Vì sao cần sửa đổi Nghị định 168, tăng phạt nhiều hành vi vi phạm giao thông?

Theo tin tức mới nhất, Bộ Công an đang lấy ý kiến về việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 168 (năm 2024) về xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe.

Dự thảo tập trung sửa đổi, bổ sung xử phạt nhiều nhóm hành vi, trong đó thẩm quyền xử phạt cũng có sự điều chỉnh mạnh mẽ so với quy định hiện hành.

Theo Bộ Công an, sau hơn 1 năm triển khai Nghị định số 168/2024, về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, kết quả xử lý các hành vi vi phạm tăng, tai nạn giao thông đã giảm rõ rệt.

Cụ thể, lực lượng có thẩm quyền đã lập biên bản xử lý hơn 3,3 triệu trường hợp vi phạm; phạt tiền trên 6.727 tỷ đồng.

Dùng điện thoại di động khi đang lái xe, hơn 1.500 tài xế bị phạt trong 6 tháng đầu năm. Ảnh: PHẠM HẢI

Trong số này có 634.556 trường hợp vi phạm nồng độ cồn (chiếm 16,65%); 37.931 trường hợp chở hàng quá tải trọng (chiếm 1%); 786.484 trường hợp vi phạm quy định về tốc độ (chiếm 20,63%); 57.041 trường hợp không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông, hiệu lệnh của người kiểm soát giao thông (chiếm 1,5%); 178.295 trường hợp đi không đúng làn đường, phần đường (chiếm 4,68%). Ngoài ra, việc xử lý lứa tuổi học sinh vi phạm là 147.289 trường hợp (chiếm 4,43%).

Cùng thời điểm trên, xảy ra 18.447 vụ tai nạn giao thông, làm chết 10.379 người, bị thương 12.282 người (trong đó có 26 vụ đặc biệt nghiêm trọng, làm chết 96 người, bị thương 74 người). So với cùng kỳ, số tai nạn giảm 5.293 vụ, giảm 708 người chết, giảm 5.257 người bị thương.

Nguyên nhân gây tai nạn được phân tích do người lái xe không chú ý quan sát (21,06%), đi không đúng làn đường, chiều đường (11,98%); vi phạm các quy định an toàn giao thông khi chuyển hướng (9,66%); sử dụng rượu bia, chất kích thích có cồn (8,2%); vượt xe không đúng quy định (3,75%); vi phạm tốc độ (3,13%); không nhường đường (2,9%)…

Tuy nhiên, Bộ Công an đánh giá tình hình trật tự, an toàn giao thông đường bộ vẫn diễn biến phức tạp. Cơ quan này nêu tình trạng xe không đăng ký kinh doanh vận tải nhưng vẫn chở khách, chở hàng hóa để thu tiền, xe kinh doanh vận tải hoạt động “trá hình”. Điều này gây thiếu công bằng và minh bạch trong hoạt động kinh doanh vận tải, đồng thời gây thất thu thuế cho ngân sách. Đồng thời, hành vi này còn nhằm trốn tránh hoạt động quản lý nhà nước về vận tải đường bộ.

Ngoài ra, xe container phi tiêu chuẩn, xe chở thùng để chứa hàng trên rơ mooc, sơ mi rơ mooc có kích thước vượt quá chiều dài, chiều cao nhưng chưa có chế tài xử phạt.

Một yếu tố khác được nêu là từ ngày 1/3/2025, Bộ Công an tiếp nhận nhiệm vụ quản lý nhà nước về quản lý, sát hạch và cấp giấy phép lái xe từ Bộ Giao thông Vận tải (nay là Bộ Xây dựng); tuy nhiên thực tế lực lượng cảnh sát giao thông chưa xử phạt các hành vi vi phạm liên quan đến sát hạch lái xe vì chưa được phân định thẩm quyền đối với hành vi cụ thể.

Xuất phát từ những lý do trên, Bộ Công an cho rằng việc nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168 là hết sức cần thiết.

Nói thêm về mục đích sửa đổi Nghị định 168, Bộ Công an cho biết việc này nhằm bảo đảm sự đầy đủ, toàn diện, thống nhất trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xử lý vi phạm hành chính, trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Từ đó, tạo thuận lợi trong áp dụng pháp luật, khắc phục những vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe cho người tham gia giao thông, xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn…

“Việc xây dựng Nghị định hướng tới siết chặt kỷ cương trong chấp hành các quy định pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, nhất là đối với tổ chức, cá nhân và người điều khiển xe kinh doanh vận tải”, theo Bộ Công an.

Cơ quan soạn thảo đồng thời khẳng định những quy định trong dự thảo mới về cơ bản không làm phát sinh thêm yêu cầu nguồn lực nhân lực để thực hiện; có thể tiếp tục sử dụng và duy trì bộ máy tổ chức tại cơ quan của người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông đường bộ để thực hiện.

Nếu được thông qua, Nghị định mới sẽ có hiệu lực từ 1/7. Một số quy định đặc thù khác sẽ có hiệu lực vào ngày 1/1/2028 và 1/1/2029.

Trường hợp vi phạm xảy ra và kết thúc trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành, sau đó mới bị phát hiện hoặc đang xem xét giải quyết thì áp dụng nghị định đang có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hành vi vi phạm để xử phạt.

Xe ghép sẽ bị phạt nặng?

Cơ quan soạn thảo đề xuất mức phạt 12-14 triệu đồng đối với người lái ô tô không kinh doanh vận tải hành khách, nhưng vẫn chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe. Kèm theo mức trừ 6 điểm giấy phép lái xe.

Các quy định về hợp đồng vận tải tại Điều 20 cũng được quy định chặt chẽ hơn.

Bộ Công an cũng đề xuất phạt tiền 5-10 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

Lái xe ô tô cứu hộ chở xe được cứu hộ mà vượt quá khối lượng cho phép chuyên chở của xe cứu hộ; kéo theo xe được cứu hộ mà vượt quá khối lượng cho phép kéo theo của xe cứu hộ được ghi trong giấy đăng kiểm.

Lái xe ô tô cứu hộ chở hoặc kéo theo xe mà xe được chở hoặc kéo theo không phải là xe bị hư hỏng, bị sự cố. Ngoài phạt tiền, tài xế còn bị trừ 2 điểm bằng lái.

Cơ quan soạn thảo cũng bổ sung hàng loạt vi phạm bị xử phạt liên quan xe vận tải nội bộ.

Xe kinh doanh vận tải không phải lắp thiết bị an toàn cho trẻ em

Tại bản dự thảo mới nhất đang được lấy ý kiến đến hết 19/4, Bộ Công an đề xuất mức phạt 800.000 đồng đến 1 triệu đồng được áp dụng với hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35m trên xe ô tô ngồi cùng hàng ghế với người lái xe (trừ loại xe ô tô chỉ có một hàng ghế) hoặc không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em theo quy định. Tuy nhiên quy định mới bổ sung yếu tố trừ xe kinh doanh vận tải.

Đối với hình thức xử phạt vi phạm hành chính, biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 3 Điều 3, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung hình thức: Buộc lắp đặt thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách; buộc cung cấp, cập nhật, truyền dẫn, lưu trữ, quản lý thông tin, dữ liệu từ thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách lắp trên xe ô tô theo quy định.

Tại khoản 5 Điều 20, mức phạt 1-2 triệu đồng được áp dụng với hành vi sau:

Xe kinh doanh vận tải chở khách không lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái hoặc có lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái nhưng không có tác dụng hoặc làm sai lệch dữ liệu của thiết bị.

Quy định này trước đây được áp dụng với xe kinh doanh chở khách từ 8 chỗ trở lên, nay áp dụng với xe kinh doanh mọi loại chỗ ngồi.

Trong khi đó, xe kinh doanh chở khách 8 chỗ ngồi trở lên thì được bổ sung thêm yếu tố: Không lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách hoặc có lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách nhưng không có tác dụng hoặc làm sai lệch dữ liệu của thiết bị, để áp dụng chung mức phạt trên.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng