AI, bán dẫn, UAV và tham vọng làm chủ công nghệ chiến lược của Việt Nam

Tại Ngày Đổi mới sáng tạo mở với chủ đề “Kiến tạo thành phố công nghiệp thế hệ mới”, thuộc chuỗi hoạt động Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết Việt Nam đang định hướng phát triển các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ chiến lược, tạo điều kiện đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất và thương mại hóa.

Các lĩnh vực được chú trọng gồm trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp bán dẫn và phương tiện bay không người lái (UAV). Theo định hướng này, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xác định nhu cầu, phối hợp với viện nghiên cứu, trường đại học trong thiết kế, sản xuất thử nghiệm và thương mại hóa sản phẩm.

Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin - Bộ Khoa học và Công nghệ (Ảnh - VTC News).

Phát triển AI, bán dẫn và UAV gắn với năng lực công nghiệp trong nước

Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, TP.HCM với tiềm năng khoa học, công nghệ cần trở thành nơi các ý tưởng mới được nuôi dưỡng, thử nghiệm và phát triển thành doanh nghiệp, sản phẩm có khả năng tiếp cận thị trường toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu làm chủ công nghệ chiến lược, Việt Nam cần lựa chọn những sản phẩm trọng điểm, phát huy năng lực nghiên cứu, thiết kế và sản xuất trong nước. Trong đó, AI, bán dẫn và UAV không chỉ là những lĩnh vực công nghệ riêng biệt mà còn có khả năng bổ trợ lẫn nhau, tạo nền tảng cho các ngành công nghiệp thế hệ mới.

Với công nghiệp bán dẫn, chiến lược phát triển của Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế, 1 nhà máy chế tạo chip quy mô nhỏ, 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử và doanh thu đạt 25 tỷ USD/năm.

Để đạt mục tiêu này, cần tận dụng thị trường nội địa để phát triển chip chuyên dụng, cảm biến và thiết bị thông minh, qua đó nâng cao giá trị gia tăng của các sản phẩm do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ.

Trong lĩnh vực AI, chiến lược quốc gia đặt mục tiêu đóng góp 6% vào tăng trưởng GDP, đồng thời đưa kim ngạch xuất khẩu sản phẩm, dịch vụ liên quan đạt khoảng 5 tỷ USD vào năm 2030. Việt Nam cũng định hướng xây dựng 3 trung tâm xuất sắc về AI tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM, tạo điều kiện phát triển năng lực nghiên cứu, ứng dụng và hình thành các sản phẩm có khả năng cạnh tranh.

Đối với UAV, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 vận hành 3 khu thử nghiệm bay cấp quốc gia và ít nhất một trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia. Theo ông Nguyễn Khắc Lịch, kinh tế tầm thấp mở ra cơ hội kết nối AI, bán dẫn, phần mềm điều khiển và công nghiệp chế tạo, đồng thời tạo điều kiện phát triển các ứng dụng trong nông nghiệp, logistics, quản lý hạ tầng, cứu hộ và cứu nạn.

Bên cạnh định hướng phát triển công nghệ, Nhà nước có các chính sách ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất đối với những dự án, lĩnh vực đáp ứng điều kiện theo quy định, nhằm thu hút nguồn lực đầu tư vào công nghệ chiến lược, đặc biệt là bán dẫn và AI.

Ông Nguyễn Khắc Lịch cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng, hoàn thiện các quy định nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động thử nghiệm công nghệ và mô hình kinh doanh mới. TP.HCM cần chủ động nghiên cứu, triển khai các cơ chế thử nghiệm đối với AI, UAV, hệ thống tự hành và sản xuất thông minh. Quá trình này cần bảo đảm an toàn, đồng thời phù hợp với thực tiễn phát triển.

TP.HCM phát huy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo để đón công nghiệp thế hệ mới

Theo ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, việc lựa chọn đổi mới sáng tạo làm chủ đề cho phiên thảo luận đầu tiên của Diễn đàn Kinh tế Mùa thu thể hiện định hướng phát triển của thành phố trong giai đoạn tới. Động lực tăng trưởng cần dựa trên đổi mới sáng tạo và sự kết hợp giữa lĩnh vực này với phát triển kinh tế, công nghiệp và đô thị.

Ông Trương Minh Huy Vũ khẳng định TP.HCM đã sẵn sàng đón nhận các ngành công nghiệp thế hệ mới thông qua những chủ trương, chính sách và định hướng phát triển cụ thể. Trong đó, công nghiệp công nghệ cao, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là những động lực quan trọng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Trương Minh Huy Vũ (Ảnh - VTC News).

Thành phố có nền tảng thực tiễn để thúc đẩy các ngành công nghiệp mới, với hơn 26 năm phát triển Khu Công nghệ cao và quá trình hình thành, phát triển các khu công nghệ thông tin tập trung.

Cùng với đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của TP.HCM đã hình thành hơn 40 vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và vườn ươm công nghệ. Nhiều mô hình đang mở rộng hợp tác với doanh nghiệp, trường đại học và đối tác quốc tế, góp phần đưa kết quả nghiên cứu đến gần hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Về hạ tầng năng lượng, thành phố chú trọng bảo đảm nguồn cung phục vụ sản xuất trong tương lai. Các khu vực như Bắc Tân Uyên và Châu Đức có tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo, trong đó có điện mặt trời và điện gió ngoài khơi.

Thành phố cũng định hướng huy động nguồn lực từ đầu tư công, hợp tác công tư và khu vực tư nhân để chuẩn bị hạ tầng, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư công nghiệp.

Theo ông Trương Minh Huy Vũ, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở hạ tầng mà còn ở khả năng kết nối các thành phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từ ý tưởng, nhân lực, cơ sở nghiên cứu, vườn ươm đến doanh nghiệp và cơ chế hỗ trợ thương mại hóa công nghệ. Việc tạo thuận lợi để các ý tưởng có giá trị được đưa vào sản xuất, kinh doanh là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả của hệ sinh thái này.

Đáng chú ý, TP.HCM đã thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn ban đầu 500 tỷ đồng và đang nghiên cứu các phương án tiếp tục bổ sung nguồn lực cho hoạt động đầu tư này.

Việc phát triển các trung tâm AI, khu thử nghiệm UAV cùng hệ sinh thái công nghiệp công nghệ cao được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để Việt Nam nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và hình thành những động lực tăng trưởng mới.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng