Ứng dụng IoT trong ngành năng lượng Hà Nội: Đòn bẩy cho đô thị thông minh

Theo kế hoạch, Hà Nội đặt mục tiêu phát triển hệ thống IoT đồng bộ trong toàn chuỗi cung ứng năng lượng, bao gồm điện, xăng dầu, khí và các lĩnh vực liên quan. Hệ thống này cho phép kết nối, thu thập, tích hợp và chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, từ đó phục vụ công tác quản lý, điều hành đô thị dựa trên dữ liệu, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Không chỉ dừng lại ở việc số hóa, thành phố còn hướng tới xây dựng nền tảng dữ liệu năng lượng tích hợp với các hệ thống hiện đại như bản đồ số GIS, Digital Twin, góp phần nâng cao năng lực giám sát, dự báo và điều phối tài nguyên năng lượng.

Hình thành hệ sinh thái dữ liệu năng lượng thời gian thực

Ứng dụng IoT trong ngành điện giúp giám sát, thu thập dữ liệu thời gian thực và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống năng lượng tại Hà Nội.

Một trong những điểm nhấn của kế hoạch là việc hình thành lớp dữ liệu “Năng lượng, điện, chiếu sáng” trong tổng thể đô thị thông minh. Dữ liệu sẽ được thu thập xuyên suốt từ khâu sản xuất, truyền tải đến tiêu thụ, tạo thành một hệ sinh thái thông tin thống nhất.

Trong giai đoạn 2026 đến 2027, Hà Nội sẽ tập trung vào ba nhóm dữ liệu cốt lõi gồm dữ liệu tiêu thụ điện, dữ liệu phụ tải và dữ liệu sự cố lưới điện. Đây được xem là nền tảng quan trọng để xây dựng các công cụ giám sát và điều hành hiệu quả.

Dữ liệu sẽ được chuẩn hóa ngay từ nguồn, xử lý tại các thiết bị biên trước khi truyền về trung tâm, nhằm đảm bảo độ chính xác và tính kịp thời. Đồng thời, hệ thống nền tảng dữ liệu IoT ngành điện sẽ đóng vai trò trung gian, giúp kết nối giữa hệ thống ngành điện và Trung tâm điều hành thông minh của thành phố mà không ảnh hưởng đến hệ thống vận hành lõi.

Mục tiêu chuyển đổi số toàn diện ngành điện đến năm 2030

Theo lộ trình, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu đạt mức độ vận hành số đối với 100 phần trăm dữ liệu điện đủ điều kiện chia sẻ, đồng thời hoàn thiện tích hợp với Trung tâm giám sát, điều hành thông minh thành phố.

Nhiều chỉ tiêu cụ thể đã được đặt ra như 100 phần trăm trạm biến áp từ 110kV trở lên vận hành không người trực, toàn bộ thiết bị lưới điện trung thế được kết nối IoT và toàn bộ công tơ điện khách hàng được số hóa theo lộ trình thông minh.

Việc ứng dụng IoT cũng được kỳ vọng giúp giảm tổn thất điện năng trung bình khoảng 0,5 phần trăm mỗi năm, đồng thời nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và giảm thời gian mất điện của khách hàng.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực điện, Hà Nội còn từng bước mở rộng kết nối dữ liệu sang các lĩnh vực xăng dầu, khí, cũng như các khu công nghiệp, tòa nhà và hệ thống giao thông công cộng, nhằm giám sát mức tiêu thụ năng lượng và phát hiện sớm các bất thường.

Ích lợi của IOT trong quản lý năng lượng

Đẩy mạnh AI, phân tích dữ liệu và thí điểm trước khi nhân rộng

Song song với việc xây dựng hạ tầng IoT, Hà Nội cũng định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để nâng cao hiệu quả quản lý năng lượng. Các công nghệ này sẽ hỗ trợ dự báo nhu cầu điện, cảnh báo rủi ro sự cố và tối ưu hóa vận hành hệ thống.

Đáng chú ý, việc nghiên cứu triển khai trợ lý ảo trên nền tảng dữ liệu năng lượng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ hiệu quả cho công tác điều hành tại trung tâm điều hành thông minh.

Trong giai đoạn đầu, thành phố sẽ tổ chức thí điểm tại nhiều khu vực đại diện như phường trung tâm, khu công nghiệp, khu chung cư và khu dân cư có nhiều hộ kinh doanh. Các lĩnh vực xăng dầu và khí cũng được đưa vào thử nghiệm với quy mô phù hợp.

Sau khi đánh giá hiệu quả, mô hình sẽ được hoàn thiện và nhân rộng trên toàn địa bàn trong giai đoạn 2027 đến 2030, tiến tới hình thành trung tâm vận hành số ngành năng lượng.

Với lộ trình rõ ràng và định hướng công nghệ hiện đại, việc ứng dụng IoT trong ngành năng lượng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo nền tảng quan trọng cho quá trình xây dựng đô thị thông minh tại Hà Nội. Đây được xem là bước tiến chiến lược, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển bền vững trong dài hạn.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng