Đeo tai nghe mọi lúc, người trẻ đang đánh mất điều gì?

Đeo tai nghe mọi lúc, người trẻ đang đánh mất điều gì? Ảnh minh họa: DALL AI.

Tai nghe đang trở thành vật bất ly thân của nhiều người trẻ, từ lúc đi làm đến khi nghỉ ngơi. Tuy nhiên, thói quen liên tục chìm trong âm nhạc và podcast có thể khiến họ bỏ lỡ những kết nối xã hội và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần.

Khi tai nghe trở thành một phần không thể thiếu của cuộc sống

Trên đường đi làm, trong văn phòng, lúc tập thể dục hay làm việc nhà, hình ảnh những người trẻ đeo tai nghe đã trở nên quen thuộc. Với nhiều người, thiết bị âm thanh nhỏ gọn này không còn đơn thuần phục vụ nhu cầu nghe nhạc, mà dần trở thành một phần của sinh hoạt hằng ngày.

Sự phổ biến của điện thoại thông minh, tai nghe không dây và các nền tảng nội dung số khiến việc tiếp cận âm thanh trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết. Chỉ với vài thao tác, người dùng có thể nghe nhạc, theo dõi chương trình trò chuyện hoặc tiếp nhận thông tin ở bất kỳ đâu. Theo thông tin CNN đăng tải ngày 20/10, Atira Gali, 24 tuổi, sống tại New York (Mỹ), là một ví dụ về thói quen sử dụng tai nghe gần như liên tục.

Cô thường đeo tai nghe từ khi rời nhà, trên đường đến nơi làm việc, trong giờ làm và cả khi trở về nhà. Ngoại trừ những lúc họp hoặc trao đổi trực tiếp với đồng nghiệp, thiết bị này gần như luôn đồng hành cùng cô. Ngay cả những công việc đơn giản như rửa bát cũng khiến Gali cảm thấy nhàm chán nếu thiếu âm thanh.

Câu chuyện của Gali phản ánh một xu hướng tiêu thụ nội dung âm thanh đang phổ biến trong giới trẻ. Theo khảo sát được Công ty nghiên cứu thị trường Edison Research (Mỹ) công bố tháng 5/2026, nhóm người từ 13 đến 34 tuổi dành trung bình khoảng 4,5 giờ mỗi ngày để nghe các loại nội dung âm thanh, từ âm nhạc đến podcast.

Trong khi đó, số liệu do Spotify công bố cho thấy người trẻ chiếm khoảng 56% tổng lượt phát nhạc trên nền tảng trong giai đoạn từ ngày 1/1 đến 25/11/2025. Những con số này phản ánh vai trò ngày càng lớn của nội dung âm thanh trong đời sống số. Tuy nhiên, thời gian nghe nội dung không đồng nghĩa hoàn toàn với thời gian đeo tai nghe, bởi người dùng còn có thể nghe qua loa ngoài và các thiết bị khác.

Chiếc tai nghe vô tình tạo ra khoảng cách giữa con người

Tai nghe mang lại nhiều tiện ích. Người dùng có thể nghe nhạc để thư giãn, theo dõi podcast để học hỏi hoặc hạn chế tiếng ồn khi cần tập trung. Tuy nhiên, việc đeo tai nghe trong phần lớn thời gian sinh hoạt cũng có thể hình thành một rào cản vô hình giữa người sử dụng với môi trường xung quanh.

Tiến sĩ Gloria Mark, giáo sư tin học tại Đại học California, Irvine (Mỹ), nhận định việc đeo tai nghe có thể khiến một người tự tách mình khỏi những người xung quanh, ngay cả khi họ không chủ ý làm điều đó. Khi tai nghe trở thành tín hiệu cho thấy một người đang bận nghe nội dung riêng, những người khác có thể ngần ngại bắt chuyện. Những cuộc trao đổi ngẫu nhiên, lời chào hoặc tương tác ngắn trong đời sống thường ngày vì thế dễ bị bỏ qua.

Richard Davidson, nhà sáng lập Trung tâm Trí não khỏe mạnh thuộc Đại học Wisconsin–Madison (Mỹ), cũng bày tỏ lo ngại về hiện tượng sinh viên sử dụng tai nghe quá thường xuyên. Theo ước tính của ông, khoảng 90% sinh viên di chuyển trong khuôn viên trường đều đeo tai nghe. Đây là quan sát cá nhân của chuyên gia, không phải kết quả một cuộc khảo sát đại diện.

Ông cho rằng môi trường đại học mang lại nhiều cơ hội gặp gỡ, trao đổi và tiếp xúc với những người có xuất thân, quan điểm khác nhau. Nếu sinh viên liên tục chìm trong thế giới âm thanh riêng, các cơ hội tương tác tự nhiên có thể bị thu hẹp. Vấn đề không nằm ở bản thân chiếc tai nghe, mà ở thời điểm và cách người dùng lựa chọn sử dụng thiết bị.

Một người nghe nhạc khi đi bộ một mình có thể không gặp trở ngại gì về giao tiếp. Nhưng nếu tiếp tục đeo tai nghe khi ăn cùng bạn bè, làm việc nhóm hoặc tham gia các hoạt động tập thể, họ có nguy cơ bỏ lỡ những cuộc trò chuyện và trải nghiệm chung.

Một vấn đề khác được các chuyên gia đặt ra là khả năng thích nghi với những khoảng thời gian không có kích thích âm thanh. Trong môi trường công nghệ số, người dùng có thể dễ dàng lấp đầy mọi khoảng trống bằng âm nhạc, video hoặc chương trình trò chuyện. Thời gian chờ xe, đi bộ, dọn dẹp nhà cửa hay chuẩn bị đi ngủ đều có thể trở thành thời điểm tiêu thụ nội dung.

Theo đánh giá từ Điện tử và Ứng dụng, khi một người hình thành thói quen luôn cần âm thanh để tránh cảm giác buồn chán, họ có thể ít dành thời gian hơn cho việc quan sát môi trường, suy nghĩ độc lập hoặc nhận diện cảm xúc của bản thân.

Các chuyên gia được CNN dẫn lời cũng cảnh báo việc sử dụng tai nghe liên tục có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì sự hiện diện về mặt tinh thần trong những hoạt động thường ngày. Richard Davidson nhấn mạnh giá trị của các tương tác xã hội ngắn, kể cả với người không quen biết. Những cuộc trao đổi tưởng như nhỏ nhặt có thể góp phần cải thiện cảm giác kết nối với cộng đồng.

Ngược lại, việc liên tục đeo tai nghe có thể khiến những cơ hội giao tiếp này ít xuất hiện hơn. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa mối lo ngại của chuyên gia và bằng chứng xác lập quan hệ nhân quả. Hiện chưa đủ căn cứ từ những thông tin được dẫn để khẳng định đeo tai nghe thường xuyên trực tiếp gây ra cô đơn hoặc các vấn đề sức khỏe tâm thần. Tác động thực tế còn phụ thuộc vào mục đích sử dụng, hoàn cảnh, tính cách và mức độ giao tiếp xã hội của mỗi người.

Nguy cơ đối với thính lực khi sử dụng tai nghe kéo dài

Bên cạnh những ảnh hưởng đến giao tiếp xã hội, việc sử dụng tai nghe không đúng cách còn tiềm ẩn nguy cơ tổn thương thính giác. Theo hướng dẫn cập nhật ngày 6/3/2026 của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mức độ an toàn khi nghe âm thanh phụ thuộc vào cường độ, thời gian và tần suất tiếp xúc.

Với người trưởng thành, WHO đưa ra mức tham chiếu 80 decibel (dB) trong tối đa 40 giờ mỗi tuần. Khi âm lượng tăng lên 90 dB, thời gian nghe an toàn giảm xuống còn khoảng 4 giờ mỗi tuần.

Sony Clip WF-LC900: chiếc tai nghe hoàn toàn mới của Sony có gì?

Việc tiếp xúc với âm thanh lớn trong thời gian dài có thể gây tổn thương các tế bào cảm giác ở tai trong. Người dùng có nguy cơ bị ù tai, giảm khả năng nghe âm thanh tần số cao hoặc suy giảm thính lực. Điều đáng lo ngại là những thay đổi này có thể diễn ra từ từ, khiến người sử dụng khó nhận biết ở giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, đeo tai nghe nhiều giờ không mặc nhiên gây tổn thương thính lực. Nguy cơ phụ thuộc vào mức âm thanh thực tế và tổng thời gian tiếp xúc. Để hạn chế rủi ro, WHO khuyến nghị người dùng giữ âm lượng dưới 60% mức tối đa của thiết bị, nghỉ nghe thường xuyên và sử dụng các tính năng theo dõi mức tiếp xúc âm thanh nếu có. Các thiết bị có khả năng chống ồn cũng có thể giúp người dùng nghe rõ nội dung mà không cần tăng âm lượng quá cao trong môi trường ồn ào.

Sự phát triển của công nghệ âm thanh cá nhân đang mang đến nhiều lựa chọn cho người tiêu dùng. Tai nghe không dây, công nghệ chống ồn chủ động và khả năng kết nối nhanh với điện thoại giúp việc nghe nội dung trở nên thuận tiện. Song chính sự thuận tiện này cũng đặt ra yêu cầu thay đổi thói quen sử dụng.

Người trẻ có thể chủ động lựa chọn những khoảng thời gian không dùng tai nghe, chẳng hạn khi ăn uống cùng gia đình, trò chuyện với bạn bè hoặc tham gia các hoạt động tập thể. Khi di chuyển trên đường, người dùng cũng cần duy trì khả năng nhận biết âm thanh xung quanh để bảo đảm an toàn.

Đối với những người thường xuyên làm việc với tai nghe, việc xen kẽ thời gian nghỉ, điều chỉnh âm lượng và theo dõi các dấu hiệu bất thường của thính lực là cần thiết. Ở góc độ công nghệ, những tính năng cảnh báo âm lượng, giới hạn thời gian nghe và theo dõi mức tiếp xúc âm thanh có thể hỗ trợ người dùng xây dựng thói quen an toàn hơn.

WHO và Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) đã xây dựng tiêu chuẩn về thiết bị nghe an toàn, trong đó khuyến khích các nhà sản xuất tích hợp tính năng giám sát mức tiếp xúc âm thanh và cảnh báo người dùng khi vượt ngưỡng khuyến nghị.

Đối với thị trường Việt Nam, Điện tử và Ứng dụng cho rằng việc quan tâm đến các tính năng bảo vệ thính lực có thể trở thành một tiêu chí lựa chọn tai nghe, bên cạnh chất lượng âm thanh, thời lượng pin và khả năng chống ồn.

Công nghệ vốn được tạo ra để hỗ trợ con người làm việc, giải trí và kết nối hiệu quả hơn. Nhưng khi việc đeo tai nghe trở thành phản xạ trong mọi hoàn cảnh, người dùng có thể vô tình thu hẹp những trải nghiệm trực tiếp của mình.

Một bản nhạc hay hoặc chương trình podcast bổ ích có thể làm phong phú đời sống. Tuy nhiên, những cuộc trò chuyện tự nhiên, âm thanh của môi trường và cả những phút giây yên tĩnh cũng có giá trị riêng. Sử dụng tai nghe hợp lý vì thế không có nghĩa phải từ bỏ công nghệ, mà là biết khi nào nên kết nối với thế giới số và khi nào cần dành sự chú ý cho cuộc sống xung quanh.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng