Cảnh báo nguy cơ cháy nổ từ thiết bị điện trong mùa nắng nóng cao điểm

Theo số liệu từ Cục Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ, trong 6 tháng đầu năm 2025, cả nước xảy ra khoảng 1.710–1.723 vụ cháy, làm 42 người thiệt mạng, 48 người bị thương, thiệt hại tài sản hơn 160 tỷ đồng. Đáng chú ý, trong số các vụ đã được điều tra nguyên nhân, có tới 738 vụ xuất phát từ sự cố hệ thống và thiết bị điện, chiếm khoảng 74,6%.

Riêng trong 5 tháng đầu năm 2025, Việt Nam ghi nhận gần 1.500 vụ cháy và nổ, trong đó cháy liên quan đến điện chiếm tới 73,6%. Nhà dân tiếp tục là loại hình xảy ra cháy nhiều nhất, với hơn 500 vụ được thống kê trên toàn quốc.

Điện tiêu thụ tăng đột biến, hệ thống điện dân dụng chịu áp lực lớn

Trong mùa hè, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm từ 11h đến 15h và 18h đến 23h, lượng điện tiêu thụ thường tăng mạnh do người dân đồng loạt sử dụng các thiết bị công suất lớn. Điều hòa nhiệt độ, bình nước nóng, bếp điện, máy giặt hay sạc xe điện đều là những thiết bị tiêu hao nhiều điện năng và sinh nhiệt lớn khi vận hành liên tục.

Tại nhiều khu dân cư cũ, hệ thống dây dẫn điện đã xuống cấp nhưng chưa được thay thế đồng bộ. Khi phải chịu tải lớn trong thời gian dài, dây điện dễ phát nóng, lớp cách điện bị lão hóa, chảy nhựa hoặc phát sinh tia lửa điện. Nếu gặp các vật liệu dễ cháy như rèm cửa, giấy, gỗ hoặc chăn nệm, nguy cơ bùng phát hỏa hoạn là rất cao.

Đáng lo ngại, nhiều hộ gia đình vẫn có thói quen sử dụng ổ cắm kéo dài để cắm đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn. Việc “gom tải” vào một ổ điện khiến dòng điện vượt quá khả năng chịu tải thiết kế, dễ gây quá nhiệt và cháy nổ.

Ảnh minh hoạ .

Điều hòa hoạt động liên tục tiềm ẩn nhiều rủi ro

Điều hòa là thiết bị tiêu thụ điện lớn nhất trong mùa hè. Khi nhiệt độ ngoài trời quá cao, máy nén phải hoạt động liên tục để duy trì nhiệt độ cài đặt, dẫn tới nguy cơ quá tải nếu thiết bị không được bảo trì định kỳ.

Nhiều trường hợp điều hòa bị bám bụi dày đặc tại dàn nóng, dàn lạnh khiến khả năng tản nhiệt kém, làm tăng điện năng tiêu thụ và phát sinh nhiệt bất thường. Một số vụ cháy cục nóng điều hòa đã xảy ra do thiết bị vận hành quá công suất trong thời gian dài hoặc do hệ thống dây dẫn không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.

Các chuyên gia khuyến nghị người dân nên:

• Cài đặt điều hòa ở mức 26-28 độ C.
• Không bật điều hòa liên tục 24/24 giờ.
• Vệ sinh thiết bị định kỳ từ 3-6 tháng/lần.
• Kiểm tra dây nguồn, aptomat riêng cho điều hòa để bảo đảm an toàn.

Thói quen sạc thiết bị qua đêm làm tăng nguy cơ cháy nổ

Không chỉ các thiết bị công suất lớn, những vật dụng quen thuộc như điện thoại, pin dự phòng, xe máy điện hay laptop cũng tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ nếu sử dụng sai cách.

Hiện nay, nhiều người có thói quen cắm sạc điện thoại hoặc pin dự phòng qua đêm, đặt trực tiếp trên nệm, gối hoặc khu vực kín nhiệt. Khi pin quá nhiệt hoặc bộ sạc kém chất lượng gặp sự cố, nguy cơ phát cháy rất lớn.

Đối với xe máy điện và xe đạp điện, việc sạc pin trong thời gian dài, đặc biệt vào ban đêm khi không có người giám sát, cũng được xem là nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng. Một số vụ cháy pin lithium thời gian qua cho thấy đám cháy có thể bùng phát rất nhanh, sinh nhiệt lớn và khó kiểm soát.

Chủ động phòng ngừa để giảm thiểu rủi ro

Lực lượng phòng cháy chữa cháy khuyến cáo người dân cần chủ động rà soát toàn bộ hệ thống điện trong gia đình trước cao điểm nắng nóng. Các thiết bị điện đã cũ, dây dẫn bong tróc hoặc ổ cắm phát nhiệt bất thường cần được thay thế ngay.

Bên cạnh đó, mỗi gia đình nên:

• Lắp aptomat chống rò điện và chống quá tải.
• Không để các vật dễ cháy gần nguồn điện.
• Rút phích cắm thiết bị khi không sử dụng.
• Trang bị bình chữa cháy mini và thiết bị cảnh báo khói trong nhà.
• Không tự ý câu mắc điện tạm bợ hoặc sử dụng dây dẫn không rõ nguồn gốc.

Ngoài yếu tố an toàn, việc sử dụng điện tiết kiệm và hợp lý trong mùa nắng nóng còn góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia, hạn chế nguy cơ quá tải cục bộ tại các khu dân cư đông người.

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng, ý thức sử dụng điện an toàn không còn là khuyến cáo mang tính thời vụ mà đã trở thành yêu cầu cần thiết để bảo vệ tính mạng, tài sản và bảo đảm an toàn cho cộng đồng.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng