Nâng hạng thị trường chứng khoán, cần nhiều hơn ngoài cải cách kỹ thuật

“Phát triển thị trường chứng khoán chính là động lực quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP 8% trong năm 2025 và ở mức “2 con số” trong giai đoạn tiếp theo”.

Đây là khẳng định của Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Phan Xuân Thuỷ tại Hội thảo “Nâng cao nhận thức nhà đầu tư hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán”.

Hội thảo do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức vào sáng 17/7, tại Hà Nội và được đánh giá là một trong những hoạt động ý nghĩa hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường chứng khoán, triển khai hiệu quả Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam đến năm 2030.

Thời điểm then chốt trong hành trình chuyển đổi

Theo số liệu từ Trung tâm lưu ký Chứng khoán Việt Nam (VSD), tính đến cuối tháng 12/2024, nhà đầu tư cá nhân trong nước có tổng cộng hơn 9,2 triệu tài khoản, tương đương khoảng 9% dân số. Giá trị giao dịch bình quân của nhóm này tăng 22,7%, lên mức 18.700 tỷ đồng mỗi phiên trong năm 2024, và chiếm khoảng 89% tổng giá trị giao dịch trên thị trường.

Việt Nam đang ở thời điểm then chốt trong hành trình chuyển đổi từ thị trường chứng khoán cận biên sang mới nổi theo phân loại của các tổ chức xếp hạng uy tín như FTSE Russell và MSCI. FTSE Russell đã đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng từ thị trường cận biên (Frontier Markets) lên thị trường mới nổi loại 2 (Secondary Emerging Markets) từ năm 2018 đến nay, và đang tiếp tục quá trình tham vấn để đưa ra quyết định nâng hạng trong những đợt báo cáo mới.

Ông Phan Xuân Thuỷ, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tại hội thảo. Ảnh BTC

Trong đợt báo cáo tháng 3/2025, FTSE Russell đã ghi nhận cam kết liên tục của Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Việt Nam và các cơ quan thị trường trong việc thực hiện các cải cách khác cần thiết hướng tới hiện thực hóa việc nâng hạng.

Có thể thấy rất nhiều nỗ lực cải cách trong lĩnh vực thể chế, hạ tầng kỹ thuật, thông qua các văn bản pháp luật như Thông tư 68/2024/TT-BTC (tiền đề cho việc thiết lập một cơ chế thanh toán bù trừ trung tâm (CCP)); Thông tư 18/2025/TT-BTC sửa đổi Thông tư 119/2020/TT-BTC về lưu ký, thanh toán bù trừ; Thông tư 96/2020/TT-BTC về công bố thông tin, Thông tư 03/2025/TT-NHNN về việc giảm thiểu thủ tục hành chính cho các nhà đầu tư nước ngoài; dự thảo sửa đổi Thông tư 98/2020/TT-BTC hướng dẫn hoạt động và quản lý đầu tư chứng khoán; và dự thảo sửa đổi Nghị định 155/2020/ND-CP hướng dẫn Luật chứng khoán…

Tuy nhiên, theo bà Vương Vân Anh - Giám đốc bộ phận Chiến lược và Phát triển doanh nghiệp - CTCP Quản lý Quỹ VinaCapital: “Một yếu tố then chốt khác vẫn chưa được quan tâm đúng mức – đó chính là việc nâng cao nhận thức của nhà đầu tư cá nhân và cộng đồng đầu tư trong nước về tư duy đầu tư dài hạn, chuyên nghiệp và dựa trên nền tảng kiến thức vững chắc. Đây chính là nền móng quan trọng để phát triển thị trường tài chính Việt Nam theo hướng ổn định, minh bạch và bền vững trong dài hạn”.

Nâng cao nhận thức nhà đầu tư và phát triển thị trường quỹ mở

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Đức Sơn - Tổng biên tập Tạp chí Nhà đầu tư cho biết, nâng hạng thị trường chứng khoán đang là một trong những nhiệm vụ chiến lược, được Quốc hội, Chính phủ và các cơ quan quản lý xác định là trọng tâm trong năm 2025 – năm bản lề để đưa thị trường Việt Nam vươn lên nhóm thị trường mới nổi.

Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1726/QĐ-TTg ngày 29/12/2023 đã chỉ rõ: Phát triển và đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư là mục tiêu trọng tâm, trong đó nâng cao chất lượng nhà đầu tư cá nhân gắn với đào tạo, phổ cấp kiến thức và thông tin tuyên truyền là một trụ cột quan trọng.

Ông Phạm Đức Sơn - Tổng biên tập Tạp chí Nhà đầu tư phát biểu khai mạc hội thảo.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng, các thị trường được nâng hạng thành công đều có mẫu số chung: Cộng đồng đầu tư cá nhân phát triển theo hướng chuyên nghiệp, đi kèm với sự mở rộng nhanh chóng của các sản phẩm đầu tư quỹ mở. Việc mở rộng đầu tư qua quỹ không chỉ giúp ổn định dòng vốn, mà còn tạo ra "đường dẫn" để nhà đầu tư tiếp cận thị trường một cách có hệ thống và dài hạn.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga – Tổng Giám đốc VCBF, cần cho phép ngân hàng được cung cấp dịch vụ quản lý gia sản và chính thức phân phối chứng chỉ quỹ. Khi người dân đầu tư vào quỹ, ngân hàng giảm gánh nặng nhận tiền gửi và cho vay nền kinh tế. Tức là khi tư vấn cho người dân đầu tư vào quỹ, rủi ro của hệ thống ngân hàng được giảm bớt chứ không phải tăng lên.

Tuy nhiên, hiện tại ở Việt Nam, ngân hàng thương mại chưa được chính thức phân phối chứng chỉ quỹ trong khi ngân hàng là kênh phân phối chủ yếu sản phẩm chứng chỉ quỹ ở nhiều nước trên thế giới. “Ngân hàng cũng chưa được chính thức cung cấp dịch vụ quản lý gia sản hay dịch vụ tư vấn đầu tư. Trong khi ở một số ngân hàng trên thế giới, phí thu được từ dịch vụ quản lý gia sản có thể chiếm tới hơn 40% tổng phí dịch vụ của ngân hàng”, bà Nguyễn Thị Hằng Nga cho biết.

Các diễn giả tham gia Phiên thảo về giải pháp nâng cao chất lượng nhà đầu tư.

Về vấn đề truyền thông nâng cao nhận thức của nhà đầu tư trong lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán, nhà quản lý và các chuyên gia đều thống nhất vai trò của truyền thông là hết sức quan trọng.

Được biết, thời gian qua, ngành chứng khoán, đặc biệt là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các đơn vị chức năng đã chủ động, tích cực phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chỉ đạo, quản lý nhà nước về báo chí và các đơn vị báo, đài trong việc cung cấp thông tin, định hướng dư luận, kịp thời phản hồi, xử lý khi có thông tin thiếu chính xác, xuyên tạc gây ảnh hưởng tiêu cực tới tâm lý nhà đầu tư và sự ổn định của thị trường.

Tuy nhiên, trong thời gian tới, với quy mô thị trường ngày càng lớn, số lượng nhà đầu tư cá nhân ngày càng tăng, thách thức về kiểm soát thông tin sẽ càng phức tạp, đòi hỏi phải có chiến lược phát triển linh hoạt, hiệu quả và đột phá.