Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Phát triển công nghiệp hàng hải theo hệ sinh thái xanh, số và tự chủ

Chiều 14/7, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với các cơ quan về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia. Cùng dự có các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ, các ban, bộ, ngành Trung ương và một số tập đoàn, tổng công ty.

Phát triển công nghiệp hàng hải theo tư duy hệ sinh thái

Phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu đặt công nghiệp hàng hải quốc gia đúng vị trí trong chiến lược xây dựng Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Công nghiệp hàng hải là năng lực công nghiệp nền tảng, phục vụ phát triển kinh tế biển, tổ chức hệ thống giao thông thủy, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao năng lực tự chủ chiến lược.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đất nước phải duy trì những năng lực cốt lõi về thiết kế, đóng mới, sửa chữa, hoán cải và bảo đảm kỹ thuật đối với các phương tiện thiết yếu, không để bị động khi chuỗi cung ứng gián đoạn, thị trường biến động hoặc xuất hiện tình huống khẩn cấp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phát triển công nghiệp đóng tàu theo tư duy hệ sinh thái, đồng bộ với đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa, cảng, logistics, công nghiệp phụ trợ và dịch vụ trong suốt vòng đời phương tiện. Cách làm phát triển từng nhà máy, từng địa phương hoặc từng loại sản phẩm biệt lập cần được loại bỏ. Chính sách phải tạo được liên kết chuỗi, thị trường ổn định, phân công hợp lý và hiệu quả tổng thể.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển, định hướng chiến lược, hoàn thiện thể chế, tổ chức thị trường và bảo đảm những năng lực thiết yếu, trên nguyên tắc không bao cấp trở lại, không làm thay doanh nghiệp.

Doanh nghiệp công nghiệp hàng hải phải trực tiếp đầu tư, sản xuất, đổi mới, cạnh tranh và chịu trách nhiệm về hiệu quả. Việc phân vai phải đúng, phát huy thế mạnh của từng khu vực kinh tế, bảo đảm cạnh tranh minh bạch, không dùng chính sách để che lấp yếu kém quản trị.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý phát triển công nghiệp hàng hải phải có chọn lọc, có trọng tâm, có điều kiện, dựa trên nhu cầu thực tế và lợi thế cạnh tranh quốc gia. Mọi lựa chọn phải căn cứ vào hiệu quả dài hạn, khả năng làm chủ hoặc tiếp nhận công nghệ, năng lực quản trị, thị trường và phần giá trị giữ lại trong nước.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước yêu cầu không chạy theo quy mô, thứ hạng hình thức, không đầu tư dàn trải, trùng lặp, không đánh đổi chất lượng, an toàn và môi trường lấy tăng trưởng ngắn hạn. Hợp tác quốc tế, thu hút đầu tư nước ngoài và công nghiệp quốc phòng lưỡng dụng phải phục vụ nâng cao năng lực tự chủ, góp phần tiếp nhận công nghệ, phát triển nhà cung ứng, đào tạo nhân lực và mở rộng thị trường.

Mở khóa thị trường, xử lý điểm nghẽn của ngành đóng tàu

Về nhiệm vụ trước mắt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tập trung mở khóa thị trường, khai thác hiệu quả năng lực hiện có và xử lý các điểm nghẽn. Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo Chính phủ khẩn trương xây dựng Chương trình quốc gia phát triển công nghiệp hàng hải và cơ khí biển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Chương trình phải xác định rõ mục tiêu, trọng tâm, lộ trình, nguồn lực và cơ chế tổ chức thực hiện, gắn với chiến lược phát triển đội tàu, vận tải thủy, cảng, logistics, năng lượng biển, quốc phòng và an ninh.

Cùng với đó, các cơ quan cần rà soát, đánh giá, phân loại toàn diện năng lực của công nghiệp hàng hải, xác định rõ những năng lực cần bảo toàn, nâng cấp, liên kết, chuyển đổi hoặc xử lý. Những doanh nghiệp, tài sản, công nghệ, dữ liệu và đội ngũ kỹ thuật có giá trị chiến lược phải được nhận diện để có phương án phù hợp. Kết quả rà soát là căn cứ hoạch định chính sách và phân bổ nguồn lực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu nghiên cứu các cơ chế tài chính, tín dụng, bảo lãnh và bảo hiểm phù hợp với đặc thù hợp đồng lớn, chu kỳ dài, rủi ro cao của ngành đóng tàu. Cơ chế hỗ trợ phải có điều kiện, đúng đối tượng, gắn với đơn hàng, năng lực doanh nghiệp, phương án tài chính khả thi và quản trị minh bạch, trên nguyên tắc không cấp vốn để bù lỗ, không tạo nợ xấu mới, không hợp thức hóa sai phạm cũ.

Thị trường trong nước cần được tổ chức lại, gắn nhu cầu phát triển đội tàu biển, phương tiện thủy nội địa, tàu công vụ, dịch vụ ngoài khơi, quốc phòng và an ninh với năng lực công nghiệp hàng hải trong nước trên nguyên tắc cạnh tranh, chất lượng và hiệu quả.

Trước mắt, sửa chữa, hoán cải, nâng cấp xanh, bảo trì và dịch vụ vòng đời được xác định là hướng đi quan trọng của công nghiệp hàng hải nhằm khai thác năng lực hiện có, tạo dòng tiền và duy trì đội ngũ lao động kỹ thuật có tay nghề cao.

Đối với các tồn tại của công nghiệp hàng hải, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xử lý theo đúng pháp luật, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, chủ nợ, người lao động và các bên liên quan. Quá trình xử lý phải bảo đảm kỷ luật, minh bạch, không để thất thoát tài sản nhà nước, đồng thời không xử lý cơ học làm mất hạ tầng, công nghệ, dữ liệu, quan hệ khách hàng và đội ngũ lao động kỹ thuật khó tái tạo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia. Ảnh Thống Nhất/TTXVN

Hướng tới hệ sinh thái công nghiệp hàng hải xanh, số và tự chủ

Việc tổ chức thực hiện phải xác định rõ đầu mối điều phối, trách nhiệm, tiến độ, sản phẩm đầu ra và cơ chế kiểm tra kết quả. Các tiêu chí đánh giá phải phản ánh năng lực công nghệ, giá trị giữ lại trong nước, khả năng tham gia chuỗi cung ứng, chất lượng nhân lực và mức độ xanh hóa, số hóa.

Xanh hóa và số hóa hiện là xu hướng chủ đạo của công nghiệp hàng hải toàn cầu, từ thiết kế bằng mô hình số, dữ liệu vòng đời phương tiện đến nhiên liệu phát thải thấp. Việc đưa hai tiêu chí đó vào đánh giá cho thấy công nghiệp hàng hải Việt Nam được định hướng theo chuẩn mực công nghệ quốc tế ngay từ khâu hoạch định.

Về lâu dài, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển từ duy trì năng lực sản xuất sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hàng hải và đường thủy hiện đại, xanh, số, có khả năng tự chủ và cạnh tranh quốc tế.

Trọng tâm là phát triển đồng bộ công nghiệp phụ trợ, thiết kế, khoa học, công nghệ, đăng kiểm, tiêu chuẩn, dữ liệu và nguồn nhân lực chất lượng cao. Cách thu hút đầu tư nước ngoài, tổ chức liên doanh, phát triển nhà cung ứng và xuất khẩu cũng cần được đổi mới.

Đồng thời, công nghiệp quốc phòng, an ninh lưỡng dụng trong đóng tàu và cơ khí biển cần được phát triển, hình thành một số trung tâm, cụm liên kết công nghiệp hàng hải và đường thủy trọng điểm theo lợi thế vùng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đảng ủy Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo Chính phủ cụ thể hóa các định hướng, nhiệm vụ thành chương trình, đề án, cơ chế, chính sách theo thẩm quyền, tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp luật thống nhất giữa hàng hải và đường thủy. Quá trình triển khai phải rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả, tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm tình trạng trì trệ, né tránh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định tinh thần chung là phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia bằng tư duy hệ sinh thái, lựa chọn có trọng tâm và kỷ luật thực thi; phát huy đúng vai trò của Nhà nước, các khu vực doanh nghiệp và hợp tác quốc tế; không cứu trợ dàn trải, không bao cấp trở lại, không đầu tư theo phong trào, đồng thời không buông lỏng để mất năng lực công nghiệp chiến lược. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: "Chủ trương phải được cụ thể hóa thành chương trình, sản phẩm, công nghệ, doanh nghiệp, việc làm và năng lực quốc gia".

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng