Phân loại hệ thống AI theo 3 mức độ rủi ro trước khi triển khai

Các hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ phải được phân loại theo mức độ rủi ro trước khi đưa vào sử dụng, theo quy định tại Nghị định số 142/2026/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành nhằm hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Trí tuệ nhân tạo.

Theo Nghị định, trách nhiệm phân loại thuộc về nhà cung cấp hệ thống AI. Việc phân loại phải căn cứ vào mức độ rủi ro theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo cùng các tiêu chí cụ thể được nêu tại Nghị định. Nhà cung cấp đồng thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác và trung thực của kết quả phân loại.

Trong trường hợp hệ thống AI được sửa đổi, tích hợp thêm chức năng hoặc thay đổi mục đích sử dụng làm phát sinh rủi ro mới hay gia tăng mức độ rủi ro, bên triển khai phải phối hợp với nhà cung cấp để rà soát, thực hiện phân loại lại hệ thống.

Nghị định cũng yêu cầu thực hiện đánh giá sự phù hợp đối với các hệ thống AI có rủi ro cao. Trường hợp kết quả đánh giá trước đó chưa bao quát đầy đủ các yêu cầu quản lý rủi ro đặc thù, tổ chức, cá nhân chỉ cần bổ sung phần nội dung còn thiếu thay vì đánh giá lại toàn bộ.

Chính phủ yêu cầu phân loại hệ thống AI theo 3 mức độ rủi ro trước khi triển khai

Chia AI thành 3 nhóm rủi ro

Theo quy định mới, hệ thống AI được phân thành 3 nhóm gồm rủi ro cao, rủi ro trung bình và rủi ro thấp.

Trong đó, nhóm rủi ro cao là các hệ thống thuộc danh mục do Thủ tướng Chính phủ ban hành theo quy định của Luật Trí tuệ nhân tạo.

Nghị định nhấn mạnh việc phân loại chỉ áp dụng đối với hệ thống AI hoàn chỉnh, không áp dụng riêng đối với mô hình AI, ngoại trừ trường hợp mô hình đó là một thành phần trong hệ thống AI cụ thể.

Để hỗ trợ quá trình tự đánh giá, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ cung cấp công cụ hỗ trợ điện tử phục vụ phân loại hệ thống AI. Việc sử dụng công cụ này không mang tính bắt buộc và không phát sinh thêm thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, tổ chức.

Một điểm đáng chú ý khác là việc hình thành Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo cùng Cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống AI do Bộ Khoa học và Công nghệ quản lý, vận hành.

Theo Nghị định, việc thu thập, cập nhật, chia sẻ và khai thác dữ liệu trên hệ thống phải bảo đảm tuân thủ các quy định liên quan đến an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, bí mật nhà nước và bí mật kinh doanh.

Thúc đẩy phát triển hệ sinh thái AI

Nghị định giao Bộ Khoa học và Công nghệ làm đầu mối điều phối phát triển hệ sinh thái và thị trường AI; đồng thời công bố thông tin về hạ tầng, dữ liệu và nhu cầu ứng dụng AI trong khu vực công nhằm thúc đẩy kết nối cung cầu công nghệ.

Các chính sách phát triển AI sẽ tập trung vào mở rộng nguồn cung công nghệ, thúc đẩy ứng dụng AI trong chuyển đổi số, chính phủ số, kinh tế số cũng như hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm, dịch vụ AI.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức khoa học và công nghệ cùng các cơ sở giáo dục đại học tham gia phát triển hoặc ứng dụng AI sẽ được ưu tiên tiếp cận các chính sách hỗ trợ theo quy định hiện hành.

Nghị định số 142/2026/NĐ-CP được xem là bước cụ thể hóa quan trọng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động phát triển, quản lý và ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam trong thời gian tới.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng