Chuyển đổi số giáo dục: Kiểm đếm bằng sản phẩm, tạo chuyển biến thực chất

Chuyển đổi số phải được đo bằng chất lượng và hiệu quả

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, chuyển đổi số trong ngành giáo dục có vai trò đặc biệt quan trọng, vừa là mục tiêu, vừa là động lực quyết định sự thành công của sự nghiệp đổi mới giáo dục.

Theo Phó Thủ tướng, kết quả chuyển đổi số không thể chỉ được đánh giá qua số lượng phần mềm hay dữ liệu đã số hóa. Điều quan trọng là phải thể hiện qua chất lượng giáo dục, hiệu quả quản trị, mức độ thuận tiện, chất lượng dịch vụ, tính minh bạch và sự hài lòng của người học, nhà giáo, phụ huynh và nhà trường.

Báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy công tác chuyển đổi số của ngành đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Bộ đã ban hành Khung kiến trúc số phiên bản 4.0, Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị, quản lý dữ liệu.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp với Bộ Giáo dục và Đào tạo về công tác chuyển đổi số - Ảnh: chinhphu.vn.

Thông tin của hơn 28 triệu người học, nhà giáo thuộc hơn 50.000 cơ sở giáo dục đã được số hóa. Trong năm học 2025-2026, hơn 16 triệu học bạ được số hóa cùng trên 8 triệu văn bằng, chứng chỉ. Hơn 28 triệu hồ sơ người học, đội ngũ đã được xác thực căn cước với Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về dân cư. Nhiều dịch vụ đã được triển khai trên môi trường số như đăng ký dự thi tốt nghiệp THPT, tuyển sinh đại học, xét tuyển, tra cứu kết quả và nhập học.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng nhận diện một số điểm nghẽn. Chất lượng và khả năng khai thác dữ liệu chưa tương xứng với quy mô dữ liệu đã hình thành; phần mềm quản lý ở cơ sở còn phân tán, thiếu chuẩn hóa và khó liên thông.

Hạ tầng và an ninh mạng, an ninh dữ liệu còn rất hạn chế. Học liệu số dùng chung chưa đáp ứng yêu cầu; năng lực số, năng lực AI còn chênh lệch. Đáng chú ý, ứng dụng AI phát triển nhanh nhưng hành lang pháp lý và năng lực kiểm soát rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân, độ tin cậy của nội dung và liêm chính học thuật chưa theo kịp.

Tại cuộc làm việc, đại diện lãnh đạo các bộ, cơ quan: Tài chính, Công an, Khoa học và Công nghệ, Tư pháp, Văn phòng Chính phủ, Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hà Nội... đã thảo luận, cho ý kiến về một số nhóm vấn đề trọng tâm.

Trong đó có chất lượng dữ liệu, CSDL quốc gia về giáo dục và đào tạo, tiến độ chiến dịch làm sạch dữ liệu và kết nối với CSDL quốc gia về dân cư, VNeID; Nền tảng số quốc gia quản trị giáo dục và đào tạo; Nền tảng giáo dục thông minh quốc gia ứng dụng AI có kiểm soát; khắc phục tình trạng phần mềm phân tán. Các nội dung về chuyển đổi số trong dạy, học, kiểm tra, đánh giá; hạ tầng, an ninh, an toàn thông tin và thu hẹp khoảng cách số, nhất là tại các điểm trường khó khăn, cũng được tập trung trao đổi.

Năm học 2026-2027: Chuyển mạnh sang kiểm đếm bằng kết quả

Cơ bản thống nhất với đánh giá về kết quả, những tồn tại và điểm nghẽn, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu giao Bộ Giáo dục và Đào tạo tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành, tập trung chuyển sang tổ chức thực hiện và kiểm đếm bằng sản phẩm, kết quả cụ thể.

“Đổi mới giáo dục trước hết phải bắt đầu từ đổi mới phương thức quản lý, quản trị, dạy và học; chuyển đổi số chính là công cụ, động lực quan trọng để thực hiện yêu cầu đó. Vì vậy, chuyển đổi số phải được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm hàng đầu của năm học mới, tạo chuyển biến thực chất trong từng địa phương, từng cơ sở giáo dục”, Phó Thủ tướng khẳng định.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đề nghị mỗi CSDL, nền tảng số phải xác định rõ người dùng, nghiệp vụ được thay đổi, giấy tờ được cắt giảm, quyết định quản lý được hỗ trợ và lợi ích cụ thể mang lại cho người học, nhà giáo, cơ sở giáo dục và người dân.

Chuyển đổi số trong giáo dục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, góp phần đổi mới phương thức quản lý, dạy và học - Ảnh: chinhphu.vn.

Ngành giáo dục phải chuyển mạnh từ dữ liệu phân tán sang dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”; từ các phần mềm riêng lẻ sang nền tảng số dùng chung; từ ứng dụng AI tự phát sang ứng dụng AI an toàn, có kiểm soát và có trách nhiệm.

Tất cả nhiệm vụ phải được tổ chức theo tinh thần “6 rõ”: Rõ việc và mục tiêu; rõ người, cơ quan chủ trì và trách nhiệm; rõ sản phẩm đầu ra; rõ thời hạn; rõ nguồn lực, thẩm quyền và cơ chế phối hợp; rõ cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu tập trung nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ do Ban Chỉ đạo 57 giao, không để chậm, muộn.

Trong năm học mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo được đề nghị chỉ đạo quán triệt sâu rộng đến từng địa phương, cơ sở giáo dục, cán bộ quản lý và nhà giáo, đưa chuyển đổi số thành nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2026–2027. Bộ cần lựa chọn một số việc cụ thể, thiết thực để triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét ngay từ đầu năm học, tránh hình thức.

Về dữ liệu giáo dục, học bạ số, văn bằng, chứng chỉ số, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Công an hoàn thành đợt 1 chiến dịch rà soát, làm sạch dữ liệu toàn ngành; tiếp tục xác thực dữ liệu người học, nhà giáo, gắn mã định danh cá nhân và tổ chức.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công an và các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện cơ sở pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và quy trình khai thác học bạ số, văn bằng, chứng chỉ số thay giấy tờ. Cùng với đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp các bộ: Công an, Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, các địa phương và cơ sở giáo dục chuẩn hóa dữ liệu học bạ điện tử, văn bằng, chứng chỉ số, mã định danh người học, hồ sơ học tập suốt đời và tích hợp xác thực trên VNeID.

Đối với CSDL, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ và các cơ quan chủ quản dữ liệu liên quan rà soát, hoàn thiện mô hình, quy trình tạo lập, cập nhật, phê duyệt, khai thác và chia sẻ đối với từng CSDL.

Sử dụng dữ liệu để cắt giảm thủ tục hành chính

Về cắt giảm thủ tục hành chính (TTHC) dựa trên dữ liệu, đối với 251 TTHC của 17 bộ, ngành có thể sử dụng dữ liệu học bạ, văn bằng, chứng chỉ, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an và các bộ, cơ quan liên quan rà soát, đề xuất phương án thay thế thành phần hồ sơ, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ các TTHC nêu trên.

Đối với 47 TTHC thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo có thể thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu từ các bộ, ngành, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với Bộ Công an, Bộ Tư pháp và các cơ quan chủ quản CSDL để cắt giảm thành phần hồ sơ, tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ của các TTHC.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng đã giao các nhiệm vụ và thời hạn hoàn thành cụ thể liên quan đến nền tảng số dùng chung và đổi mới phương thức quản trị; hạ tầng, an ninh mạng, an ninh dữ liệu; chuyển đổi số trong dạy, học, kiểm tra, đánh giá và phát triển năng lực số; Đề án chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035.

“Lịch sử cho thấy, trí thức luôn là lực lượng tiên phong tiếp nhận tri thức mới, đổi mới sáng tạo và mở đường phát triển. Ngành giáo dục là nơi tập hợp đông đảo trí thức, đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước; vì vậy, phải đi đầu trong chuyển đổi số, biến công nghệ, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục, phục vụ thiết thực người học và xã hội”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng