PTIT mở 7 ngành học gắn với công nghệ chiến lược quốc gia: Từ drone tự hành đến điện ảnh số

Những ngành học mà tên gọi nghe còn lạ hơn cả Game hay Fintech

Trong mùa tuyển sinh năm 2026, PTIT trở thành cái tên được nhắc nhiều trên các diễn đàn tuyển sinh, không hẳn vì điểm chuẩn mà vì danh sách ngành học mới nghe như được dịch từ một bản mô tả công việc nào đó ở Thung lũng Silicon: UAV và Robot di động tự hành, Kỹ thuật Truyền thông Hàng không Vũ trụ, Logistics trong kinh tế tầm thấp hay Công nghệ công nghiệp văn hóa số định hướng điện ảnh.

Trước đó, ngày 30/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg xác lập danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia. Trong danh sách ưu tiên đó có robot và tự động hóa, hàng không và vũ trụ, mạng di động thế hệ sau, công nghệ số. Kèm theo là danh mục 30 sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó thiết bị bay không người lái được liệt kê riêng như một sản phẩm trọng điểm.

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ký tháng 12/2024 xác định phát triển khoa học công nghệ và chuyển đổi số là "đột phá quan trọng hàng đầu", nhắm mục tiêu kinh tế số đạt 30% GDP vào năm 2030. Nghị quyết 71-NQ/TW về giáo dục (tháng 8/2025) yêu cầu tăng thời lượng đào tạo STEM, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở tất cả các cấp học. Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2025 mở rộng quyền tự chủ cho các trường trong việc lập ngành học mới khi đảm bảo điều kiện chất lượng đầu ra. Theo tinh thần đó, nhiều trường đại học trên cả nước đồng loạt đưa ra các ngành công nghệ mới trong mùa tuyển sinh 2026, và PTIT là một trong những cái tên tạo được nhiều sự chú ý nhất.

UAV và Robot tự hành: Khi kỹ thuật điều khiển trở thành một ngành học riêng

Câu chuyện đào tạo UAV ở Việt Nam cho đến gần đây vẫn chủ yếu gắn với quân sự. Năm 2025, Trường Sĩ quan Không quân lần đầu tuyển 25 chỉ tiêu chuyên ngành thiết bị bay không người lái, nhưng chương trình chỉ dành cho thí sinh nam và định hướng chỉ huy tham mưu quân sự. Ngoài ra là các khóa cấp chứng chỉ vận hành drone theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, phần lớn ngắn hạn và tập trung vào kỹ năng điều khiển, không phải thiết kế hệ thống. Đại học FPT thông báo dự kiến mở chuyên ngành Robot và Trí tuệ nhân tạo định hướng UAV và Humanoid (Robot hình người), nhưng vẫn đang trong giai đoạn chuẩn bị.

Sinh viên PTIT trong Lab nghiên cứu Công nghệ chiến lược Úc Việt

Chương trình "UAV và Robot di động tự hành" của PTIT tiếp cận từ góc kỹ thuật hệ thống: sinh viên học điện tử, điều khiển tự động, định vị, dẫn đường và xử lý dữ liệu cho các tình huống drone thông minh phối hợp đội hình, robot tự di chuyển trong không gian mở hay kiểm soát đa phương tiện không người lái. Theo công bố của Học viện, chương trình được xây dựng gắn sát với nhu cầu thực tiễn thay vì chỉ dừng ở robotics lý thuyết truyền thống.

Thị trường lao động đang thiếu. Khảo sát của ItvViec và VietnamWorks giai đoạn 2024-2025 ghi nhận nhu cầu tuyển kỹ sư AI và Robotics tăng 67%, mức lương kỹ sư mới ra trường dao động từ 18 đến 30 triệu đồng mỗi tháng và chuyên gia cấp cao có thể vượt 125 triệu. Riêng với drone, theo ghi nhận của Báo Tuổi Trẻ năm 2025, thị trường Việt Nam tăng trưởng 35-40% mỗi năm nhưng nguồn nhân lực trình độ cao chỉ đáp ứng khoảng 5-7% nhu cầu.

Kỹ thuật Truyền thông Hàng không Vũ trụ: Khi Internet bắt đầu rời mặt đất

Trong bảy chương trình mới, đây có lẽ là cái tên ít người hình dung được ngay nội dung. Nói gọn lại, đây là kỹ thuật đảm bảo cho máy bay, vệ tinh và drone "nói chuyện" được với nhau và với mặt đất: thiết kế và vận hành mạng thông tin vệ tinh, hạ tầng truyền dẫn hàng không, Internet không gian và hệ thống kết nối cho các phương tiện bay không người lái.

Trên thế giới, đây là một trong những lĩnh vực được đầu tư mạnh nhất kể từ khi làn sóng vệ tinh quỹ đạo thấp phủ Internet toàn cầu trở thành thực tế thương mại, và khi các hệ thống mạng 6G được dự báo sẽ mở rộng ra cả không phận. Sinh viên theo học sẽ được tiếp cận các công nghệ liên quan đến mạng vệ tinh quỹ đạo thấp LEO, truyền thông tích hợp không gian và mặt đất, công nghệ định vị và các hệ thống kết nối thông minh trong tương lai.

Ở Việt Nam, các trường đại học dân sự chưa có chương trình đào tạo kỹ sư chuyên ngành này ở bậc chính quy. Theo tìm hiểu của phóng viên, nhu cầu nhân lực trong lĩnh vực này có thể tăng theo tốc độ mở rộng của các dự án vệ tinh, quốc phòng và hạ tầng số quốc gia, nhưng chưa có số liệu chính thức về quy mô thị trường lao động tại Việt Nam ở thời điểm bài viết.

Vietnam Post đang từng bước triển khai định hướng chiến lược ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) vào hoạt động dịch vụ

Logistics trong kinh tế tầm thấp: Drone bắt đầu tham gia vận chuyển hàng hóa

"Kinh tế tầm thấp" là cụm từ còn xa lạ với phần lớn người Việt, nhưng mô hình mà nó mô tả thì không hẳn: hàng hóa được chuyển bằng drone, phương tiện bay điện cỡ nhỏ và UAV tự hành, sử dụng không phận thấp như một hạ tầng vận hành song song với giao thông mặt đất thay vì hoàn toàn phụ thuộc xe tải và đường bộ.

Logistics đang được giảng dạy ở hàng chục trường đại học Việt Nam, từ Đại học Giao thông Vận tải đến Đại học Kinh tế Quốc dân và nhiều trường tư thục. Nhưng không chương trình nào trong số đó đặt trọng tâm vào điều phối drone giao hàng, quản trị hệ thống bay đô thị tự động hay vận hành chuỗi cung ứng trong không gian ba chiều. Hướng chuyên sâu này của PTIT chưa có tiền lệ trong đào tạo đại học Việt Nam.

Phân tích dữ liệu tài chính và Quản trị khởi nghiệp: Ngành cũ theo cách tiếp cận khác

Hai chương trình trong khối kinh tế cần được nhìn thẳng vào bức tranh đào tạo đang có. Hướng phân tích dữ liệu trong tài chính không phải là mảnh đất bỏ hoang. Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Kinh tế TP.HCM và một số trường kinh tế đang khai thác không gian này, đặc biệt sau làn sóng fintech và ngân hàng số phát triển mạnh từ những năm gần đây.

Điểm khác biệt mà PTIT muốn khai thác là xuất phát điểm từ kỹ thuật viễn thông. Các trường kinh tế truyền thống thường dạy phân tích dữ liệu như một kỹ năng bổ trợ cho nghiệp vụ tài chính; PTIT đến từ hướng ngược lại, lấy nền tảng kỹ thuật làm gốc rồi tích hợp vào nghiệp vụ kinh doanh. Hai cách dạy đó tạo ra hai kiểu kỹ sư tài chính dữ liệu khác nhau, và thị trường hiện cần cả hai. Nhiều tập đoàn ngân hàng, bảo hiểm và fintech phải tuyển nhân sự từ thị trường quốc tế hoặc tốn nhiều tháng đào tạo lại vì khoảng cách giữa nghiệp vụ tài chính và kỹ năng kỹ thuật số ở phần lớn ứng viên tốt nghiệp trong nước.

Với chương trình Quản trị Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp, nhiều trường có môn học về khởi nghiệp như một học phần tự chọn, nhưng rất ít nơi đưa đây thành một chuyên ngành bài bản có lộ trình từ phát triển sản phẩm, xây dựng mô hình kinh doanh đến thương mại hóa công nghệ. Tinh thần này cũng là điều Nghị quyết 57-NQ/TW muốn thể chế hóa khi nhấn mạnh doanh nghiệp phải là "trung tâm đổi mới sáng tạo" và hệ thống đào tạo phải cung cấp những người biết dẫn dắt, không chỉ thực thi.

Khi PTIT đưa điện ảnh số và game vào cùng một mùa tuyển sinh

Hai chương trình trong khối sáng tạo là "Công nghệ công nghiệp văn hóa số định hướng điện ảnh" và "Thiết kế đồ họa game". Sự xuất hiện của chúng trong danh sách tuyển sinh của một học viện vốn nổi tiếng với kỹ thuật viễn thông tạo ra không ít ngạc nhiên.

Với game, thị trường đào tạo đã có nhiều tên tuổi. Đại học FPT là đơn vị mở đường, tiếp theo là RMIT Vietnam, Đại học Anh Quốc Việt Nam, Đại học Văn Lang, Đại học Kiến trúc Hà Nội. Bản thân PTIT cũng đã có ngành Thiết kế và phát triển game từ nhiều năm trước. Chương trình mới "Thiết kế đồ họa game" có hướng tiếp cận hẹp hơn: tập trung vào mỹ thuật kỹ thuật số cho game thay vì lập trình và thiết kế tổng thể. Doanh thu game Việt Nam năm 2023 vượt 507 triệu USD nội địa và thêm khoảng 200 triệu USD từ xuất khẩu theo số liệu của Bộ Thông tin và Truyền thông, nhu cầu riêng cho nhân sự mảng đồ họa chuyên biệt vì thế vẫn còn nhiều chỗ trống.

Với điện ảnh số, PTIT tiếp cận từ một góc mà các trường nghệ thuật truyền thống chưa làm chính thức: dạy điện ảnh từ nền tảng công nghệ số thay vì từ nghệ thuật. Trong khi Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh đào tạo theo hướng nghệ thuật, PTIT đưa sinh viên vào toàn bộ quy trình sản xuất nội dung số hiện đại, từ viết kịch bản, quay dựng, hậu kỳ, kỹ xảo đặc biệt đến phân phối trên nền tảng số và ứng dụng công nghệ trong làm phim. Bộ phim ngắn "Con đường của thế hệ" của sinh viên PTIT vừa được Liên hoan phim quốc tế Viet Culture in Motion 2026 chọn chiếu tại Pháp, cho thấy hướng đi này không chỉ nằm trên giấy.

Xu hướng đào tạo đang thay đổi

Việc đồng thời mở bảy chương trình thuộc cả ba khối công nghệ, kinh tế và văn hóa cho thấy PTIT đang nỗ lực xây dựng một hệ đào tạo liên ngành thay vì chỉ mở rộng chiều ngang số lượng ngành. Từng là nơi tiên phong với những cái tên từng bị xem là "lạ" như Công nghệ tài chính, Công nghệ đa phương tiện hay Thiết kế và phát triển game, PTIT đã quen với việc mở ngành trước khi thị trường hoàn toàn hình thành. Hầu hết những ngành đó hiện đều có tỷ lệ việc làm cao và không còn ai thấy "lạ" nữa.

Tuy nhiên, thị trường đào tạo Việt Nam cũng đang cạnh tranh gay gắt hơn bao giờ hết. FPT, RMIT, các trường tư thục linh hoạt đều đang chạy vào cùng những lĩnh vực công nghệ này. Sự khác biệt cuối cùng không nằm ở tên ngành hay sự liên quan đến danh mục chiến lược quốc gia, mà nằm ở chất lượng đào tạo thực tế.

Câu hỏi thực sự sẽ có lời giải vào khoảng năm 2030, khi lứa sinh viên đầu tiên của những ngành học này ra trường. Đó cũng là năm Việt Nam nhắm đến mốc kinh tế số chiếm 30% GDP và vào top dẫn đầu Đông Nam Á về năng lực cạnh tranh số theo mục tiêu Nghị quyết 57 đặt ra. Những cái tên hôm nay còn khiến nhiều người phải tra Google rất có thể lúc đó trở thành những nghề mà thị trường lao động không còn đủ người để tuyển.

Về tuyển sinh, các ngành mới áp dụng chung 5 phương thức xét tuyển của Học viện. Tổ hợp chính gồm A00 (Toán, Lý, Hóa), A01 (Toán, Lý, Tiếng Anh), X06 (Toán, Lý, Tin) và X26 (Toán, Tin, Tiếng Anh). Các ngành khối kinh tế thêm D01 (Toán, Văn, Tiếng Anh).

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng