Hải Phòng: Một bước tiến mới đưa công nghệ lượng tử vào giảng đường

Phòng thí nghiệm lượng tử ảo VQLab được bàn giao bản quyền truy cập cho 4 trường đại học trong đợt đầu, phục vụ công tác giảng dạy và nghiên cứu công nghệ lượng tử.

Chiều 13/8, tại Trung tâm Văn hóa xứ Đông, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Công ty Cổ phần Dữ liệu Lượng tử tổ chức Lễ bàn giao bản quyền truy cập Phòng thí nghiệm lượng tử ảo, viết tắt là VQLab, cho một số trường đại học trên địa bàn thành phố.

Tại buổi lễ, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ cùng Công ty Cổ phần Dữ liệu Lượng tử ký biên bản bàn giao và trao tài khoản bản quyền quản trị cho 4 trường đại học gồm Trường Đại học Hải Phòng, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Thành Đông.

Giảm chi phí khi tiếp cận công nghệ lượng tử

Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, ông Nguyễn Cao Thắng cho biết việc triển khai VQLab nhằm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Ông Nguyễn Cao Thắng phát biểu tại buổi lễ.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, khó khăn lớn của các cơ sở đào tạo khi tiếp cận công nghệ lượng tử là chi phí đầu tư hạ tầng thiết bị vật lý lên tới hàng triệu USD.

VQLab được đưa vào khai thác trên hạ tầng Trung tâm Dữ liệu của Sở Khoa học và Công nghệ, qua đó tạo điều kiện để giảng viên và sinh viên thực hành, nghiên cứu chuyên sâu mà không phải đầu tư hệ thống thiết bị vật lý có chi phí lớn.

Để hệ thống vận hành hiệu quả, Sở Khoa học và Công nghệ đề nghị các đơn vị chuyên môn bảo đảm hạ tầng máy chủ hoạt động ổn định, đồng thời phối hợp tập huấn cho giảng viên và cán bộ quản trị công nghệ thông tin.

Các trường đại học tiếp nhận tài khoản được đề nghị xây dựng quy chế vận hành, đồng thời chủ động đưa nội dung thực hành VQLab vào các học phần thuộc ngành Công nghệ thông tin, Điện tử và Viễn thông, Vật lý.

Sở cũng đề nghị các trường khuyến khích sinh viên thực hiện đồ án, nghiên cứu gắn với công nghệ lượng tử.

VQLab mô phỏng 13 miền công nghệ cốt lõi

VQLab vận hành trên lõi mô phỏng thống nhất, bao phủ 13 miền công nghệ cốt lõi. Các lĩnh vực được đề cập gồm Truyền khóa lượng tử, viết tắt QKD, Sinh số ngẫu nhiên, viết tắt QRNG, Cảm biến lượng tử, Bẫy ion, Transmon siêu dẫn và Mạch quang tử.

Truyền khóa lượng tử là kỹ thuật sử dụng các nguyên lý của cơ học lượng tử để trao đổi khóa bảo mật. Sinh số ngẫu nhiên lượng tử tạo ra các số ngẫu nhiên dựa trên hiện tượng lượng tử.

Nền tảng tập trung vào kỹ thuật thiết bị phần cứng, cho phép người dùng cấu hình linh kiện, thiết kế sơ đồ nguyên lý và tính toán chi phí ngay trên trình duyệt web. Hệ thống không yêu cầu máy tính có cấu hình cao.

VQLab cũng cung cấp các chức năng phục vụ đào tạo như quản lý lớp học, tự động chấm điểm và bộ học liệu song ngữ Anh và Việt.

4 trường đại học nhận tài khoản quản trị

Trong đợt bàn giao đầu tiên, 4 trường đại học được trao tài khoản bản quyền quản trị VQLab gồm Trường Đại học Hải Phòng, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, Trường Đại học Hải Dương và Trường Đại học Thành Đông.

Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ và các trường đại học tại nghi thức trao tặng bản quyền VQLab.

Việc bàn giao được thực hiện theo mô hình hợp tác “3 nhà”. Theo đó, Nhà nước kiến tạo hạ tầng dùng chung và bảo đảm an toàn thông tin; Nhà trường đưa hệ thống vào chương trình giảng dạy và nghiên cứu; Nhà doanh nghiệp hỗ trợ giải pháp kỹ thuật và giáo trình chuẩn hóa.

Bên cạnh việc triển khai VQLab tại các trường đại học, Sở Khoa học và Công nghệ đề nghị chuyên gia và doanh nghiệp tiếp tục hợp tác nghiên cứu, đào tạo trong các lĩnh vực công nghệ cao như trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn và khoa học máy tính.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng