Quy định chặt chẽ ứng dụng AI trong báo chí từ 1/7/2026

Ảnh minh họa.

Nghị định được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng nhằm vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong báo chí, vừa tăng cường kiểm soát rủi ro thông tin trong môi trường số.

Siết trách nhiệm và minh bạch hóa nội dung do AI tạo ra

Theo Nghị định 237, cơ quan báo chí khi ứng dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo trong các hoạt động thu thập, sản xuất, biên tập và phân phối nội dung phải tuân thủ đầy đủ quy định của pháp luật về báo chí, pháp luật về AI và các quy định pháp luật liên quan.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là yêu cầu gắn nhãn rõ ràng đối với nội dung do AI tạo ra hoặc chỉnh sửa như văn bản, hình ảnh, âm thanh, video trong trường hợp có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật hoặc nội dung thông tin. Việc gắn nhãn phải được thực hiện ở vị trí dễ nhận biết, bảo đảm minh bạch với công chúng.

Cùng với đó, cơ quan báo chí có trách nhiệm kiểm chứng, rà soát và chịu trách nhiệm hoàn toàn về nội dung, kể cả khi nội dung được tạo ra hoặc hỗ trợ bởi hệ thống AI. Điều này khẳng định rõ nguyên tắc: AI chỉ hỗ trợ, không thay thế vai trò biên tập và trách nhiệm pháp lý của cơ quan báo chí.

Nghị định cũng nghiêm cấm việc sử dụng AI để tạo ra, chỉnh sửa hoặc lan truyền thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, hoặc nội dung có khả năng gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí phải xây dựng quy trình kiểm soát rủi ro, thẩm định nội dung và phân định trách nhiệm cá nhân rõ ràng trong toàn bộ quy trình ứng dụng AI. Đồng thời, hệ thống phải lưu trữ nhật ký hoạt động và hồ sơ kỹ thuật để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cơ quan quản lý yêu cầu.

Nhà nước khuyến khích các cơ quan báo chí nghiên cứu và ứng dụng AI để nâng cao hiệu quả sản xuất và phân phối nội dung, song phải đặt trên nền tảng tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm biên tập.

Mở rộng loại hình, tăng tính linh hoạt hoạt động báo chí

Nghị định 237 cũng quy định rõ điều kiện cấp phép đối với tổ chức xã hội và tổ chức xã hội - nghề nghiệp khi tham gia thành lập cơ quan báo chí. Theo đó, các tổ chức này phải đáp ứng điều kiện theo Luật Báo chí, có thời gian hoạt động tối thiểu 3 năm và tối thiểu 150 hội viên chính thức.

Cơ quan báo chí đề nghị thành lập phải có ít nhất 7 nhân sự, trong đó có tối thiểu 3 người được cấp thẻ nhà báo. Về tổ chức bộ máy, người đứng đầu cơ quan báo chí in và báo điện tử là Tổng Biên tập, còn cơ quan báo chí phát thanh - truyền hình là Giám đốc, cùng hệ thống cấp phó theo quy định.

Đáng chú ý, Nghị định cho phép cơ quan báo chí đủ điều kiện được mở rộng thêm loại hình báo chí khác, xuất bản thêm ấn phẩm, phụ trương (trừ phụ trương quảng cáo) và phát triển chuyên trang báo điện tử khi đáp ứng đầy đủ điều kiện về tôn chỉ, mục đích, cơ cấu tổ chức, hạ tầng kỹ thuật và khả năng vận hành.

Các chuyên trang báo điện tử phải có tên miền phù hợp, giao diện rõ ràng và tuân thủ quy định về quản lý nội dung số, bảo đảm tính thống nhất trong hệ sinh thái báo chí.

Báo chí được tích hợp dịch vụ số, mở rộng không gian hoạt động

Một điểm mới đáng chú ý là cơ quan báo chí khi hoạt động trên không gian mạng, ngoài việc đăng tải nội dung báo chí, còn được phép tích hợp các dịch vụ trực tuyến theo quy định pháp luật.

Các dịch vụ này bao gồm: dịch vụ công, thương mại điện tử, tài chính ngân hàng, bảo hiểm, giáo dục, y tế, cung cấp nội dung theo yêu cầu và các dịch vụ số khác được pháp luật cho phép. Quy định này mở ra hướng phát triển mô hình báo chí đa dịch vụ trong bối cảnh kinh tế số.

Bên cạnh đó, Nghị định cho phép cơ quan báo chí được liên kết sản xuất nội dung, phát triển ấn phẩm báo chí, đặc san, phụ trương; xây dựng chuyên trang báo điện tử; phát triển kênh nội dung số trên nền tảng mạng xã hội và các hệ sinh thái truyền thông số.

Các cơ quan báo chí cũng được hợp tác với đối tác công nghệ để thiết lập, vận hành và sản xuất nội dung trên các nền tảng số, qua đó mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng và nâng cao hiệu quả truyền thông trong môi trường số hóa.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng