Công nghệ chỉnh sửa gen giành Nobel hóa học 2020: Giúp chữa nhiều bệnh, gồm cả ung thư

Thế Kiên
08/10/2020 17:41
D

 Công nghệ chỉnh sửa gen như CRISPR/Cas9 và những cải tiến của nó có tiềm năng rất lớn trong sàng lọc gen, chẩn đoán gen, đặc biệt là phát triển các liệu pháp điều trị mới.

Bà Emmanuelle Charpentier (trái) và bà Jennifer Doudna chụp ảnh lưu niệm khi cùng tham dự một sự kiện tại công viên ở Oviedo, Tây Ban Nha ngày 21-10-2015 - Ảnh: Reuters

Chiều 7-10 (giờ Việt Nam), Viện hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển công bố giải Nobel hóa học 2020 cho hai nhà khoa học nữ Emmanuelle Charpentier và Jennifer A. Doudna đã phát hiện một trong những công cụ sắc bén nhất của công nghệ chỉnh sửa gen, đó là CRISPR/Cas9.

"Giờ đây, với CRISPR/Cas9, các nhà khoa học có thể thay đổi 'mật mã' của sự sống (DNA) chỉ trong vài tuần" - ông Göran K. Hansson, tổng thư ký Viện hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển, cho biết.

"Chiếc kéo" di truyền

Sử dụng chúng, các nhà nghiên cứu có thể thay đổi DNA của động vật, thực vật và vi sinh vật với độ chính xác cực cao. Những "chiếc kéo" di truyền này đã đưa ngành khoa học sự sống bước sang một kỷ nguyên mới và theo nhiều cách đang mang lại lợi ích lớn nhất cho loài người.

Kể từ khi Charpentier và Doudna phát hiện ra chiếc kéo di truyền CRISPR/Cas9 vào năm 2012, việc sử dụng chúng đã bùng nổ. Công cụ này đã đóng góp vào nhiều khám phá quan trọng trong nghiên cứu cơ bản, và các nhà nghiên cứu thực vật đã có thể phát triển các loại cây trồng chống chịu được nấm mốc, sâu bệnh và hạn hán. Công nghệ này đã có một tác động mang tính cách mạng đối với khoa học đời sống và đặc biệt là trong y học.

Do có nhiều ưu điểm trong việc chỉnh sửa bộ gen, kéo di truyền CRISPR/Cas9 đã thu hút được sự chú ý đáng kể và các nhà khoa học dần coi nó là một công cụ trị liệu mạnh mẽ để điều trị các bệnh liên quan đến đột biến gen. Qua đó góp phần phát triển các liệu pháp điều trị bệnh, đặc biệt là bệnh ung thư và có thể giúp hiện thực hóa giấc mơ chữa khỏi các bệnh di truyền khác.

Các bệnh sử dụng CRISPR/Cas9 đang được thử nghiệm lâm sàng như ung thư, thiếu máu hồng cầu hình liềm, bệnh ß-thalassemia và kể cả nhiễm HIV.

CRISPR/Cas9 là hệ thống được ví như hệ miễn dịch của vi khuẩn nhằm chống lại sự xâm nhiễm phân tử DNA ngoại lai từ virus hay các plasmid khác. Các nhà khoa học ứng dụng CRISPR/Cas9 để thiết kế hệ thống chỉnh sửa DNA bộ gen theo ý muốn.

Giúp chữa nhiều bệnh, gồm cả ung thư

Trong ung thư, các gen sinh ung thư và gen ức chế khối u bị đột biến mang lại cơ hội lớn cho việc sử dụng các phương pháp điều chỉnh bộ gen. Mục tiêu cuối cùng của liệu pháp điều trị ung thư bằng CRISPR/Cas9 là loại bỏ các đột biến ác tính và thay thế chúng bằng chuỗi DNA bình thường.

Việc ứng dụng công nghệ CRISPR/Cas9 gần đây để tạo ra tế bào CAR-T nhằm tấn công các tế bào ác tính mang lại nhiều hi vọng trong các liệu pháp chữa ung thư. Từ đầu năm 2020 đã có hơn 11 thử nghiệm lâm sàng được thực hiện để đánh giá hiệu quả của hệ thống CRISPR/Cas9 trong điều trị ung thư.

Bệnh tim mạch. Các loại bệnh tim mạch khác nhau thường liên quan đến một đột biến di truyền đơn lẻ hoặc sự kết hợp của các đột biến dị hợp tử di truyền hiếm gặp. Trong thực tế, các phương pháp điều trị lâm sàng tập trung vào việc làm giảm các triệu chứng bệnh mà không giải quyết các khiếm khuyết di truyền tiềm ẩn. 

Hiện nay, công nghệ chỉnh sửa gen giúp thiết lập các mô hình bệnh cũng như phân tích chuyên sâu các gen gây bệnh và cơ chế phân tử của chúng, từ đó giúp phát triển các liệu pháp gen trong việc kiểm soát biểu hiện gen cụ thể và cải thiện chức năng gen.

Bệnh thoái hóa thần kinh chẳng hạn như bệnh Huntington, bệnh Alzheimer và bệnh Parkinson, là một nhóm các bệnh lý thu hút sự quan tâm nhất vì chưa có phương pháp chẩn đoán cụ thể hoặc phương pháp điều trị được thiết lập. 

Nhiều nghiên cứu cho thấy các bệnh thoái hóa thần kinh được hình thành bởi sự tương tác phức tạp của nhiều yếu tố di truyền. Sự xuất hiện của các nền tảng chỉnh sửa gen cung cấp một cách tiếp cận thuận tiện để nghiên cứu chức năng gen và liệu pháp liên quan đến các bệnh này.

Bệnh do virus. Các nền tảng chỉnh sửa gen đã nổi lên gần đây như một liệu pháp kháng virus để điều trị các bệnh truyền nhiễm, bằng cách thay đổi các gen vật chủ mà virus tấn công hoặc bằng cách nhắm trực tiếp vào các gen của virus cần thiết cho việc sao chép của chúng. 

Cho đến nay, liệu pháp điều trị HIV dựa trên chỉnh sửa bộ gen liên quan việc tạo ra tế bào miễn dịch T CD4 + kháng HIV có sửa đổi các gen liên quan đến việc nhiễm trùng và sau đó tái sử dụng các tế bào đã chỉnh sửa vào bệnh nhân. Các kết quả trong phòng thí nghiệm cho thấy CRISPR/Cas9 không chỉ có thể loại bỏ đặc biệt sự lây nhiễm HIV tiềm ẩn mà còn có thể ngăn ngừa sự lây nhiễm HIV mới.

Bên cạnh đó, những nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cũng cho thấy việc sử dụng công cụ chỉnh sửa gen CRISPR/Cas9 có khả năng nhận diện và phân cắt bộ gen của virus HPV (gây ung thư cổ tử cung) hay HBV (gây viêm gan B).

Tóm lại công nghệ chỉnh sửa gen như CRISPR/Cas9 và những cải tiến của nó có tiềm năng rất lớn trong việc thúc đẩy sự phát triển trong khoa học sự sống, đặc biệt là các ứng dụng điều chỉnh di truyền, ngoại di truyền, cũng như sàng lọc gen chức năng và chẩn đoán gen, đặc biệt là phát triển các liệu pháp điều trị mới.

Bà Emmanuelle Charpentier, 52 tuổi, là tiến sĩ và chuyên gia nghiên cứu người Pháp, làm việc trong ngành vi sinh, di truyền và hóa sinh. Kể từ năm 2015, bà đã trở thành giám đốc của Viện Sinh học nhiễm trùng Max Planck tại Berlin, Đức. Năm 2018, bà thành lập một viện nghiên cứu độc lập - Đơn vị Max Planck chuyên nghiên cứu về mầm bệnh.

Bà Jennifer Anne Doudna, 56 tuổi, là một nhà nghiên cứu sinh hóa người Mỹ, được biết đến nhờ vai trò dẫn đầu trong công nghệ chỉnh sửa gen (CRISPR). Bà là giáo sư đầu ngành tại Trung tâm khoa học y tế và sinh học Li Ka Shing của ĐH California, Berkeley, Mỹ.

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Bệnh viện K cập nhật hướng dẫn điều trị ung thư theo chuẩn quốc tế tại Việt Nam

Bệnh viện K cập nhật hướng dẫn điều trị ung thư theo chuẩn quốc tế tại Việt Nam

Bệnh viện Bạch Mai ra mắt Trung tâm Hỗ trợ sinh sản chuyên sâu

Bệnh viện Bạch Mai ra mắt Trung tâm Hỗ trợ sinh sản chuyên sâu

Bệnh viện Đại học Y Hà Nội ra mắt hệ thống MRI 5 Tesla tích hợp AI

Bệnh viện Đại học Y Hà Nội ra mắt hệ thống MRI 5 Tesla tích hợp AI

Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối với Bệnh viện Phụ sản TW Cơ sở 2

Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối với Bệnh viện Phụ sản TW Cơ sở 2

Hướng dẫn đổi nơi khám, chữa bệnh BHYT

Hướng dẫn đổi nơi khám, chữa bệnh BHYT

Bộ Y tế đề xuất bác sĩ nội trú thi đánh giá năng lực sau năm đầu

Bộ Y tế đề xuất bác sĩ nội trú thi đánh giá năng lực sau năm đầu

Hội thảo Khoa học Thẩm mỹ Việt - Hàn 2026: Tăng cường hợp tác, nâng cao an toàn thẩm mỹ

Hội thảo Khoa học Thẩm mỹ Việt - Hàn 2026: Tăng cường hợp tác, nâng cao an toàn thẩm mỹ

Bộ Y tế đề xuất siết bán thuốc trên môi trường mạng

Bộ Y tế đề xuất siết bán thuốc trên môi trường mạng

Khám sức khỏe định kỳ: Đề xuất Quỹ BHYT chi tối đa 350.000 đồng/năm

Khám sức khỏe định kỳ: Đề xuất Quỹ BHYT chi tối đa 350.000 đồng/năm

Đà Nẵng tăng tốc số hóa y tế: Từ 'bệnh viện không giấy' đến dòng dữ liệu xuyên suốt

Đà Nẵng tăng tốc số hóa y tế: Từ 'bệnh viện không giấy' đến dòng dữ liệu xuyên suốt

Nâng cao nhận thức cộng đồng, chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi mãn kinh

Nâng cao nhận thức cộng đồng, chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi mãn kinh

Tin mới cập nhật

'Xin chào Cà Mau 2026': Giới thiệu đặc sản, sản phẩm OCOP, mở rộng kết nối du lịch với thị trường phía Bắc

'Xin chào Cà Mau 2026': Giới thiệu đặc sản, sản phẩm OCOP, mở rộng kết nối du lịch với thị trường phía Bắc

Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Geely hé lộ Galaxy M8: SUV cỡ lớn 5 chỗ đầu tiên thuộc thương hiệu

Huawei nâng tầm trải nghiệm đồng hồ thông minh cao cấp với HUAWEI WATCH 6 Series

Huawei nâng tầm trải nghiệm đồng hồ thông minh cao cấp với HUAWEI WATCH 6 Series

Thủ tướng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam

Thủ tướng gửi thư chúc mừng 30 năm ngành Chứng khoán Việt Nam

Hà Nội định hướng phát triển Trường THPT chuyên Chu Văn An tiệm cận quốc tế

Hà Nội định hướng phát triển Trường THPT chuyên Chu Văn An tiệm cận quốc tế

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Bộ Công Thương điều chỉnh quy hoạch hạ tầng xăng dầu, khí đốt

Bộ Công Thương điều chỉnh quy hoạch hạ tầng xăng dầu, khí đốt

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026

Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội hướng tới trở thành Trung tâm quốc gia đào tạo nghề chất lượng cao

Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội hướng tới trở thành Trung tâm quốc gia đào tạo nghề chất lượng cao

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò Chủ nhà APEC 2027

Thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng hoạt động đầu tư kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng hoạt động đầu tư kinh doanh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

PV Power, Điện lực TKV, EVNGENCO 1 vào kế hoạch thanh tra năm 2027

PV Power, Điện lực TKV, EVNGENCO 1 vào kế hoạch thanh tra năm 2027

Tin đọc nhiều

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Ngày hội Đông y Hà Nội 2026: Khám, tư vấn sức khỏe miễn phí cho 1.000 người dân

Bệnh viện K cập nhật hướng dẫn điều trị ung thư theo chuẩn quốc tế tại Việt Nam

Bệnh viện K cập nhật hướng dẫn điều trị ung thư theo chuẩn quốc tế tại Việt Nam

Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối với Bệnh viện Phụ sản TW Cơ sở 2

Phó Thủ tướng yêu cầu hoàn thiện hạ tầng giao thông kết nối với Bệnh viện Phụ sản TW Cơ sở 2

Hướng dẫn đổi nơi khám, chữa bệnh BHYT

Hướng dẫn đổi nơi khám, chữa bệnh BHYT

Bộ Y tế đề xuất bác sĩ nội trú thi đánh giá năng lực sau năm đầu

Bộ Y tế đề xuất bác sĩ nội trú thi đánh giá năng lực sau năm đầu

Bộ Y tế đề xuất siết bán thuốc trên môi trường mạng

Bộ Y tế đề xuất siết bán thuốc trên môi trường mạng

Khám sức khỏe định kỳ: Đề xuất Quỹ BHYT chi tối đa 350.000 đồng/năm

Khám sức khỏe định kỳ: Đề xuất Quỹ BHYT chi tối đa 350.000 đồng/năm

Nâng cao nhận thức cộng đồng, chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi mãn kinh

Nâng cao nhận thức cộng đồng, chăm sóc sức khỏe phụ nữ tuổi mãn kinh

Bệnh viện Đa khoa Thọ Xuân đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng chất lượng khám chữa bệnh

Bệnh viện Đa khoa Thọ Xuân đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng chất lượng khám chữa bệnh

Telemedicine - Dịch vụ y tế trung ương đến với bà con ở bản xa Yên Bái

Telemedicine - Dịch vụ y tế trung ương đến với bà con ở bản xa Yên Bái

Video xem nhiều

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Isuzu Mu-X 2021 hoàn toàn mới: Thiết kế hiện đại và đầy công nghệ

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019