Số hoá đặt ra thách thức lớn đối với ngành Thư viện trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Thảo Ngân
31/07/2019 11:05
D

Cuộc CMCN 4.0 mang đến những biến động lớn, ảnh hưởng đến mọi ngành, nghề, trong đó có ngành Thư viện. Theo đánh giá của giới chuyên môn, CMCN 4.0 đã, đang và sẽ tạo cho ngành Thư viện một số cơ hội mới trong việc nâng cao vị thế và vai trò của thư viện, song cũng mang đến nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc đổi mới, có những biện pháp thích hợp để tồn tại và phát triển.

Bước đột phá trong ngành thư viện

Để đáp ứng được nhu cầu thông tin và các hoạt động trong thời CMCN 4.0, các thư viện Việt Nam đã và đang chuyển dịch từ mô hình thư viện truyền thống sang thư viện điện tử, thư viện số hiện đại. Sự thay đổi này mang đến nhiều lợi ích cho người sử dụng và đã tạo ra cơ hội tiếp cận vốn tài liệu, nguồn lực thông tin không bị giới hạn về không gian và thời gian. Người đọc không cần đến thư viện vẫn khai thác được nguồn tài liệu với máy tính/trang thiết bị thông minh có kết nối Internet.

Chị Trần Thu Thủy, công tác tại một viện nghiên cứu chia sẻ, trước đây, mỗi khi cần tra cứu thông tin, tư liệu cho đề tài nghiên cứu của mình, chị phải tự mình đến các thư viện, tra danh mục, lật từng trang sách để tìm kiếm. Bây giờ, khi cần tra cứu tài liệu, chị có thể tra cứu những thông tin đó ngay trên máy tính hoặc thiết bị thông minh, mà không cần phải đến tận thư viện. "Từ khi các thư viện áp dụng việc tra cứu trên thư viện điện tử, những người làm công tác nghiên cứu như chúng tôi đỡ vất vả hơn nhiều", chị Trần Thu Thủy nói.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, Vụ trưởng Vụ thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), CMCN 4.0 đã, đang và sẽ tạo ra cho ngành Thư viện nhiều cơ hội để phát triển. Vị thế, vai trò của thư viện sẽ có sự gia tăng với sự ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ thông tin và truyền thông.

Cụ thể, với sự phát triển của công nghệ, các thư viện đã có thêm chức năng mở rộng vượt ra ngoài việc thu thập, lưu trữ, phổ biến thông tin đơn thuần và trở thành nơi cung cấp các nguồn tin, nơi dữ liệu, kiến thức được tạo ra và chia sẻ. Thư viện đã và đang mang đến cho người đọc những cơ hội tiếp cận thông tin, tri thức mở vượt ra ngoài phạm vi của các bức tường thư viện.

Cùng với việc xây dựng bộ sưu tập các tài liệu in, tài liệu đa phương tiện nhiều thư viện đã chủ động thu thập dữ liệu/tài liệu số; xây dựng các chính sách để truy cập, chia sẻ, và sử dụng lại dữ liệu; tiến hành xử lý, lưu trữ và bảo tồn, quản lý dữ liệu; truyền thông, tổ chức cho mọi đối tượng bạn đọc sử dụng.

Sự phát triển công nghệ cũng giúp các bạn đọc có điều kiện kết nối và tiếp cận được nguồn tài liệu từ những bộ sưu tập số trên thế giới, tiếp cận với các nguồn thông tin quốc tế có giá trị, được đảm bảo bởi các chuyên gia, các nhà quản lý, các nhà học thuật trình độ cao và uy tín trên thế giới thuộc tất cả các lĩnh vực nghiên cứu.

Lực cản vẫn còn lớn

CMCN 4.0 tạo ra những cơ hội lớn, nhưng cũng đặt ra cho ngành Thư viện nhiều thách thức phải đối mặt. Nếu không đổi mới phương thức hoạt động, các thư viện sẽ phải đối mặt với nguy cơ tụt hậu và gia tăng khoảng cách so với cộng đồng thư viện thế giới.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, với tốc độ thay đổi chóng mặt của khoa học công nghệ như hiện nay, các thư viện nếu không thay đổi cách thức cung cấp dịch vụ và phương thức hoạt động, chắc chắn sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu vắng bạn đọc và không thể hoàn thành sứ mệnh của mình là cung cấp thông tin, tri thức một cách có hiệu quả.

Bên cạnh đó, nếu không xây dựng được nguồn lực thông tin phong phú, đặc biệt là xây dựng bộ sưu tập số với một hệ thống các cơ sở dữ liệu cùng với các siêu dữ liệu (metadata) có khả năng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng, thư viện sẽ mất vị thế của mình với vai trò là nơi cung cấp thông tin và tri thức.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, do thiếu ngân sách, việc bổ sung tài liệu điện tử và vốn tài liệu tài liệu điện tử trong các thư viện còn nhiều hạn chế. Vốn tài liệu điện tử/tài liệu số của các thư viện ở Việt Nam nhìn chung còn nghèo nàn, gần 20% thư viện công cộng chưa có tài liệu số, số còn lại mặc dù đã có nhưng còn hạn chế.

CMCN 4.0 cũng đặt ra thêm các thách thức về an toàn thông tin, về bảo mật thông tin đối với các thư viện. Trong đó, đảm bảo việc trao đổi dữ liệu an toàn giữa các hệ thống, đảm bảo chất lượng và sự trong sạch của dữ liệu… cũng là những thách thức cần được giải quyết. Vấn đề bản quyền trong số hóa tài liệu, cung cấp tài liệu cho bạn đọc cũng là một khó khăn đối với các thư viện hiện nay. Bên cạnh đó, môi trường thư viện hiện đại cũng đòi hỏi nhân viên thư viện phải nâng cao trình độ, kỹ năng ngoài các vụ thư viện thông thường.

Một thách thức nữa là nhận thức về thư viện và vai trò của thư viện tại Việt Nam còn nhiều bất cập. Nhiều lãnh đạo các ngành, địa phương còn xem nhẹ vai trò của thư viện. Thậm chí, có nơi còn cho rằng, thư viện chỉ tồn tại dưới dạng thư viện số và không cần những tài liệu in truyền thống nữa, hoặc chỉ cần tạo bộ sưu tập cho thư viện để bạn đọc truy cập từ xa mà không cần tổ chức không gian đọc cho người sử dụng…

CMCN 4.0 còn tiếp tục diễn ra với sự bùng nổ về số lượng các sáng kiến, phát minh công nghệ. Các thư viện sẽ còn phải đối mặt với những cơ hội và thách thức, yêu cầu các thư viện phải có sự đổi mới, nâng cao chất lượng dịch vụ theo các mô hình mới, theo xu hướng tiện ích, sáng tạo, đa chức năng… nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động, để thư viện tồn tại, phát triển trong giai đoạn hiện nay.

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Facebook "xóa sổ" hàng loạt group, fanpage lớn tại Việt Nam

Facebook "xóa sổ" hàng loạt group, fanpage lớn tại Việt Nam

Ngày Quốc khánh 2/9 - 75 năm Việt Nam độc lập và hùng cường

Ngày Quốc khánh 2/9 - 75 năm Việt Nam độc lập và hùng cường

Từ “Sánh vai với các cường quốc, năm châu” đến “khát vọng Việt Nam hùng cường”

Từ “Sánh vai với các cường quốc, năm châu” đến “khát vọng Việt Nam hùng cường”

Những phát ngôn ấn tượng của chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Những phát ngôn ấn tượng của chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Lễ tang Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu cử hành theo nghi thức Quốc tang

Lễ tang Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu cử hành theo nghi thức Quốc tang

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từ trần

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từ trần

Thời tiết cực đoan, Trung Quốc cho nổ đập An Huy

Thời tiết cực đoan, Trung Quốc cho nổ đập An Huy

Đối với tài sản ảo, tiền ảo.. Bộ Tài chính đã có quyết định

Đối với tài sản ảo, tiền ảo.. Bộ Tài chính đã có quyết định

Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet

Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet

Facebook, Instagram tràn ngập màu đen trong ngày “Blackout Tuesday”

Facebook, Instagram tràn ngập màu đen trong ngày “Blackout Tuesday”

Mỹ âm thầm điều Predator tới Minneapolis giám sát người biểu tình

Mỹ âm thầm điều Predator tới Minneapolis giám sát người biểu tình

"Làm nhục" phụ nữ Việt Nam qua Tiktok

"Làm nhục" phụ nữ Việt Nam qua Tiktok

Tin mới cập nhật

Chính phủ Mỹ gặp khó trong việc chứng minh Google độc quyền

Chính phủ Mỹ gặp khó trong việc chứng minh Google độc quyền

iPhone 12 ra mắt, nhiều dòng iPhone giảm giá chưa từng có

iPhone 12 ra mắt, nhiều dòng iPhone giảm giá chưa từng có

ITU Digital World 2020: Doanh nghiệp kỳ vọng vào các cơ hội mới

ITU Digital World 2020: Doanh nghiệp kỳ vọng vào các cơ hội mới

Tân Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ vừa mới được bổ nhiệm là ai?

Tân Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ vừa mới được bổ nhiệm là ai?

VMware 5G Telco Cloud Platform - Hoàn thiện mạng 5G trên nền điện toán đám mây

VMware 5G Telco Cloud Platform - Hoàn thiện mạng 5G trên nền điện toán đám mây

Hoằng Cát, huyện Hoằng Hóa: Nhiều nỗ lực trong 6 tháng đầu năm 2020

Hoằng Cát, huyện Hoằng Hóa: Nhiều nỗ lực trong 6 tháng đầu năm 2020

Đô thị hoá ở Việt Nam phải là quá trình xây dựng thành phố thông minh

Đô thị hoá ở Việt Nam phải là quá trình xây dựng thành phố thông minh

Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 70 nước hàng đầu về xây dựng Chính phủ điện tử

Việt Nam sẽ nằm trong nhóm 70 nước hàng đầu về xây dựng Chính phủ điện tử

Dự báo giá vàng SJC trong nước ngày 22/10: Tiếp tục ‘nhích’ nhẹ

Dự báo giá vàng SJC trong nước ngày 22/10: Tiếp tục ‘nhích’ nhẹ

Tuyến nước bọt thứ 4: Một phát hiện mới của khoa học

Tuyến nước bọt thứ 4: Một phát hiện mới của khoa học

Áp dụng công nghệ vào môn giải phẫu cơ thể người tại các trường y

Áp dụng công nghệ vào môn giải phẫu cơ thể người tại các trường y

Realme 7i - Thiết kế thời thượng, bộ 4 camera sau, dùng Snapdragon 662

Realme 7i - Thiết kế thời thượng, bộ 4 camera sau, dùng Snapdragon 662

Tin đọc nhiều

Facebook "xóa sổ" hàng loạt group, fanpage lớn tại Việt Nam

Facebook "xóa sổ" hàng loạt group, fanpage lớn tại Việt Nam

Những phát ngôn ấn tượng của chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Những phát ngôn ấn tượng của chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Đức Chung

Lễ tang Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu cử hành theo nghi thức Quốc tang

Lễ tang Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu cử hành theo nghi thức Quốc tang

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từ trần

Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu từ trần

Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet

Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet

Thủ tướng bổ nhiệm lại ông Dương Quang Thành giữ chức Chủ tịch HĐTV EVN

Thủ tướng bổ nhiệm lại ông Dương Quang Thành giữ chức Chủ tịch HĐTV EVN

Khẩu trang y tế tăng phi mã, dân buôn gom hàng xuất ngược sang Trung Quốc

Khẩu trang y tế tăng phi mã, dân buôn gom hàng xuất ngược sang Trung Quốc

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 22/10: Ngày nắng nóng, chiều hanh khô do độ ẩm xuống thấp

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 22/10: Ngày nắng nóng, chiều hanh khô do độ ẩm xuống thấp

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 18/9: Có mưa rào và lốc sét ở một vài nơi

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 18/9: Có mưa rào và lốc sét ở một vài nơi

Công nghệ cao tạo động lực cho ngành nông nghiệp Việt Nam

Công nghệ cao tạo động lực cho ngành nông nghiệp Việt Nam

Video xem nhiều

Renault - Samsung nhận được hơn 8000 đơn đặt hàng cho chiếc SUV XM3

Renault - Samsung nhận được hơn 8000 đơn đặt hàng cho chiếc SUV XM3

Suzuki Ciaz 2020 ra mắt tại Thái Lan, người Việt "đỏ mắt" đón chờ

Suzuki Ciaz 2020 ra mắt tại Thái Lan, người Việt "đỏ mắt" đón chờ

Vô địch F1, Lewis Hamilton thử cảm giác lái siêu mô tô Yamaha YZR-M1 của Valentino Rossi

Vô địch F1, Lewis Hamilton thử cảm giác lái siêu mô tô Yamaha YZR-M1 của Valentino Rossi

 Ford Mustang Mach-E chiếc SUV điện đầu tay lấy cảm hứng từ “biểu tượng cơ bắp”

Ford Mustang Mach-E chiếc SUV điện đầu tay lấy cảm hứng từ “biểu tượng cơ bắp”

Ferrari 488 Pista chứng minh McLaren 720S không phải là bất khả chiến bại

Ferrari 488 Pista chứng minh McLaren 720S không phải là bất khả chiến bại

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Mây vờn đỉnh núi Chu Va

Mây vờn đỉnh núi Chu Va

Khám phá Huawei Mate X đối thủ của Galaxy Fold tại IFA 2019

Khám phá Huawei Mate X đối thủ của Galaxy Fold tại IFA 2019

Vết thương hở mau lành nhờ chiếu tia lạnh Plasma

Vết thương hở mau lành nhờ chiếu tia lạnh Plasma

Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam Góp ý dự thảo Đề án chuyển đổi số Quốc gia

Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam Góp ý dự thảo Đề án chuyển đổi số Quốc gia

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Hội thảo góp ý dự thảo phát triển công nghiệp ICT, hướng tới CMCN lần thứ tư
27/05/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
"Việt Nam ơi! Đánh bay COVID" - Viết tiếp tinh thần vượt qua khó khăn của dân tôc Việt
17/04/2020
Các yếu tố cơ bản của chuyển đổi số
08/04/2020
Phát huy tinh thần Make in Vietnam, sẵn sàng công nghệ, thiết bị để thương mại 5G
07/12/2019
REV-ECIT 2019: Thúc đẩy phát triển thông tin di động 5G và ứng dụng
07/12/2019
Chủ tịch UBND TP Hà Nội: Không thể làm trò đùa trong việc thí điểm xử lý nước thải sông Tô Lịch của tổ chức Nhật Bản
06/12/2019
Sở Y tế Hà Nội: Nước sạch Sông Đà đã an toàn
21/10/2019
Công ty nước sạch Sông Đà sẽ xem xét trách nhiệm khi được hỏi về lời "xin lỗi"
17/10/2019
PVOIL Cup 2019 chính thức khởi tranh - Vượt lên thử thách
28/09/2019
Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ
10/09/2019
Hà Nội khai trương hệ thống sóng điện từ hội tụ không xâm lấn điều trị ung thư
29/08/2019
Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?
26/08/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
Fadil không bung túi khí khi va chạm gốc cây tại Hải Dương: Vinfast nói gì?
18/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.