'Kết nối hạ tầng R&D: Từ phòng thí nghiệm dùng chung đến các bước đột phá công nghệ'

analytica Vietnam Connect 2026 thúc đẩy hội thoại về mô hình phòng thí nghiệm dùng chung và hạ tầng R&D tại Việt Nam sẽ giúp kết nối các chuyên gia trong lĩnh vực học thuật, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp để trao đổi về vai trò của mô hình phòng thí nghiệm dùng chung trong phát triển công nghệ.

Việc kết nối nghiên cứu với ứng dụng thực tiễn thông qua các phiên thảo luận và chương trình tham quan thực tế, mang đến các góc nhìn về cơ sở hạ tầng nghiên cứu với hoạt động vận hành thực tế tại phòng thí nghiệm.

Chương trình nhấn mạnh vai trò then chốt của hạ tầng phòng thí nghiệm dùng chung trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác và hỗ trợ chuyển hóa tri thức khoa học thành các ứng dụng thực tiễn

Chương trình nhấn mạnh vai trò then chốt của hạ tầng phòng thí nghiệm dùng chung trong việc nâng cao năng lực nghiên cứu, thúc đẩy hợp tác và hỗ trợ chuyển hóa tri thức khoa học thành các ứng dụng thực tiễn. Bằng cách quy tụ đa dạng góc nhìn từ các Trường đại học, Viện nghiên cứu, tổ chức đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghiệp, analytica Vietnam Connect tạo ra diễn đàn cho các cuộc đối thoại chuyên sâu về cách khai thác hiệu quả nguồn lực và năng lực chuyên môn của phòng thí nghiệm, nhằm thúc đẩy tiến bộ công nghệ.

Chia sẻ hạ tầng sẽ giúp Viện nghiên cứu, Trường đại học và doanh nghiệp khai thác hiệu quả thiết bị, hạn chế đầu tư trùng lặp, mở rộng hợp tác. Đây là hướng đi phù hợp, đúng với tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22 tháng 12 năm 2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Bằng việc kết nối nguồn lực, analytica Vietnam Connect 2026 góp phần thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng, đưa kết quả nghiên cứu phục vụ nhu cầu sản xuất.

Chương trình quy tụ dàn diễn giả đến từ Trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp Tp HCM, trường Đại học Bách khoa Tp HCM, Trung tâm nghiên cứu triển khai khu CNC...

Chương trình analytica Vietnam Connect 2026 diễn ra vào ngày 21/10 đã quy tụ dàn diễn giả đến từ Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Khởi nghiệp TP.HCM, Trường Đại học Bách khoa TP. HCM thuộc Đại học Quốc gia TP.HCM; Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM; Viện Vi mạch bán dẫn, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, Masan Consumer Corporation và Công ty TNHH Một thành viên Provimi.

ThS. Nguyễn Thị Thơ Mộng, Trưởng phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh (SIHUB), đưa ra đề xuất phát triển hạ tầng dùng chung sát nhu cầu của các dự án khởi nghiệp. Khi hệ sinh thái khởi nghiệp thành phố vươn lên vị trí 98 toàn cầu năm 2026, hiệu quả khai thác nguồn lực nghiên cứu càng cần được chú trọng.

Theo số liệu, giai đoạn 2024–2025, thành phố đã hỗ trợ 179 dự án thông qua 35 nhiệm vụ đổi mới sáng tạo, với kinh phí 18,303 tỷ đồng; hơn 88% dự án thuộc giai đoạn tiền ươm tạo và ươm tạo. Nhu cầu hoàn thiện nguyên mẫu, kiểm chứng công nghệ vì vậy cần được đáp ứng bằng hạ tầng dễ tiếp cận. Trong đó, 4 điểm nghẽn được chỉ ra bao gồm: Hạ tầng phân tán, thiếu cơ sở dữ liệu số; Thủ tục tiếp cận phức tạp; Chuỗi dịch vụ kỹ thuật chưa liền mạch và Vướng mắc về tài sản công.

Dựa trên Nghị quyết số 65/2026/NQ-HĐND về hỗ trợ phát triển hạ tầng đổi mới sáng tạo và Nghị quyết số 64/2026/NQ-HĐND về hỗ trợ chi phí ươm tạo của Hội đồng nhân dân TP.HCM, bà đề xuất kết hợp FabLab tập trung với mạng lưới phòng thí nghiệm phân tán, kết nối qua nền tảng FabNet HCMC. Hệ thống dự kiến hỗ trợ xuyên suốt các khâu hình thành ý tưởng, chế tạo nguyên mẫu, nghiên cứu chuyên ngành, đo kiểm, sản xuất thử và thương mại hóa. Nguyên tắc “đầu tư theo khoảng trống” ưu tiên thuê dịch vụ, chia sẻ thiết bị hiện có trước khi đầu tư mới, đi cùng đánh giá chi phí vòng đời và cơ chế bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp.

ThS. Nguyễn Thị Thơ Mộng, Trưởng phòng Truyền thông và Hợp tác quốc tế, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo Thành phố Hồ Chí Minh (SIHUB)

Ở góc độ tổ chức vận hành, ThS. Trương Hữu Lý, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM, đã giới thiệu SHTPLABS như hạt nhân kết nối mô hình “3 nhà”, gắn năng lực nghiên cứu với nhu cầu phát triển công nghệ. Theo đó, Nhà nước kiến tạo chính sách, tháo gỡ vướng mắc tài chính và chia sẻ rủi ro; Doanh nghiệp xác định bài toán từ thị trường, tham gia đầu tư, thỏa thuận khai thác quyền sở hữu trí tuệ ngay từ đầu; Viện nghiên cứu, trường đại học và các trung tâm đảm nhiệm nghiên cứu lõi, cung cấp dịch vụ kỹ thuật cùng đội ngũ chuyên môn. Nền tảng cho liên kết này là chuỗi hạ tầng của SHTPLABS, gồm xưởng đóng gói, kiểm thử vi mạch với 13 thiết bị được Intel bàn giao, phòng thí nghiệm tự động hóa 2.0 KUKA, Viện Công nghệ Vi mạch Bán dẫn và phòng sạch Khu Công nghệ cao.

Với hệ sinh thái sẵn có trên địa bàn là khoảng 50 doanh nghiệp thiết kế vi mạch và 5.000 kỹ sư, việc mở rộng khả năng sử dụng chung thiết bị cần gắn với quy trình đo kiểm chuẩn hóa, hỗ trợ của kỹ sư hệ thống và cơ chế hợp tác rõ ràng. Mục tiêu của mô hình là giúp doanh nghiệp tiếp cận năng lực nghiên cứu chuyên sâu, rút ngắn quá trình phát triển sản phẩm và thương mại hóa công nghệ.

ThS. Nguyễn Hồng Thảo, Trưởng phòng Nghiên cứu Phát triển và Đảm bảo Chất lượng, Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (QUATEST 3), phân tích yêu cầu tái tổ chức hạ tầng trên cơ sở hiệu quả khai thác. Theo tham luận, khảo sát 113 cơ sở cho thấy 78% thiết bị tại 16 phòng thí nghiệm trọng điểm đã sử dụng hơn 10 năm, trong khi 30% cơ sở nghiên cứu, phát triển công lập hoạt động dưới 50% công suất. Các đề xuất đầu tư giai đoạn 2026 - 2027 vượt 4.162 tỷ đồng đặt ra nhu cầu điều phối để tránh trùng lặp. QUATEST 3 hiện sở hữu hơn 1.500 thiết bị.

Giải pháp được đề xuất là quản trị theo chỉ số hiệu quả đầu ra, gắn trách nhiệm đơn vị vận hành với kết quả sử dụng hạ tầng. Theo cơ chế đề xuất, cơ sở không đạt 70% chỉ tiêu sau ba năm cần được xem xét tái cơ cấu; sau năm năm có thể xem xét thay thế tổ chức vận hành. Về tài chính, tham luận đưa ra cơ cấu tham khảo gồm 30% ngân sách cố định, 30% tài trợ cạnh tranh và 40% nguồn thu hợp đồng dịch vụ, đồng thời tính đủ chi phí đầu tư, vận hành, bảo trì trong vòng đời thiết bị. Số hóa hạ tầng chất lượng, phát hành chứng chỉ hiệu chuẩn số, phát triển tiêu chuẩn thông minh và định danh tài sản được xem là công cụ kết nối mạng lưới. Tham luận đề xuất phân định rõ nghiên cứu phi thương mại được tiếp cận miễn phí, chia sẻ dữ liệu mở; hoạt động thương mại áp dụng bảo mật, thu hồi đủ chi phí và bảo đảm doanh nghiệp sở hữu toàn bộ kết quả nghiên cứu theo thỏa thuận sử dụng phòng thí nghiệm.

Trong khuôn khổ sự kiện cũng đã trưng bày và giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ tiêu biểu

Các đề xuất tiếp tục được trao đổi tại tọa đàm “Tháo gỡ điểm nghẽn Pháp lý - Tiêu chuẩn - IP để tối ưu hóa mô hình Lab dùng chung cho Doanh nghiệp Công nghệ”, do TS. Trịnh Xuân Thắng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu Công nghệ cao TP.HCM, chủ trì. Kết luận tọa đàm này, TS. Trịnh Xuân Thắng nhấn mạnh yêu cầu chuyển trọng tâm từ sở hữu riêng lẻ sang chia sẻ hạ tầng nghiên cứu, phát triển liên thông. Để mô hình phát huy hiệu quả, việc hoàn thiện hành lang pháp lý cần đi cùng chuẩn hóa tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp. Những điều kiện này tạo cơ sở cho các bên tham gia hợp tác, khai thác nguồn lực hiện có và đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng thực tiễn.

Trong khuôn khổ sự kiện cũng đã trưng bày và giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ tiêu biểu

Để gắn kết các nội dung thảo luận với thực tiễn, BTC đã bố trí chương trình tham quan phòng thí nghiệm dành riêng cho các đại biểu, giúp khách tham dự tìm hiểu trực tiếp về cơ sở vật chất và hạ tầng nghiên cứu. Hoạt động này đã kết nối trực tiếp ý tưởng được chia sẻ tại chương trình với việc ứng dụng trong môi trường nghiên cứu và kiểm nghiệm thực tế.

Sự kết hợp giữa các phiên thảo luận chuyên sâu cùng trải nghiệm thực tế tại chỗ đã biến analytica Vietnam Connect 2026 đã mang đến cơ hội thiết thực để các bên chia sẻ kiến thức, tăng cường kết nối chuyên môn và tìm hiểu vai trò của hợp tác R&D trong việc thúc đẩy sự phát triển khoa học và công nghệ tại Việt Nam.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng