Số hoá đặt ra thách thức lớn đối với ngành Thư viện trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Thảo Ngân
31/07/2019 11:05
D

Cuộc CMCN 4.0 mang đến những biến động lớn, ảnh hưởng đến mọi ngành, nghề, trong đó có ngành Thư viện. Theo đánh giá của giới chuyên môn, CMCN 4.0 đã, đang và sẽ tạo cho ngành Thư viện một số cơ hội mới trong việc nâng cao vị thế và vai trò của thư viện, song cũng mang đến nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc đổi mới, có những biện pháp thích hợp để tồn tại và phát triển.

Bước đột phá trong ngành thư viện

Để đáp ứng được nhu cầu thông tin và các hoạt động trong thời CMCN 4.0, các thư viện Việt Nam đã và đang chuyển dịch từ mô hình thư viện truyền thống sang thư viện điện tử, thư viện số hiện đại. Sự thay đổi này mang đến nhiều lợi ích cho người sử dụng và đã tạo ra cơ hội tiếp cận vốn tài liệu, nguồn lực thông tin không bị giới hạn về không gian và thời gian. Người đọc không cần đến thư viện vẫn khai thác được nguồn tài liệu với máy tính/trang thiết bị thông minh có kết nối Internet.

Chị Trần Thu Thủy, công tác tại một viện nghiên cứu chia sẻ, trước đây, mỗi khi cần tra cứu thông tin, tư liệu cho đề tài nghiên cứu của mình, chị phải tự mình đến các thư viện, tra danh mục, lật từng trang sách để tìm kiếm. Bây giờ, khi cần tra cứu tài liệu, chị có thể tra cứu những thông tin đó ngay trên máy tính hoặc thiết bị thông minh, mà không cần phải đến tận thư viện. "Từ khi các thư viện áp dụng việc tra cứu trên thư viện điện tử, những người làm công tác nghiên cứu như chúng tôi đỡ vất vả hơn nhiều", chị Trần Thu Thủy nói.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, Vụ trưởng Vụ thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), CMCN 4.0 đã, đang và sẽ tạo ra cho ngành Thư viện nhiều cơ hội để phát triển. Vị thế, vai trò của thư viện sẽ có sự gia tăng với sự ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ thông tin và truyền thông.

Cụ thể, với sự phát triển của công nghệ, các thư viện đã có thêm chức năng mở rộng vượt ra ngoài việc thu thập, lưu trữ, phổ biến thông tin đơn thuần và trở thành nơi cung cấp các nguồn tin, nơi dữ liệu, kiến thức được tạo ra và chia sẻ. Thư viện đã và đang mang đến cho người đọc những cơ hội tiếp cận thông tin, tri thức mở vượt ra ngoài phạm vi của các bức tường thư viện.

Cùng với việc xây dựng bộ sưu tập các tài liệu in, tài liệu đa phương tiện nhiều thư viện đã chủ động thu thập dữ liệu/tài liệu số; xây dựng các chính sách để truy cập, chia sẻ, và sử dụng lại dữ liệu; tiến hành xử lý, lưu trữ và bảo tồn, quản lý dữ liệu; truyền thông, tổ chức cho mọi đối tượng bạn đọc sử dụng.

Sự phát triển công nghệ cũng giúp các bạn đọc có điều kiện kết nối và tiếp cận được nguồn tài liệu từ những bộ sưu tập số trên thế giới, tiếp cận với các nguồn thông tin quốc tế có giá trị, được đảm bảo bởi các chuyên gia, các nhà quản lý, các nhà học thuật trình độ cao và uy tín trên thế giới thuộc tất cả các lĩnh vực nghiên cứu.

Lực cản vẫn còn lớn

CMCN 4.0 tạo ra những cơ hội lớn, nhưng cũng đặt ra cho ngành Thư viện nhiều thách thức phải đối mặt. Nếu không đổi mới phương thức hoạt động, các thư viện sẽ phải đối mặt với nguy cơ tụt hậu và gia tăng khoảng cách so với cộng đồng thư viện thế giới.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, với tốc độ thay đổi chóng mặt của khoa học công nghệ như hiện nay, các thư viện nếu không thay đổi cách thức cung cấp dịch vụ và phương thức hoạt động, chắc chắn sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu vắng bạn đọc và không thể hoàn thành sứ mệnh của mình là cung cấp thông tin, tri thức một cách có hiệu quả.

Bên cạnh đó, nếu không xây dựng được nguồn lực thông tin phong phú, đặc biệt là xây dựng bộ sưu tập số với một hệ thống các cơ sở dữ liệu cùng với các siêu dữ liệu (metadata) có khả năng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng, thư viện sẽ mất vị thế của mình với vai trò là nơi cung cấp thông tin và tri thức.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, do thiếu ngân sách, việc bổ sung tài liệu điện tử và vốn tài liệu tài liệu điện tử trong các thư viện còn nhiều hạn chế. Vốn tài liệu điện tử/tài liệu số của các thư viện ở Việt Nam nhìn chung còn nghèo nàn, gần 20% thư viện công cộng chưa có tài liệu số, số còn lại mặc dù đã có nhưng còn hạn chế.

CMCN 4.0 cũng đặt ra thêm các thách thức về an toàn thông tin, về bảo mật thông tin đối với các thư viện. Trong đó, đảm bảo việc trao đổi dữ liệu an toàn giữa các hệ thống, đảm bảo chất lượng và sự trong sạch của dữ liệu… cũng là những thách thức cần được giải quyết. Vấn đề bản quyền trong số hóa tài liệu, cung cấp tài liệu cho bạn đọc cũng là một khó khăn đối với các thư viện hiện nay. Bên cạnh đó, môi trường thư viện hiện đại cũng đòi hỏi nhân viên thư viện phải nâng cao trình độ, kỹ năng ngoài các vụ thư viện thông thường.

Một thách thức nữa là nhận thức về thư viện và vai trò của thư viện tại Việt Nam còn nhiều bất cập. Nhiều lãnh đạo các ngành, địa phương còn xem nhẹ vai trò của thư viện. Thậm chí, có nơi còn cho rằng, thư viện chỉ tồn tại dưới dạng thư viện số và không cần những tài liệu in truyền thống nữa, hoặc chỉ cần tạo bộ sưu tập cho thư viện để bạn đọc truy cập từ xa mà không cần tổ chức không gian đọc cho người sử dụng…

CMCN 4.0 còn tiếp tục diễn ra với sự bùng nổ về số lượng các sáng kiến, phát minh công nghệ. Các thư viện sẽ còn phải đối mặt với những cơ hội và thách thức, yêu cầu các thư viện phải có sự đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ theo các mô hình mới, theo xu hướng tiện ích, sáng tạo, đa chức năng… nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, để thư viện tồn tại, phát triển trong giai đoạn hiện nay.

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Giấy phép "luồng xanh" và những ‘tài khoản ma’ nuốt tiền bất chính

Giấy phép "luồng xanh" và những ‘tài khoản ma’ nuốt tiền bất chính

Cẩn trọng với bẫy 'việc nhẹ, lương cao' trong dịch COVID-19

Cẩn trọng với bẫy 'việc nhẹ, lương cao' trong dịch COVID-19

Chiêu trò tiếp thị khi nhiều trang web lớn bị chèn nội dung khiêu dâm

Chiêu trò tiếp thị khi nhiều trang web lớn bị chèn nội dung khiêu dâm

SCB và VIB là những cái tên tiếp theo 'phát lệnh' cảnh báo tin nhắn mạo danh ngân hàng để lừa đảo

SCB và VIB là những cái tên tiếp theo 'phát lệnh' cảnh báo tin nhắn mạo danh ngân hàng để lừa đảo

Ấn Độ cấm mạng xã hội dùng cụm từ phổ biến gần đây ‘biến chủng Ấn Độ’

Ấn Độ cấm mạng xã hội dùng cụm từ phổ biến gần đây ‘biến chủng Ấn Độ’

Hà Nội – Phố phường rực rỡ cờ hoa, khẩu hiệu, biểu ngữ trước "Ngày hội non sông" 23/5

Hà Nội – Phố phường rực rỡ cờ hoa, khẩu hiệu, biểu ngữ trước "Ngày hội non sông" 23/5

Phòng chống Covid 19 - Hà Nội đóng cửa quán bia hơi

Phòng chống Covid 19 - Hà Nội đóng cửa quán bia hơi

Hội đồng giám sát Facebook bất ngờ tuyên bố việc chặn vô thời hạn tài khoản ông Trump là không phù hợp

Hội đồng giám sát Facebook bất ngờ tuyên bố việc chặn vô thời hạn tài khoản ông Trump là không phù hợp

CyberNews phát hiện gói dữ liệu gồm thông tin của 500 triệu tài khoản được bán đấu giá

CyberNews phát hiện gói dữ liệu gồm thông tin của 500 triệu tài khoản được bán đấu giá

Đau đầu đi tìm câu trả lời cho thắc mắc "Não chúng ta nặng bao nhiêu GB"

Đau đầu đi tìm câu trả lời cho thắc mắc "Não chúng ta nặng bao nhiêu GB"

Hành trình của nữ lao động trở thành giám đốc chuyến bay lên sao Hoả của NASA

Hành trình của nữ lao động trở thành giám đốc chuyến bay lên sao Hoả của NASA

Huyện Bình Giang (Hải Dương) phong tỏa khu dân cư với 80 hộ dân

Huyện Bình Giang (Hải Dương) phong tỏa khu dân cư với 80 hộ dân

Tin mới cập nhật

Vinfast triệu hồi gần 3 nghìn xe Chevrolet Spark để thay thế chi tiết bị ăn mòn

Vinfast triệu hồi gần 3 nghìn xe Chevrolet Spark để thay thế chi tiết bị ăn mòn

Microchip ra mắt bộ vi điều khiển an toàn cho ô tô đạt chuẩn ASIL C

Microchip ra mắt bộ vi điều khiển an toàn cho ô tô đạt chuẩn ASIL C

Nới lỏng giãn cách, làng nghề gỗ Hà Nội đẩy mạnh kinh doanh trên nền tảng online

Nới lỏng giãn cách, làng nghề gỗ Hà Nội đẩy mạnh kinh doanh trên nền tảng online

Khám phá bên trong toa tàu Kiha của Nhật Bản tặng cho Việt Nam

Khám phá bên trong toa tàu Kiha của Nhật Bản tặng cho Việt Nam

Telegram khẳng định bảo mật tuyệt đối trước phần còn lại của giới công nghệ

Telegram khẳng định bảo mật tuyệt đối trước phần còn lại của giới công nghệ

Các nhà vật lý đo tuổi thọ của neutron với độ chính xác chưa từng có

Các nhà vật lý đo tuổi thọ của neutron với độ chính xác chưa từng có

Vietnam Airlines Group khôi phục gần như hoàn toàn mạng bay nội địa

Vietnam Airlines Group khôi phục gần như hoàn toàn mạng bay nội địa

Bản tin cổ phiếu công nghệ 21/10: Bitcoin vượt 64 nghìn USD

Bản tin cổ phiếu công nghệ 21/10: Bitcoin vượt 64 nghìn USD

Hà Nội: Chợ Long Biên mở cửa trở lại từ 0 giờ ngày 21/10

Hà Nội: Chợ Long Biên mở cửa trở lại từ 0 giờ ngày 21/10

Dự báo giá vàng SJC trong nước ngày 21/10: Mất đà tăng do đồng USD phục hồi

Dự báo giá vàng SJC trong nước ngày 21/10: Mất đà tăng do đồng USD phục hồi

Facebook dụng kế 've sầu thoát xác' để lẩn tránh 'bê bối'

Facebook dụng kế 've sầu thoát xác' để lẩn tránh 'bê bối'

Phân tích kỹ thuật chứng khoán phiên chiều 20/10: VN-Index vẫn 'luẩn quẩn' trước mốc tâm lý

Phân tích kỹ thuật chứng khoán phiên chiều 20/10: VN-Index vẫn 'luẩn quẩn' trước mốc tâm lý

Tin đọc nhiều

Đau đầu đi tìm câu trả lời cho thắc mắc "Não chúng ta nặng bao nhiêu GB"

Đau đầu đi tìm câu trả lời cho thắc mắc "Não chúng ta nặng bao nhiêu GB"

Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet

Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet

Thủ tướng bổ nhiệm lại ông Dương Quang Thành giữ chức Chủ tịch HĐTV EVN

Thủ tướng bổ nhiệm lại ông Dương Quang Thành giữ chức Chủ tịch HĐTV EVN

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 18/3: Tiếp tục mưa dông do ảnh hưởng của không khí lạnh

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 18/3: Tiếp tục mưa dông do ảnh hưởng của không khí lạnh

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 4/3: Mưa dông kèm theo trời chuyển rét

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 4/3: Mưa dông kèm theo trời chuyển rét

Những loại khẩu trang y tế nào mới có tác dụng phòng chống Covid-19

Những loại khẩu trang y tế nào mới có tác dụng phòng chống Covid-19

Khẩu trang y tế tăng phi mã, dân buôn gom hàng xuất ngược sang Trung Quốc

Khẩu trang y tế tăng phi mã, dân buôn gom hàng xuất ngược sang Trung Quốc

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 8/1: Còn mưa rải rác kèm theo sương mù dày đặc vào sánh sớm

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 8/1: Còn mưa rải rác kèm theo sương mù dày đặc vào sánh sớm

Tân Bí thư Tỉnh uỷ Khánh Hoà vừa mới được bổ nhiệm là ai?

Tân Bí thư Tỉnh uỷ Khánh Hoà vừa mới được bổ nhiệm là ai?

Phú Thọ: Phát triển thành phố thông minh sau 2 năm thí điểm ở Việt Trì

Phú Thọ: Phát triển thành phố thông minh sau 2 năm thí điểm ở Việt Trì

Video xem nhiều

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Mazda2 2021 Collection ra mắt Thái Lan: Bản nâng cấp vượt trội về công nghệ

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Hà Nội họp khẩn, Chủ tịch Nguyễn Đức Chung Báo cáo về trường hợp thứ 17 nhiễm Covid 19

Hà Nội họp khẩn, Chủ tịch Nguyễn Đức Chung Báo cáo về trường hợp thứ 17 nhiễm Covid 19

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

Xiaomi ra mắt Mi 10 và Mi 10 Pro: chip Snapdragon 865 và camera 108MP

Xiaomi ra mắt Mi 10 và Mi 10 Pro: chip Snapdragon 865 và camera 108MP

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Bắc Sơn mây hát

Bắc Sơn mây hát

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hà Nội: Người dân cần nhiều giấy tờ hơn là 'Giấy đi đường'
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.