Số hoá đặt ra thách thức lớn đối với ngành Thư viện trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Thảo Ngân
31/07/2019 11:05
D

Cuộc CMCN 4.0 mang đến những biến động lớn, ảnh hưởng đến mọi ngành, nghề, trong đó có ngành Thư viện. Theo đánh giá của giới chuyên môn, CMCN 4.0 đã, đang và sẽ tạo cho ngành Thư viện một số cơ hội mới trong việc nâng cao vị thế và vai trò của thư viện, song cũng mang đến nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc đổi mới, có những biện pháp thích hợp để tồn tại và phát triển.

Bước đột phá trong ngành thư viện

Để đáp ứng được nhu cầu thông tin và các hoạt động trong thời CMCN 4.0, các thư viện Việt Nam đã và đang chuyển dịch từ mô hình thư viện truyền thống sang thư viện điện tử, thư viện số hiện đại. Sự thay đổi này mang đến nhiều lợi ích cho người sử dụng và đã tạo ra cơ hội tiếp cận vốn tài liệu, nguồn lực thông tin không bị giới hạn về không gian và thời gian. Người đọc không cần đến thư viện vẫn khai thác được nguồn tài liệu với máy tính/trang thiết bị thông minh có kết nối Internet.

Chị Trần Thu Thủy, công tác tại một viện nghiên cứu chia sẻ, trước đây, mỗi khi cần tra cứu thông tin, tư liệu cho đề tài nghiên cứu của mình, chị phải tự mình đến các thư viện, tra danh mục, lật từng trang sách để tìm kiếm. Bây giờ, khi cần tra cứu tài liệu, chị có thể tra cứu những thông tin đó ngay trên máy tính hoặc thiết bị thông minh, mà không cần phải đến tận thư viện. "Từ khi các thư viện áp dụng việc tra cứu trên thư viện điện tử, những người làm công tác nghiên cứu như chúng tôi đỡ vất vả hơn nhiều", chị Trần Thu Thủy nói.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, Vụ trưởng Vụ thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), CMCN 4.0 đã, đang và sẽ tạo ra cho ngành Thư viện nhiều cơ hội để phát triển. Vị thế, vai trò của thư viện sẽ có sự gia tăng với sự ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ thông tin và truyền thông.

Cụ thể, với sự phát triển của công nghệ, các thư viện đã có thêm chức năng mở rộng vượt ra ngoài việc thu thập, lưu trữ, phổ biến thông tin đơn thuần và trở thành nơi cung cấp các nguồn tin, nơi dữ liệu, kiến thức được tạo ra và chia sẻ. Thư viện đã và đang mang đến cho người đọc những cơ hội tiếp cận thông tin, tri thức mở vượt ra ngoài phạm vi của các bức tường thư viện.

Cùng với việc xây dựng bộ sưu tập các tài liệu in, tài liệu đa phương tiện nhiều thư viện đã chủ động thu thập dữ liệu/tài liệu số; xây dựng các chính sách để truy cập, chia sẻ, và sử dụng lại dữ liệu; tiến hành xử lý, lưu trữ và bảo tồn, quản lý dữ liệu; truyền thông, tổ chức cho mọi đối tượng bạn đọc sử dụng.

Sự phát triển công nghệ cũng giúp các bạn đọc có điều kiện kết nối và tiếp cận được nguồn tài liệu từ những bộ sưu tập số trên thế giới, tiếp cận với các nguồn thông tin quốc tế có giá trị, được đảm bảo bởi các chuyên gia, các nhà quản lý, các nhà học thuật trình độ cao và uy tín trên thế giới thuộc tất cả các lĩnh vực nghiên cứu.

Lực cản vẫn còn lớn

CMCN 4.0 tạo ra những cơ hội lớn, nhưng cũng đặt ra cho ngành Thư viện nhiều thách thức phải đối mặt. Nếu không đổi mới phương thức hoạt động, các thư viện sẽ phải đối mặt với nguy cơ tụt hậu và gia tăng khoảng cách so với cộng đồng thư viện thế giới.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, với tốc độ thay đổi chóng mặt của khoa học công nghệ như hiện nay, các thư viện nếu không thay đổi cách thức cung cấp dịch vụ và phương thức hoạt động, chắc chắn sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu vắng bạn đọc và không thể hoàn thành sứ mệnh của mình là cung cấp thông tin, tri thức một cách có hiệu quả.

Bên cạnh đó, nếu không xây dựng được nguồn lực thông tin phong phú, đặc biệt là xây dựng bộ sưu tập số với một hệ thống các cơ sở dữ liệu cùng với các siêu dữ liệu (metadata) có khả năng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng, thư viện sẽ mất vị thế của mình với vai trò là nơi cung cấp thông tin và tri thức.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, do thiếu ngân sách, việc bổ sung tài liệu điện tử và vốn tài liệu tài liệu điện tử trong các thư viện còn nhiều hạn chế. Vốn tài liệu điện tử/tài liệu số của các thư viện ở Việt Nam nhìn chung còn nghèo nàn, gần 20% thư viện công cộng chưa có tài liệu số, số còn lại mặc dù đã có nhưng còn hạn chế.

CMCN 4.0 cũng đặt ra thêm các thách thức về an toàn thông tin, về bảo mật thông tin đối với các thư viện. Trong đó, đảm bảo việc trao đổi dữ liệu an toàn giữa các hệ thống, đảm bảo chất lượng và sự trong sạch của dữ liệu… cũng là những thách thức cần được giải quyết. Vấn đề bản quyền trong số hóa tài liệu, cung cấp tài liệu cho bạn đọc cũng là một khó khăn đối với các thư viện hiện nay. Bên cạnh đó, môi trường thư viện hiện đại cũng đòi hỏi nhân viên thư viện phải nâng cao trình độ, kỹ năng ngoài các vụ thư viện thông thường.

Một thách thức nữa là nhận thức về thư viện và vai trò của thư viện tại Việt Nam còn nhiều bất cập. Nhiều lãnh đạo các ngành, địa phương còn xem nhẹ vai trò của thư viện. Thậm chí, có nơi còn cho rằng, thư viện chỉ tồn tại dưới dạng thư viện số và không cần những tài liệu in truyền thống nữa, hoặc chỉ cần tạo bộ sưu tập cho thư viện để bạn đọc truy cập từ xa mà không cần tổ chức không gian đọc cho người sử dụng…

CMCN 4.0 còn tiếp tục diễn ra với sự bùng nổ về số lượng các sáng kiến, phát minh công nghệ. Các thư viện sẽ còn phải đối mặt với những cơ hội và thách thức, yêu cầu các thư viện phải có sự đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ theo các mô hình mới, theo xu hướng tiện ích, sáng tạo, đa chức năng… nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, để thư viện tồn tại, phát triển trong giai đoạn hiện nay.

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Aging Summit: Già hóa dân số, cơ hội và thách thức

Aging Summit: Già hóa dân số, cơ hội và thách thức

Bảo tàng Lịch sử quốc gia tiếp nhận hiện vật quý do ĐSQ Hoa Kỳ trao trả

Bảo tàng Lịch sử quốc gia tiếp nhận hiện vật quý do ĐSQ Hoa Kỳ trao trả

Tuyên dương 21 gia đình trẻ Việt Nam tiêu biểu

Tuyên dương 21 gia đình trẻ Việt Nam tiêu biểu

Từ 1/11, triển khai tổng đài 156 tiếp nhận phản ánh về cuộc gọi rác, cuộc gọi lừa đảo

Từ 1/11, triển khai tổng đài 156 tiếp nhận phản ánh về cuộc gọi rác, cuộc gọi lừa đảo

Phát động chặng 8 chương trình " Những bước chân vì cộng đồng”

Phát động chặng 8 chương trình " Những bước chân vì cộng đồng”

Muôn vàn sai lầm kiểu làm đẹp của nam giới

Muôn vàn sai lầm kiểu làm đẹp của nam giới

Facebook, TikTok, và Truth Social bị ‘soi’ vì tràn lan các ‘tút’ đe dọa FBI

Facebook, TikTok, và Truth Social bị ‘soi’ vì tràn lan các ‘tút’ đe dọa FBI

TPHCM dự kiến chi hơn 12 nghìn tỉ đồng xây dựng NoXH trong 10 năm tới

TPHCM dự kiến chi hơn 12 nghìn tỉ đồng xây dựng NoXH trong 10 năm tới

Cuộc khủng hoảng nhân khẩu học ở Trung Quốc còn được thúc đẩy bởi tỉ lệ dân số già

Cuộc khủng hoảng nhân khẩu học ở Trung Quốc còn được thúc đẩy bởi tỉ lệ dân số già

Công viên Lịch sử - Văn hoá - Tâm linh Tô Lịch sẽ là giải pháp hiệu quả 'hồi sinh' dòng sông gắn với nghìn năm lịch sử Thủ đô

Công viên Lịch sử - Văn hoá - Tâm linh Tô Lịch sẽ là giải pháp hiệu quả 'hồi sinh' dòng sông gắn với nghìn năm lịch sử Thủ đô

Chung tay cải thiện các dịch vụ thiết yếu hỗ trợ phụ nữ và trẻ em bị bạo lực

Chung tay cải thiện các dịch vụ thiết yếu hỗ trợ phụ nữ và trẻ em bị bạo lực

Trung Quốc: không để người dưới 18 tuổi trả tiền cho người livestreamer hoặc trở thành livestreamer

Trung Quốc: không để người dưới 18 tuổi trả tiền cho người livestreamer hoặc trở thành livestreamer

Tin mới cập nhật

Toyota bZ4X - Khả năng vận hành không như công bố

Toyota bZ4X - Khả năng vận hành không như công bố

Có thể bạn chưa biết: 5 nghiên cứu khoa học giúp cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn

Có thể bạn chưa biết: 5 nghiên cứu khoa học giúp cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn

7.500 vệ tinh của SpaceX được Mỹ phê duyệt triển khai

7.500 vệ tinh của SpaceX được Mỹ phê duyệt triển khai

Lazada Logistics 'xanh hóa' hoạt động giao vận

Lazada Logistics 'xanh hóa' hoạt động giao vận

USB4™ Version 2.0 - Giải pháp tối ưu hóa hiệu năng thiết kế USB

USB4™ Version 2.0 - Giải pháp tối ưu hóa hiệu năng thiết kế USB

Cùng Signify 'khám phá' hệ sinh thái chiếu sáng mới tại GEFE 2022

Cùng Signify 'khám phá' hệ sinh thái chiếu sáng mới tại GEFE 2022

ASUS Zenbook 17 Fold OLED (UX9702): Laptop màn hình gập nhỏ gọn nhất thế giới

ASUS Zenbook 17 Fold OLED (UX9702): Laptop màn hình gập nhỏ gọn nhất thế giới

Visa tổ chức thành công Chương trình Kỹ năng Quản lý Tài chính

Visa tổ chức thành công Chương trình Kỹ năng Quản lý Tài chính

LG ra mắt tháp giặt sấy thông minh LG WashTower™

LG ra mắt tháp giặt sấy thông minh LG WashTower™

IHG Hotels & Resorts mang đến cộng đồng khó khăn những bữa ăn ngon

IHG Hotels & Resorts mang đến cộng đồng khó khăn những bữa ăn ngon

Xinapse mang giải pháp Generative AI-based đến Việt Nam

Xinapse mang giải pháp Generative AI-based đến Việt Nam

Đưa người dân lên môi trường số và tính tương tác TTĐT tại địa phương

Đưa người dân lên môi trường số và tính tương tác TTĐT tại địa phương

Tin đọc nhiều

Đà Nẵng sẵn sàng sơ tán dân các vùng ngập sâu do ảnh hưởng bão số 6

Đà Nẵng sẵn sàng sơ tán dân các vùng ngập sâu do ảnh hưởng bão số 6

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày 30/10: Ngày nắng hanh, trời rét về đêm và sáng

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày 30/10: Ngày nắng hanh, trời rét về đêm và sáng

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 16/10: Mưa rải rác và nhiệt độ tiếp tục xuống thấp

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 16/10: Mưa rải rác và nhiệt độ tiếp tục xuống thấp

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 2/10: Đêm lạnh không mưa, ngày nắng

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 2/10: Đêm lạnh không mưa, ngày nắng

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 20/9: Tiếp tục hình thái mưa về đêm và sáng sớm

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 20/9: Tiếp tục hình thái mưa về đêm và sáng sớm

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 4/9: Mưa về đêm và ngày nắng hanh

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 4/9: Mưa về đêm và ngày nắng hanh

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 21/8: Mưa dông tiếp tục diễn ra trên toàn địa bàn

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 21/8: Mưa dông tiếp tục diễn ra trên toàn địa bàn

TP HCM tiên phong trong xây dựng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ thông minh

TP HCM tiên phong trong xây dựng dịch vụ chăm sóc sức khoẻ thông minh

Tháng 8 cả nước sẽ đón 2-3 đợt nắng nóng diện rộng

Tháng 8 cả nước sẽ đón 2-3 đợt nắng nóng diện rộng

Công nghệ cao tạo động lực cho ngành nông nghiệp Việt Nam

Công nghệ cao tạo động lực cho ngành nông nghiệp Việt Nam

Video xem nhiều

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019