026.

Thay vì dàn trải vốn cho các gói mua sắm nhỏ hoặc các dịch vụ tư vấn thường xuyên, Chính phủ đang ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược mang tính liên vùng.

Xu hướng này khiến số lượng thông báo mời thầu giảm nhưng quy mô từng dự án lại lớn hơn nhiều lần.

Một dự án hạ tầng giao thông hoặc năng lượng hiện nay có thể mang tổng mức đầu tư tương đương hàng trăm gói mua sắm công thông thường cộng lại.

Bên cạnh đó, biến động giá nguyên vật liệu và chi phí nhân công trong đầu năm 2026 cũng khiến nhiều chủ đầu tư thận trọng hơn.

Không ít đơn vị đang chờ mặt bằng giá ổn định trước khi phát hành hồ sơ mời thầu để tránh rủi ro đội vốn hoặc trượt giá trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Các nhà thầu lớn cũng có xu hướng “quan sát thị trường”, hạn chế tham gia dàn trải để tập trung nguồn lực cho các dự án quy mô lớn, có hiệu quả tài chính tốt hơn.

SMEs chịu áp lực lớn nhất

Sự thay đổi cấu trúc thị trường đang tạo ra tác động phân hóa rõ rệt giữa các nhóm doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp nhỏ và vừa đang đối mặt nhiều áp lực khi số lượng gói thầu quy mô nhỏ giảm nhanh. Đây vốn là nhóm “nguồn việc” chính của nhiều doanh nghiệp xây dựng địa phương, công ty tư vấn hoặc nhà cung cấp thiết bị nhỏ.

Trong khi đó, các “siêu gói thầu” lại đòi hỏi năng lực tài chính mạnh, kinh nghiệm triển khai dự án lớn và khả năng bảo lãnh cao hơn nhiều lần.

Điều này khiến nhiều SMEs đứng trước nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi nếu không thay đổi mô hình hoạt động.

Ngược lại, các tập đoàn lớn trong lĩnh vực xây dựng hạ tầng, năng lượng và giao thông đang có cơ hội mở rộng thị phần mạnh hơn.

Việc thị trường tập trung vào các dự án quy mô lớn giúp giảm cạnh tranh phân mảnh và tạo lợi thế rõ rệt cho các doanh nghiệp có hệ sinh thái tài chính và thi công hoàn chỉnh.

Thị trường đang bước vào chu kỳ mới

Dù số lượng thông báo mời thầu giảm mạnh, nhiều chuyên gia cho rằng đây chưa phải tín hiệu của suy thoái thị trường đấu thầu.

Ngược lại, diễn biến hiện nay cho thấy quá trình tái cấu trúc đang diễn ra mạnh mẽ hơn, với trọng tâm là tăng quy mô dự án, siết năng lực nhà thầu và đẩy nhanh tiến độ đầu tư công chiến lược.

Xu hướng liên danh giữa các doanh nghiệp nhỏ cũng được dự báo sẽ tăng mạnh trong thời gian tới nhằm đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và tài chính của các gói thầu lớn.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp muốn tồn tại sẽ phải đầu tư mạnh hơn vào năng lực quản trị, dữ liệu đấu thầu, kiểm soát chi phí và công nghệ phân tích thị trường.

Thị trường đấu thầu năm 2026 có thể đang bước vào một chu kỳ mới, nơi “số lượng” không còn là thước đo quan trọng nhất, thay vào đó là quy mô vốn, chất lượng dự án và năng lực thực thi thực tế của nhà thầu.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng