Lý do iPhone sẽ không bao giờ được sản xuất ở Mỹ

Cả thập kỷ nay, những chiếc iPhone đều được thiết kế tại một tòa nhà công nghệ cao ở Fremont, California (Mỹ), cách trung tâm Thung lũng Silicon khoảng một giờ lái xe.

Nguyên nhân cốt lõi nào khiến cho chiếc iPhone của chúng ta sử dụng ngày hôm nay có dòng chữ nho nhỏ trên hộp: ‘Thiết kế bởi Apple tại California. Lắp ráp tại Trung Quốc’.

Sau khi Apple tuyên bố mở cửa khu campus mới ở Austin, Texas, tạo ra công việc cho hơn 15 ngàn người, không một ai nghĩ rằng khu phức hợp đó sẽ được dùng để lắp ráp sản phẩm Apple. Ai cũng nghĩ một công ty với tầm nhìn công nghệ như Apple sẽ chọn Silicon Valley để làm nơi tạo ra những thiết bị vừa đẹp, vừa hiện đại.

Bản thân Steve Jobs cũng từng bị ám ảnh bởi hình tượng của Henry Ford, khi những dây chuyền sản xuất xe hơi của người Mỹ, cho người Mỹ tại Detroit, cũng như khả năng sản xuất các thiết bị chất lượng cao của người Nhật Bản với những thương hiệu như Sony. Chính sự ám ảnh này và việc cố gắng tái tạo những dây chuyền như thế ở California đã trở thành một trong những thất bại hiếm hoi của vị CEO nổi tiếng.

‘Thiết kế bởi Apple tại California. Lắp ráp tại Trung Quốc'. Ảnh minh họa

Chỉ 8 năm sau khi mở cửa, nhà máy lắp ráp Macintosh đóng cửa vào năm 1992. Hai lý do chủ yếu là, số lượng máy sản xuất như Steve Jobs dự tính, và vài năm sau Macintosh mới bắt đầu có doanh số như mong đợi của các vị lãnh đạo ở Apple. Nhưng đó là một câu chuyện khác, vào một ngày khác.

Và thế là, từ ‘giấc mơ Mỹ’, Apple chuyển sang nhờ cậy những đối tác lắp ráp từ khắp nơi trên thế giới, lợi dụng cả chi phí nhân công rẻ lẫn luật về môi trường và khí thải không mấy ngặt nghèo như ở Mỹ.

Đại dịch COVID-19

Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã làm rung chuyển toàn bộ hệ thống này. Nhiều nhà máy ở Trung Quốc đã buộc phải đóng cửa. Tiếp đó, Apple phải đối mặt với sự gián đoạn trong vận chuyển, bao gồm cả đường bộ, hàng không. Và ngay sau đó, nhiều hệ thống cửa hàng Apple Store buộc phải đóng cửa.

Người kế nhiệm của Steve Jobs, Giám đốc điều hành Apple đương nhiệm - Tim Cook, vào tháng tư vừa qua đã đưa ra cam kết, Apple sẽ chi 430 tỉ USD cho các khoản đầu tư của Mỹ nhằm tăng mang tới 20.000 việc làm tại Mỹ trong 5 năm tới để làm việc trên mạng không dây 5G, trí tuệ nhân tạo và chip silicon.

Nhưng điều này quả thực quá xa vời. Những chiếc iPhone – sản phẩm chủ lực của Apple, rất có thể sẽ tiếp tục được lắp ráp tại các nhà máy ở Trung Quốc trong nhiều năm tới.

Các chuyên gia và những người ủng hộ cho rằng, để tạo ra những nhà máy sản xuất công nghệ tại Mỹ, quốc gia này sẽ cần phải dành nhiều năm đầu tư vào các công nghệ sản xuất mới đồng thời bù đắp mức lương thấp hơn và các chi phí khác từ nước ngoài. Đó là chưa kể Mỹ cũng cần phải xây dựng lại hệ thống giáo dục và dạy nghề để cải thiện nguồn lao động Mỹ và khuyến khích người lao động tham gia.

Chính sách ‘mua hàng Mỹ’ của Tổng thống Binden

Ảnh minh họa

Tất cả mọi thứ vẫn vận hành cho đến khi đại dịch xảy ra, khi các nhà máy ngừng hoạt động ở châu Á đã gây ra tình trạng thiếu ô tô, thuốc và thậm chí cả tỏi. Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân đến từ việc Mỹ thiếu năng lực sản xuất.

Và ngay cả Apple, từ lâu đã là một trong những công ty có chuỗi cung ứng phức tạp nhất trên thế giới cũng cho thấy tình trạng thiếu linh kiện đang hạn chế số lượng máy tính bảng iPad và máy tính Mac được chế tạo.

Do đó, Tổng thống Joe Biden ký một lệnh hành pháp củng cố các quy tắc ‘Mua hàng Mỹ’ để thuyết phục các công ty bắt đầu tái đầu tư vào các bang, ngay cả sau khi đại dịch qua đi. Thực tế, điều này cũng được cựu Tổng thống Donald Trump mong muốn và nỗ lực trong thời gian tại vị.

Biden hy vọng sẽ đạt được nhiều tiến bộ hơn những người tiền nhiệm bằng cách thành lập một nhóm chuyên biệt về chương trình ‘Buy American’ trong Văn phòng Quản lý và Ngân sách.

Nhưng sự thật là việc sản xuất tại Mỹ không phải là điều dễ dàng. Mọi thứ được lắp ráp từ các bộ phận được tập hợp lại từ khắp nơi trên thế giới. Theo các quan chức, sẽ mất khoảng một thập kỷ đầu tư tổng hợp để có được những nhân tài tốt nghiệp với các kỹ năng phù hợp, chứng chỉ, đào tạo hoặc bằng cấp cần thiết để xây dựng năng lực sản xuất của Mỹ. Cũng sẽ mất nhiều năm để chuyển đổi chuỗi cung ứng ra khỏi châu Á.

Giấc mơ "Được thiết kế bởi Apple ở California. Được lắp ráp tại Mỹ"

Đại dịch và các vấn đề với chuỗi cung ứng toàn cầu có thể giúp thuyết phục các công ty đầu tư trở lại Mỹ. Ba trong số các nhà sản xuất chip lớn nhất thế giới, Intel, TSMC và Samsung, đã cam kết đầu tư tổng cộng khoảng 42 tỉ USD vào các nhà máy sản xuất chip mới có trụ sở tại Mỹ ở Arizona và Texas.

Apple đã đưa ra cam kết trị giá 430 tỉ USD dành cho các lĩnh vực như sản xuất chip và công nghệ không dây 5G. Một trong những khoản đầu tư đó là thông qua Quỹ Sản xuất Tiên tiến, trao 450 triệu USD cho Corning, nhà sản xuất kính có trụ sở tại Kentucky. Corning gần đây đã giúp Apple sản xuất mặt kính Ceramic Shield chống xước cho iPhone 12.

Apple cũng đã đem dây chuyền sản xuất máy tính Mac trở lại Mỹ vào năm 2019. Tuy nhiên, máy tính Mac chỉ chiếm 10% doanh số của Apple vào năm ngoái, thậm chí Mac Pro mạnh mẽ, được thiết kế cho đồ họa chuyên nghiệp, chỉnh sửa âm thanh và video, không nằm trong số những máy tính bán chạy nhất.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi trọn vẹn một chuỗi dây chuyền sản xuất Iphone về Mỹ vẫn đang là một điều không thể 'một sớm một chiều' và có thể chính ông chủ của Apple cũng thấy không có lợi để quyết tâm thực hiện điều đó.