Mạng riêng ảo đa điểm động - giải pháp bảo mật mạng cho doanh nghiệp

Tường Minh
04/07/2022 15:27
D

Mạng riêng ảo đa điểm động (Dynamic Multipoint Virtual Private Network - DMVPN) được nghiên cứu và đưa ra bởi Cisco. DMVPN cung cấp giải pháp bảo mật giống như công nghệ VPN truyền thống và có thêm ưu điểm về khả năng mở rộng tốt, linh hoạt trong triển khai [1]. Bài viết này sẽ trình bày về kiến trúc, mô hình cài đặt, cách thức hoạt động của DMVPN. Đồng thời đưa ra nhận xét và khuyến nghị về việc đưa ra lựa chọn tối ưu cho triển khai DMVPN trong bảo mật mạng cho doanh nghiệp.

KHÁI NIỆM, MÔ HÌNH TRIỂN KHAI

Trong hệ thống các mạng công nghiệp ngày nay, mạng riêng ảo áp dụng cho các doanh nghiệp, tổ chức được sử dụng phổ biến với mục tiêu xây dựng kênh truyền bảo mật bằng các kỹ thuật mật mã. Tuy nhiên, cấu hình mạng riêng ảo sẽ trở nên phức tạp khi số lượng chi nhánh mạng của doanh nghiệp hay tổ chức tăng thêm. Để có thể đơn giản việc cấu hình và giảm tải chi phí vận hành và bảo trì, giải pháp DMVPN của Cisco đã được đưa ra để giải quyết những vấn đề này.

DMVPN là sự kết hợp của các công nghệ: IPSec, mGRE và NHRP, là một giải pháp phần mềm tích hợp trên hệ điều hành IOS của các thiết bị phần cứng Cisco dùng để xây dựng IPSec+GRE VPN dễ dàng và có khả năng mở rộng hơn. Đây là công nghệ mạng riêng ảo có thể thực hiện kết nối số lượng lớn các mạng ở các vị trí địa lý khác nhau một cách linh hoạt và tự động [2].

Hình 1. Mô hình chung của DMVPN

Hình 2. Hub và Spoke cấu trúc liên kết đường hầm mGRE

Hình 3. Thiết lập NHRP trong DMVPN

Trong Hình 1, mô hình DMVPN bao gồm những thành phần chính sau:

- Hub: Đặt tại trung tâm (mạng trụ sở chính) và đóng vai trò là VPNgetway chính trong DMVPN. Hub thường là các thiết bị Router, tường lửa Cisco có tài nguyên phần cứng mạnh chịu tải tốt.

- Spoke: Nằm tại các mạng LAN chi nhánh và vai trò là các VPNgetway phụ. Tương tự như Hub, Spoke cũng là thiết bị Cisco nhưng có tài nguyên hạn chế hơn. Việc triển khai DMVPN là việc tạo các đường hầm bảo mật giữa các Spoke với Hub và các Spoke với nhau. Và điều này tương ứng với hai kiến trúc của DMVPN là:

- Static Hub-Spoke VPN Tunnel: Thực hiện kết nối đường hầm bảo mật tĩnh giữa Hub và Spoke.

- Dynamic Spoke-Spoke VPN Tunnel: Thực hiện kết nối đường hầm bảo mật động giữa Spoke và Spoke.

Trong Hình 1 còn có thành phần là Internet Cloud, đây là nền tảng mạng mà nhà cung cấp dịch vụ mạng (ISP) hỗ trợ. Nền tảng mạng này tương thích với DMVPN là Frame-Reply, ATM, Leased Lines, MPLS.

CÁCH HOẠT ĐỘNG CỦA DMVPN

Giao thức triển khai DMVPN DMVPN được xây dựng bởi các giao thức khác nhau có độ an toàn cao khi truyền dữ liệu trên nhiều nền tảng mạng khác nhau. Các giao thức thành phần của DMVPN bao gồm: mGRE, NHRP, IPsec (tùy chọn), RP, được giải thích cụ thể như sau:

mGRE (Multipoint Generic Routing Encapsulation)

GRE (Generic Routing Encapsulation) là giao thức được phát triển bởi Cisco. Giao thức này sẽ đóng gói gói tin tạo thành đường hầm ảo để kết nối điểm - điểm trên hạ tầng mạng công cộng.

mGRE tạo ra nhiều đường hầm ảo. Kết nối điểm - điểm GRE: Hub - Spoke, Spoke - Spoke (Hình 2). mGRE có ưu điểm là chỉ sử dụng một Interface đơn cho tất cả các đường hầm GRE [3].

NHRP (Next Hop Resolution Protocol)

Trong DMVPN, việc cài đặt giao thức NHRP (Giao thức phân giải Next Hop) để tạo lập mô hình mạng Client - Server. Cụ thể là Router Hub đóng vai trò hoạt động như Server và các Router Spoke còn lại hoạt động như Client. Trong thiết lập NHRP (Hình 3) cần lập lịch kết nối từ các Router Spoke tới Router Hub và cần xác định những Router Spoke được thiết lập kết nối động [3].

IPSec (Internet Protocol Security)

Việc cài đặt giao thức IPSec trong DMVPN được coi là một tuỳ chọn với mục đích là bảo mật các đường hầm dữ liệu được triển khai trong mạng này.

IPSec là giao thức thiết lập đường hầm truyền dữ liệu có bảo mật kết nối các mạng LAN (Hình 4) tại các vị trí địa lý khác nhau trên nền mạng công cộng (Internet, 4G…). IPSec cung cấp các dịch vụ an toàn thông tin như bí mật, xác thực, toàn vẹn thông qua việc sử dụng các giao thức trao đổi khóa, thuật toán mã khối (AES, 3DES…), mã xác thực thông báo cho DMVPN [4].

Hình 4. Mô hình IPSec

Bộ giao thức IPSec được xây dựng cho cả IPv4 và IPv6. Gói tin được xử lý trong IPSec thông qua một trong hai giao thức là:

- Encapsulating Security Payload - ESP: Thực hiện mã hóa dữ liệu, xác thực nội dung gói tin. Cung cấp khả năng chống lại kiểu tấn công phát lại và đảm bảo dịch vụ bí mật, xác thực, toàn vẹn cho gói tin truyền nhận.

- Authentication header - AH: Thực thi cơ chế xác thực gói tin và cơ chế chống lại kiểu tấn công phát.

- Giao thức trao đổi thoả thuận khoá: IKEv1/ IKEv2 (Internet Key Exchange) có nhiệm vụ là xác thực các thực thể và thiết lập các liên kết an toàn (Security Association - SA), thỏa thuận khoá phiên cho IPSec.

Hình 5. Gói tin ESP trong chế độ Transport và Tunnel mode

Giao thức ESP

Giao thức ESP cung cấp dịch vụ bảo mật, tính toàn vẹn dữ liệu, xác thực nguồn gốc dữ liệu nơi gửi và chống tấn công phát lại. ESP hoạt động ở hai chế độ là: Transport Mode Packet hoặc Tunnel Mode Packet được thể hiện như Hình 5.

ESP sử dụng mã khối ở chế độ CBC (Cipher Block Chaining - CBC) thường gặp là AES - CBC để bảo mật dữ liệu.

Giao thức AH

Giao thức tiêu đề xác thực AH phiên bản mới nhất được mô tả trong RFC 2042. Một gói tin AH như trong Hình 6 chứa phần header xác thực nguồn tin giữa các header của giao thức IP và TCP.

AH cung cấp các dịch vụ an toàn trong việc bảo vệ toàn vẹn dữ liệu, xác thực nguồn gốc dữ liệu và chống lại các tấn công phát lại. AH có khả năng xác thực, kiểm tra tính toàn vẹn dữ liệu. Tuy nhiên, giao thức này không thực hiện mã hóa dữ liệu, đây là điểm khác biệt so với ESP.

RP (Routing Information Protocol)

Trong DMVPN không thể thiếu được các giao thức định tuyến đóng vai trò chỉ đường cho các luồng dữ liệu. Các giao thức định tuyến được sử dụng phổ biến trong DMVPN là Open Shortest Path First (OSPF) và Enhance Interio Gateway Routing Protocol (EIGRP).

Cách thức hoạt động

DMVPN được thiết lập và hoạt động theo ba Phase [5]:

- Phase 1: Trong phase 1 các Spoke trong DMVPN phải thực hiện đăng ký với Hub. Tiến hành thực thi các đường hầm kết nối GRE từ các Spoke đến Hub. Các Spoke trong phase này sẽ không có kết nối trực tiếp nào với nhau mà chỉ có kết nối tới Hub. Có nghĩa, Hub đóng vai trò trung tâm hệ thống mạng trong phase này mọi dữ liệu sẽ trung chuyển qua Hub.

Hình 6. Gói tin AH trong chế độ Transport và Tunnel Mode

- Phase 2: Phase này thực hiện triển khai các đường hầm mGRE giữa các Spoke với nhau. Hub đóng vai trò trung tâm điều khiển, tức là Spoke nào muốn thiết lập mGRE với Spoke khác phải gửi yêu cầu tới Hub. Điều này dẫn tới việc xây dựng đường hầm dữ liệu giữa các Spoke diễn ra một cách linh hoạt khi có nhu cầu và luồng dữ liệu sẽ được chuyển tiếp tới Spoke đối tác và không cần qua Hub, đây là điểm khác biệt giữa phase 2 so với phase 1. Trong giai đoạn này có thể triển khai tuỳ chọn IPSec để bảo mật dữ liệu giữa Spoke-Spoke, Spoke-Hub.

- Phase 3: Trong Phase 3, những đường hầm Spoke - Spoke được triển khai có thể sử dụng các địa chỉ IP Public được cấp phát động thông qua giao thức NHRP (redirect and shortcuts) từ Hub.

LỢI ÍCH CỦA DMVPN SO VỚI MẠNG VPN TRUYỀN THỐNG

Về vấn đề bảo mật

Công nghệ DMVPN và VPN truyền thống sử dụng cùng một giao thức bảo mật dữ liệu đường truyền là IPSec.

Các tính năng khác

Ngoài việc linh hoạt mở rộng, những mạng IPSec VPN, DMVPN còn có những ưu điểm hơn so với VPN như sau [5]:

- Cơ chế điều khiển trung tâm bởi Hub cung cấp khả năng linh hoạt trong triển khai đường hầm tự động Spoke - to - Spoke. Cho phép việc mở rộng mạng riêng ảo cho các nhánh mạng mới của doanh nghiệp ở các vị trí địa lý khác nhau được dễ dàng, chi phí thấp.

- Hỗ trợ nhiều giao thức định tuyến như OSPF, EIGRP... giúp DMVPN triển khai đồng bộ trên hạ tầng mạng của nhiều nhà cung cấp dịch vụ mạng khác nhau.

- DMVPN hỗ trợ nhiều cơ chế nâng cao chất lượng dịch vụ (QoS), đặc biệt hỗ trợ các chính sách QoS động tự động với các chính sách QoS có sẵn ứng dụng lên các tunnel khi chúng được thiết lập.

- DMVPN tích hợp mã hóa bên trong máy chủ VPN hỗ trợ cân bằng tải hoặc được phân phối trên các bộ định tuyến VPN đầu cuối.

- Với doanh nghiệp lớn có nhiều chi nhánh thì DMVPN hỗ trợ thiết lập các IPSec VPN được linh hoạt và tiết kiệm hơn so với VPN truyền thống do sử dụng mGRE trong phase của DMVPN.

- Hỗ trợ các Spoke Router với những địa chỉ IP vật lý động (được cấp bởi ISP).

Bên cạnh những ưu điểm nêu trên thì DMVPN còn có nhược điểm hơn so với VPN thông thường là tăng độ trễ và độ hội tụ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Roumaissa Khelf (1), Nacira Ghoualmi-Zine (2), A Survey on Dynamic Multipoint Virtual Private Networks.

2. Dynamic Multipoint VPN (DMVPN) Design Guide, Corporate Headquarters Cisco Systems Inc., 2006.

3. International Journal of Computer Science and Information Security (IJCSIS), Vol. 16, No. 8, August 2018.

4. FC2406, IP Encapsulating Security Payload (ESP).

5. Rahul Awti, Dynamic multipoint (DMVPN), techtarget. com, October, 2021.

Theo An toàn Thông tin

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Samsung hé lộ camera siêu khủng 450 MP

Samsung hé lộ camera siêu khủng 450 MP

Logitech và Tencent 'bắt tay' sản xuất thiết bị cầm tay chơi game trên đám mây

Logitech và Tencent 'bắt tay' sản xuất thiết bị cầm tay chơi game trên đám mây

Indonesia chặn hàng loạt nền tảng trực tuyến

Indonesia chặn hàng loạt nền tảng trực tuyến

Dự án blockchain 'lùa gà' làm mất niềm tin của người dùng vào công nghệ

Dự án blockchain 'lùa gà' làm mất niềm tin của người dùng vào công nghệ

NFT là gì? Ứng dụng của NFT

NFT là gì? Ứng dụng của NFT

Huawei bất ngờ tung ứng dụng gọi xe

Huawei bất ngờ tung ứng dụng gọi xe

MacBook Air M2 chính thức mở bán tại Việt Nam

MacBook Air M2 chính thức mở bán tại Việt Nam

Diễn đàn Điện tử Việt Nam 2022

Diễn đàn Điện tử Việt Nam 2022

Trao giải cuộc thi vô địch Tin học văn phòng và Thiết kế đồ họa thế giới

Trao giải cuộc thi vô địch Tin học văn phòng và Thiết kế đồ họa thế giới

Keysight tiên phong xác minh PC 5G sử dụng bộ xử lý ARM, chạy Window trên nền tảng Snapdragon

Keysight tiên phong xác minh PC 5G sử dụng bộ xử lý ARM, chạy Window trên nền tảng Snapdragon

Ứng dụng công nghệ blockchain giải quyết nạn thực phẩm bẩn

Ứng dụng công nghệ blockchain giải quyết nạn thực phẩm bẩn

Google sắp bổ sung chữ ký điện tử trên Google Docs

Google sắp bổ sung chữ ký điện tử trên Google Docs

Tin mới cập nhật

Cực quang - Hiện tượng bí ẩn trên bầu trời

Cực quang - Hiện tượng bí ẩn trên bầu trời

Sơn phủ biết tự sửa chữa - Tin vui cho các chủ xe hơi

Sơn phủ biết tự sửa chữa - Tin vui cho các chủ xe hơi

Hướng dẫn tắt tính năng mở màn laptop Lenovo máy tự khởi động

Hướng dẫn tắt tính năng mở màn laptop Lenovo máy tự khởi động

Người dùng iPhone không quay lưng với opt-in

Người dùng iPhone không quay lưng với opt-in

“Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2022

“Chia sẻ cùng thầy cô” năm 2022

Sắp diễn ra giải bóng đá các Cơ quan Báo chí toàn quốc - Press Cup 2022

Sắp diễn ra giải bóng đá các Cơ quan Báo chí toàn quốc - Press Cup 2022

Tập đoàn Viettel tố VETC dán chồng thẻ thu phí không dừng

Tập đoàn Viettel tố VETC dán chồng thẻ thu phí không dừng

NEWJEANS - Nhóm nhạc K-pop vừa ra mắt có sự góp mặt của thành viên gốc Việt

NEWJEANS - Nhóm nhạc K-pop vừa ra mắt có sự góp mặt của thành viên gốc Việt

Mưa kỷ lục ở Hàn Quốc: Seoul chìm trong nước, 7 người thiệt mạng

Mưa kỷ lục ở Hàn Quốc: Seoul chìm trong nước, 7 người thiệt mạng

Đại học RMIT Việt Nam trao học bổng tiến sĩ mảng thiết kế và bối cảnh xã hội

Đại học RMIT Việt Nam trao học bổng tiến sĩ mảng thiết kế và bối cảnh xã hội

Điểm yếu bảo mật của blockchain khiến hàng tỷ USD đã bị đánh cắp

Điểm yếu bảo mật của blockchain khiến hàng tỷ USD đã bị đánh cắp

Đếm ngược Galaxy Unpacked 2022: Nơi Samsung ra mắt hàng loạt 'siêu phẩm' mới

Đếm ngược Galaxy Unpacked 2022: Nơi Samsung ra mắt hàng loạt 'siêu phẩm' mới

Tin đọc nhiều

Samsung hé lộ camera siêu khủng 450 MP

Samsung hé lộ camera siêu khủng 450 MP

Logitech và Tencent 'bắt tay' sản xuất thiết bị cầm tay chơi game trên đám mây

Logitech và Tencent 'bắt tay' sản xuất thiết bị cầm tay chơi game trên đám mây

Diễn đàn Điện tử Việt Nam 2022

Diễn đàn Điện tử Việt Nam 2022

mobiCloud - Giải pháp lưu trữ cá nhân “make in Vietnam” của MobiFone ra mắt các gói cước dài kỳ

mobiCloud - Giải pháp lưu trữ cá nhân “make in Vietnam” của MobiFone ra mắt các gói cước dài kỳ

Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?

Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?

ITU Digital World 2020: Doanh nghiệp kỳ vọng vào các cơ hội mới

ITU Digital World 2020: Doanh nghiệp kỳ vọng vào các cơ hội mới

Nhu cầu tuyển dụng ngành CNTT Việt Nam tăng gấp 4 lần sau 10 năm

Nhu cầu tuyển dụng ngành CNTT Việt Nam tăng gấp 4 lần sau 10 năm

Facebook ứng dụng AI thanh lọc được 80% tin giả

Facebook ứng dụng AI thanh lọc được 80% tin giả

Xây dựng đô thị thông minh nhìn từ kinh nghiệm của Thừa Thiên Huế

Xây dựng đô thị thông minh nhìn từ kinh nghiệm của Thừa Thiên Huế

Google Maps: Xem tốc độ bạn đang lái xe như thế nào ngay trên Ứng dụng

Google Maps: Xem tốc độ bạn đang lái xe như thế nào ngay trên Ứng dụng

Video xem nhiều

Toàn cảnh xác lập kỷ lục Bản đồ Việt Nam được xếp từ nhiều xe ô tô nhất năm 2022

Toàn cảnh xác lập kỷ lục Bản đồ Việt Nam được xếp từ nhiều xe ô tô nhất năm 2022

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Giới thiệu chương trình bình chọn “Xe của năm 2022"

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Ford F-150 Lightning 2022 ra mắt: Bán tải chạy điện giá khởi điểm chưa đến 40 nghìn USD

Công ty điện tử Samsung hôm nay tuyên bố đã đạt được tốc độ 5G nhanh nhất trong ngành

Công ty điện tử Samsung hôm nay tuyên bố đã đạt được tốc độ 5G nhanh nhất trong ngành

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Những lưu ý khi sử dụng phương tiện công cộng trong đại dịch Covid-19

Clip: Những lưu ý khi sử dụng phương tiện công cộng trong đại dịch Covid-19

Việt Nam thử nghiệm thành công cuộc gọi 5G đầu tiên trên thiết bị Make in Việt nam

Việt Nam thử nghiệm thành công cuộc gọi 5G đầu tiên trên thiết bị Make in Việt nam

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống ngành Bưu điện (15/8/1945 - 15/8/2019)

Kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống ngành Bưu điện (15/8/1945 - 15/8/2019)

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.