Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng: Đặt doanh nghiệp ở trung tâm của đổi mới sáng tạo

Sáng 4/10, tại Hà Nội, Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 diễn ra với chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”. Sự kiện do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với UBND thành phố Hà Nội tổ chức.

Tham dự sự kiện có Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đoàn Minh Huấn; Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cùng đông đảo đại biểu.

Đổi mới sáng tạo phải tạo ra giá trị thực tế

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia, góp phần đưa đất nước phát triển bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Trong bối cảnh đó, đổi mới sáng tạo không chỉ là một lĩnh vực cần được quan tâm thúc đẩy, mà phải trở thành động lực được kích hoạt mạnh mẽ trong toàn bộ nền kinh tế và xã hội.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia năm 2026 - Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Theo Phó Thủ tướng, đối với nền kinh tế, đổi mới sáng tạo phải góp phần tăng năng suất, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và nguồn lực, tạo ra sản phẩm, dịch vụ, ngành nghề và thị trường mới.

Đối với Nhà nước, đổi mới sáng tạo phải góp phần đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng dịch vụ công và giải quyết tốt hơn các vấn đề phát triển. Đối với doanh nghiệp, đổi mới sáng tạo phải giúp ứng dụng, đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng, giảm chi phí, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Với người dân, thành quả cuối cùng của đổi mới sáng tạo phải được thể hiện bằng việc làm tốt hơn, thu nhập cao hơn, sản phẩm và dịch vụ tốt hơn, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống.

Những năm qua, Việt Nam đã có bước tiến đáng ghi nhận về năng lực đổi mới sáng tạo. Theo Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năm 2026, Việt Nam xếp thứ 43/139 nền kinh tế, tăng 1 bậc so với năm 2025.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từng bước được hình thành và phát triển. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo có trên 4.000 doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân khởi nghiệp; khoảng 208 quỹ đầu tư mạo hiểm và hơn 1.400 tổ chức hỗ trợ; 34,6% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo; 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ đang hoạt động.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cho rằng những kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với yêu cầu phát triển và mục tiêu nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Mặc dù hệ thống chính sách và các thiết chế hỗ trợ từng bước được hoàn thiện, tỷ lệ doanh nghiệp trong nước có hoạt động đổi mới công nghệ vẫn còn thấp.

Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn tập trung ở các khâu gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp và chưa làm chủ được công nghệ lõi. Trong khi đó, hoạt động của thị trường khoa học và công nghệ, các sàn giao dịch công nghệ còn hạn chế.

Tại Phiên họp Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày 30/7/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo: “Mỗi bộ, ngành, địa phương đều phải trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực của mình”.

Theo Phó Thủ tướng, yêu cầu này đặt ra trách nhiệm rõ ràng đối với từng chủ thể. Mỗi bộ, ngành phải thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực quản lý; mỗi địa phương phải sử dụng đổi mới sáng tạo để giải quyết các bài toán phát triển trên địa bàn; mỗi doanh nghiệp phải coi đổi mới sáng tạo là điều kiện nâng cao năng suất và sức cạnh tranh.

Cùng với đó, các viện nghiên cứu, trường đại học phải đưa tri thức và công nghệ gần hơn với thực tiễn, dựa trên nhu cầu của doanh nghiệp; cán bộ, người lao động và người dân phát huy tinh thần sáng tạo trong công việc.

Doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm của đổi mới sáng tạo

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng hệ thống thể chế, cơ chế và chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thời gian qua đã có những bước hoàn thiện quan trọng, tạo nền tảng pháp lý cho hoạt động đổi mới sáng tạo, ứng dụng, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Do đó, trọng tâm trong giai đoạn tới phải chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện; chuyển từ “có hoạt động đổi mới sáng tạo” sang “có kết quả đổi mới sáng tạo”, từng bước phát triển và hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trong quá trình này, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm. Theo Phó Thủ tướng, doanh nghiệp là nơi nhận biết nhu cầu thị trường, đặt bài toán, đầu tư nguồn lực, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất và đưa sản phẩm tới người tiêu dùng. Vì vậy, chính sách đổi mới sáng tạo cần ngày càng hướng mạnh vào việc nâng cao năng lực đổi mới của doanh nghiệp.

Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026, nơi kết nối doanh nghiệp, cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và trường đại học, thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo - Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Để các quan điểm và yêu cầu trên trở thành kết quả thực tế, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, cộng đồng doanh nghiệp và các chủ thể liên quan xác định rõ trách nhiệm đổi mới sáng tạo của từng bộ, ngành, địa phương và người đứng đầu.

Mỗi bộ, ngành cần xác định các bài toán đổi mới sáng tạo trọng tâm; đưa mục tiêu, nhiệm vụ và chỉ tiêu đổi mới sáng tạo vào kế hoạch phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách; bố trí nguồn lực và định kỳ đánh giá kết quả, tác động.

Cùng với đó, cần thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới công nghệ trong doanh nghiệp và phát triển thị trường khoa học, công nghệ; từng bước hình thành dòng chảy thực sự giữa nhu cầu của doanh nghiệp với nguồn cung công nghệ, chuyên gia, tài chính, sở hữu trí tuệ, tổ chức trung gian và thị trường.

Các trung tâm đổi mới sáng tạo cần trở thành đầu mối kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia, nhà đầu tư và các nguồn lực, tập trung vào lợi thế, bài toán và nhu cầu thực tế.

Các viện nghiên cứu, trường đại học phải đồng thời nâng cao chất lượng nghiên cứu, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đối với hội nhập quốc tế, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao năng lực công nghệ trong nước và vị thế của Việt Nam trong các mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Tại sự kiện, các đại biểu đã thực hiện nghi thức phát động Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 với thông điệp về sự chung tay, kết nối và hành động, hướng tới lan tỏa tinh thần đổi mới sáng tạo từ cơ quan quản lý nhà nước đến doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng