Đại hội IX Liên hiệp Hội Việt Nam: Phát huy trí tuệ, tạo động lực mới từ khoa học, công nghệ

Tiết mục văn nghệ chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Tham dự Đại hội có sự hiện diện của đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và địa phương; Các thế hệ lãnh đạo Liên hiệp Hội Việt Nam; Đại diện các hội ngành toàn quốc, Liên hiệp Hội địa phương, các tổ chức khoa học và công nghệ cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học và khách mời. Đại hội có 489 đại biểu chính thức, đại diện cho đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ và các tổ chức thành viên trong hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam.

Phát huy nguồn lực trí thức trong giai đoạn phát triển mới

Các vị đại biểu tham dự Đại hội.

Phát biểu khai mạc Đại hội, TSKH Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khóa VIII nhấn mạnh, Đại hội IX diễn ra trong thời điểm đất nước đứng trước những thời cơ và vận hội mới. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, quá trình chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế sâu rộng đang tạo ra những yêu cầu mới đối với phát triển đất nước, đồng thời đặt ra trọng trách lớn hơn đối với đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ.

Theo thông tin tại Đại hội, Liên hiệp Hội Việt Nam hiện tập hợp hơn 2,2 triệu trí thức khoa học và công nghệ. Đây là nguồn lực trí tuệ lớn, có mặt trong nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế-xã hội, từ nghiên cứu, giáo dục, y tế, nông nghiệp, công nghiệp đến bảo vệ môi trường, xây dựng chính sách và phát triển cộng đồng.

Phát biểu tại Đại hội, đồng chí Bùi Thị Minh Hoài khẳng định trí thức nói chung, trí thức khoa học và công nghệ nói riêng là vốn quý của dân tộc. Đảng luôn coi trọng vai trò của đội ngũ trí thức và xác định phát triển đội ngũ trí thức là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài, là đầu tư chiến lược gắn với các chiến lược phát triển quốc gia.

Đồng chí đánh giá trong nhiệm kỳ VIII, mặc dù còn nhiều khó khăn, Liên hiệp Hội Việt Nam và đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ cả nước đã đạt những kết quả khá toàn diện.

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phát biểu tại Đại hội.

Nổi bật là hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội ngày càng được tăng cường, góp phần cung cấp những ý kiến khoa học, độc lập, khách quan cho Đảng, Quốc hội, Chính phủ và các địa phương trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật và triển khai các chương trình, dự án phát triển kinh tế-xã hội.

Đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ cũng tích cực nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, đóng góp vào phát triển nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, năng lượng sạch, y dược, giáo dục, quốc phòng, an ninh và nhiều lĩnh vực khác.

Cùng với đó, Liên hiệp Hội Việt Nam và các tổ chức thành viên đã có nhiều hoạt động truyền bá kiến thức, tôn vinh tài năng, thúc đẩy phong trào sáng tạo trong các tầng lớp nhân dân, nhất là thế hệ trẻ; đồng thời thực hiện tốt vai trò thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong tập hợp, đoàn kết và phát huy tiềm năng trí tuệ của đội ngũ trí thức trong và ngoài nước.

Những kết quả đó tạo nền tảng quan trọng để Liên hiệp Hội Việt Nam bước vào nhiệm kỳ IX. Tuy nhiên, trong một giai đoạn mà tri thức, dữ liệu và công nghệ đang ngày càng giữ vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia, phương thức tập hợp và phát huy trí thức cũng cần được đổi mới tương xứng.

Chuyển đổi số để kết nối và phát huy trí tuệ

Một trong những định hướng đáng chú ý của nhiệm kỳ IX là đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam.

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài đề nghị Liên hiệp Hội Việt Nam quyết liệt thực hiện chuyển đổi số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số liên thông toàn quốc; đồng thời nghiên cứu xây dựng “Cơ sở dữ liệu quốc gia về chuyên gia, trí thức khoa học và công nghệ - VUSTA Global”.

Đây là yêu cầu xuất phát từ chính quy mô và tính đa dạng của nguồn lực trí thức hiện nay. Khi đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học hoạt động ở nhiều cơ quan, tổ chức, địa phương và quốc gia khác nhau, việc kết nối hiệu quả đòi hỏi những phương thức mới dựa trên nền tảng dữ liệu.

Cơ sở dữ liệu về chuyên gia, nếu được xây dựng đầy đủ và cập nhật thường xuyên, có thể góp phần làm rõ năng lực chuyên môn, lĩnh vực nghiên cứu và kinh nghiệm của đội ngũ trí thức; qua đó hỗ trợ tốt hơn việc lựa chọn chuyên gia cho các nhiệm vụ nghiên cứu, tư vấn, phản biện và giải quyết những vấn đề thực tiễn.

Cùng với đó, Liên hiệp Hội Việt Nam định hướng xây dựng hệ sinh thái VUSTA Digital, gồm nền tảng định danh VUSTA ID, kho tri thức số Knowledge Hub ứng dụng AI, nền tảng tư vấn E-Consultancy và văn phòng điện tử e-Office kết nối liên thông.

Đoàn Chủ tịch Đại hội.

Điều quan trọng là chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống Hội. Công nghệ không phải mục tiêu tự thân, mà phải trở thành công cụ giúp kết nối trí thức, chia sẻ tri thức, nâng cao chất lượng quản trị và đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với thực tiễn.

Trong đó, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong kho tri thức số mở ra khả năng hỗ trợ tìm kiếm, phân loại, tổng hợp và khai thác khối lượng thông tin khoa học ngày càng lớn.

Tuy nhiên, hiệu quả của AI phụ thuộc trước hết vào chất lượng dữ liệu. Vì vậy, cùng với việc ứng dụng các công nghệ mới, nhiệm vụ quan trọng là xây dựng, chuẩn hóa và quản trị nguồn dữ liệu khoa học, chuyên gia và tri thức một cách khoa học, an toàn và hiệu quả.

Đây cũng là cơ sở để đổi mới hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội.

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài đề nghị Liên hiệp Hội Việt Nam đổi mới căn bản phương thức phản biện, bảo đảm các ý kiến có luận chứng khoa học, tính độc lập, khách quan, thực tiễn và khả năng dự báo; qua đó góp phần tham mưu, hỗ trợ các cơ quan hoạch định chính sách, nhất là đối với những vấn đề mới của quá trình phát triển.

Khi dữ liệu được khai thác tốt hơn, hoạt động tư vấn, phản biện có điều kiện chuyển mạnh từ việc phản hồi đối với những vấn đề đã đặt ra sang chủ động nghiên cứu, nhận diện xu hướng và dự báo những vấn đề mới.

Đó là yêu cầu phù hợp với quá trình xây dựng nền quản trị hiện đại, trong đó quyết sách ngày càng cần được hỗ trợ bằng dữ liệu, bằng chứng và tri thức chuyên sâu.

Đưa khoa học, công nghệ vào sản xuất và đời sống

Phát huy nguồn lực trí thức không chỉ dừng ở việc tập hợp đội ngũ, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để tri thức được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ, chính sách và những giá trị cụ thể trong đời sống.

Hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam hiện có 34 Liên hiệp Hội tỉnh, thành phố; 92 hội ngành toàn quốc và 575 tổ chức khoa học và công nghệ. Đây là mạng lưới rộng, có khả năng kết nối nguồn lực khoa học và công nghệ với nhiều lĩnh vực, địa bàn và nhu cầu phát triển khác nhau.

Gian trưng bày tại Đại hội với những sản phẩm khoa học công nghệ tiêu biểu và ấn tượng.

Từ thực tiễn đó, nhiệm kỳ IX đứng trước yêu cầu tăng cường kết nối giữa nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp, địa phương và cơ quan quản lý.

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài đề nghị đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng, chuyển giao khoa học công nghệ, thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu trong phòng thí nghiệm với sản xuất và thị trường; đồng thời có giải pháp hỗ trợ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, trong đó có những giải pháp đạt giải Vifotec.

Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực đối với việc nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo của nền kinh tế. Một công trình nghiên cứu chỉ thực sự phát huy giá trị khi có thể được ứng dụng, chuyển giao và tạo ra hiệu quả trong thực tế.

Cùng với nghiên cứu ứng dụng, việc phổ biến kiến thức khoa học cũng cần được đổi mới mạnh mẽ trong môi trường số.

Đại biểu Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam (REV) tham dự Đại hội.

Các hình thức truyền tải mới như podcast, video ngắn và các công cụ AI có thể góp phần đưa kiến thức khoa học đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp và cộng đồng. Điều quan trọng là làm cho tri thức khoa học trở nên dễ tiếp cận, dễ hiểu và có khả năng ứng dụng trong thực tiễn.

Đồng chí Bùi Thị Minh Hoài cũng nhấn mạnh yêu cầu đổi mới phương thức tập hợp đội ngũ trí thức trẻ, tăng cường hợp tác quốc tế, kết nối với trí thức Việt Nam ở nước ngoài và chủ động tổ chức các diễn đàn khoa học, công nghệ có tầm quốc tế.

Trong đó, những lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học cần được quan tâm, góp phần mở rộng không gian hợp tác và nâng cao vị thế của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Việt Nam.

Những định hướng này đặt Liên hiệp Hội Việt Nam trước một yêu cầu xuyên suốt: phải làm tốt hơn vai trò cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội; đồng thời tạo môi trường để trí thức phát huy năng lực sáng tạo, đóng góp trực tiếp vào những nhiệm vụ phát triển của đất nước.

Từ định hướng đến hành động

Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với những mục tiêu lớn đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045. Trong hành trình đó, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt ở vị trí ngày càng quan trọng.

Phát biểu tại Đại hội, đồng chí Bùi Thị Minh Hoài nhấn mạnh để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước, không thể đi theo lối mòn của mô hình tăng trưởng dựa vào tài nguyên thiên nhiên hay lao động giá rẻ. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực quan trọng, góp phần định hình sức mạnh tổng hợp quốc gia trong kỷ nguyên mới.

GS.VS Châu Văn Minh làm Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX.

Thông điệp đó cũng đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với Liên hiệp Hội Việt Nam: phải chủ động hơn trong tham mưu, hiến kế và trực tiếp tham gia giải quyết các bài toán phát triển của đất nước và địa phương.

Đại hội IX đã bầu Ban Chấp hành khóa IX gồm 143 đồng chí, Đoàn Chủ tịch gồm 24 đồng chí và bầu GS.VS Châu Văn Minh làm Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam khóa IX, nhiệm kỳ 2026-2031.

Phát biểu bế mạc Đại hội, GS.VS Châu Văn Minh khẳng định thành công của Đại hội mới là điểm khởi đầu cho một chặng đường phát triển mới. Trước những yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, toàn hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam cần tiếp tục phát huy truyền thống đoàn kết, bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm xã hội; khơi dậy khát vọng cống hiến và tinh thần đổi mới sáng tạo của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ.

Theo GS.VS Châu Văn Minh, Liên hiệp Hội Việt Nam sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, tập trung thực hiện Nghị quyết Đại hội và Chương trình hành động nhiệm kỳ IX, góp phần xây dựng nền khoa học và công nghệ tiên tiến, nền kinh tế tri thức hiện đại, đóng góp vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Các đại biểu tham dự Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, nhiệm kỳ 2026-2031.

Những định hướng được Đại hội thông qua, cùng những chỉ đạo của Đảng và cam kết của Ban Chấp hành khóa IX, đang đặt ra một yêu cầu rõ nét cho nhiệm kỳ mới: phải chuyển nguồn lực trí thức thành năng lực hành động.

Điều đó đòi hỏi chuyển đổi số không chỉ dừng ở công cụ quản lý; AI không chỉ là một công nghệ mới; dữ liệu không chỉ là những con số được lưu trữ. Tất cả phải hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực nghiên cứu, tư vấn, phản biện, kết nối chuyên gia, chuyển giao công nghệ và đưa khoa học vào đời sống.

Với phương châm “Đoàn kết - Sáng tạo - Đột phá - Phát triển”, Đại hội IX mở ra một nhiệm kỳ mới với kỳ vọng tiếp tục phát huy mạnh mẽ hơn nữa nguồn lực trí tuệ của đất nước.

Trong kỷ nguyên mà tri thức ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh, việc tổ chức, kết nối và phát huy hiệu quả đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ cũng chính là góp phần tạo dựng nền tảng cho một Việt Nam phát triển nhanh, bền vững và chủ động trong tiến trình đổi mới sáng tạo.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng