Xuân Quỳnh - Nhà thơ của những điều dung dị đời thường nhất

Ninh Gia
06/10/2019 00:39
D

Xuân Quỳnh (1942-1988), là một nhà thơ nữ Việt Nam, nữ thi sĩ nổi tiếng với nhiều bài thơ được nhiều người biết đến như Thuyền và biển, Sóng, Thơ tình cuối mùa thu, Tiếng gà trưa... Bà được Nhà nước Việt Nam truy tặng Giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh vì những thành tựu cho nền văn học nước nhà.

Xuân Quỳnh trở thành nhà thơ từ diễn viên múa

Xuân Quỳnh tên thật là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, sinh ngày 6/10/1942 tại xã Văn Khê, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây (nay là phường La Khê, quận Hà Đông, Hà Nội). Xuất thân trong một gia đình công chức, mẹ mất sớm, bố thường xuyên công tác xa gia đình, bà được bà nội nuôi dạy từ nhỏ đến khi trưởng thành.

Xuất phát điểm là diễn viên múa từ năm 13 tuổi, có thơ đăng báo năm 19 tuổi, trở thành nhà thơ chuyên nghiệp sau khi qua lớp bồi dưỡng những người viết văn trẻ khoá đầu tiên của Hội Nhà Văn Việt Nam (1962-1964). Xuân Quỳnh được coi là nhà thơ nữ hàng đầu của nửa cuối thế kỷ 20.

Tháng 2/1955, Xuân Quỳnh được tuyển vào Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và được đào tạo thành diễn viên múa. Bà đã nhiều lần đi biểu diễn ở nước ngoài và dự Đại hội thanh niên sinh viên thế giới năm 1959 tại Vienna (Áo).

Từ năm 1962 đến 1964, Xuân Quỳnh học Trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ (khoá I) của Hội Nhà văn Việt Nam. Sau khi học xong, làm việc tại báo Văn nghệ, báo Phụ nữ Việt Nam.

Bà là hội viên từ năm 1967, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khoá III. Năm 1973, Xuân Quỳnh kết hôn với nhà viết kịch, nhà thơ Lưu Quang Vũ, trước đó, Xuân Quỳnh kết hôn lần đầu tiên với một nhạc công của Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và đã ly hôn. Từ năm 1978 đến lúc mất, Xuân Quỳnh làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới.

Xuân Quỳnh mất ngày 29/8/1988 trong một vụ tai nạn giao thông tại đầu cầu Phú Lương, thị xã Hải Dương (nay là thành phố), tỉnh Hải Dương, cùng với chồng Lưu Quang Vũ và con trai Lưu Quỳnh Thơ mới 13 tuổi.

Bà được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001. Ngày 30/3/2017, cố Chủ tịch nước Trần Đại Quang ký Quyết định số 602 chính thức truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật cho cố nhà thơ Xuân Quỳnh với hai tập thơ là Lời ru mặt đất và Bầu trời trong quả trứng.

Thơ Xuân Quỳnh giàu cảm xúc với những cung bậc khác nhau như chính tính cách luôn hết mình của Xuân Quỳnh. Những bài thơ khi hạnh phúc đắm say, lúc đau khổ, suy tư của nhà thơ luôn gần gũi vì được viết với sự đằm thắm của một người phụ nữ vừa làm thơ vừa làm vợ, làm mẹ.

Nhiều bài thơ của Xuân Quỳnh đã trở nên nổi tiếng như Thuyền và biển, Sóng (viết năm 1967, in trong tập Hoa dọc chiến hào năm 1968), Hoa cỏ may, Tự hát, Nói cùng anh... Các bài thơ Sóng, Truyện cổ tích về loài người (Lời ru trên mặt đất, Nhà xuất bản Tác phẩm mới, 1978) được đưa vào sách giáo khoa phổ thông của Việt nam. Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đã phổ nhạc rất thành công các bài thơ: Thuyền và biển (4/1963), Thơ tình cuối mùa thu của Xuân Quỳnh.

Biểu tượng của Google hôm nay kỷ niệm 77 năm ngày sinh của cố nhà thơ Xuân Quỳnh.

Doodle hôm nay, được minh họa bởi các nghệ sĩ khách mời ở thành phố Hồ Chí Minh, tôn vinh nhà văn từng đoạt giải thưởng, người hiện được coi là một trong những nhà thơ quan trọng nhất thế kỷ 20 của đất nước cô.

Xuân Quỳnh làm thơ từ những điều dung dị

Chủ đề thơ Xuân Quỳnh thường là những vấn đề nội tâm: kỷ niệm tuổi thơ, tình yêu gia đình... Hiện thực xã hội, sự kiện đời sống hiện diện như một bối cảnh cho tâm trạng. Do vậy thơ Xuân Quỳnh hướng nội, rất tâm trạng cá nhân nhưng không là thứ tháp ngà xa rời đời sống.

Thơ của bà là đời sống đích thực, đời sống của chị trong những năm đất nước còn chia cắt, còn chiến tranh, còn nghèo, còn gian khổ, là những lo toan con cái, cơm nước, cửa nhà của một người phụ nữ, người phụ nữ làm thơ thường ngược xuôi trên mọi ngả đường bom đạn.

Xuân Quỳnh không làm ra thơ, không chế tạo câu chữ mà chị viết như kể lại những gì chị đã sống, đã trải. Nét riêng của Xuân Quỳnh so với thế hệ nhà thơ hiện đại cùng thời chính là ở khía cạnh nội tâm đó. Thơ bà là thơ mang tâm trạng.

Thời ấy nhiều bài thơ thiên về phản ánh sự kiện, cốt để được việc cho đời, còn tâm trạng tác giả thường là tâm trạng chung của xã hội, vui buồn tác giả hoà trong vui buồn chung của công dân. Tâm trạng thơ Xuân Quỳnh là tâm trạng nảy sinh từ đời sống của chính bà, từ hoàn cảnh của riêng bà. Viết trên đường 20 là bài thơ chiến tranh nhưng lại mang nỗi lòng trăn trở xao xác của một người đang yêu.

Có bài bề bộn chi tiết hiện thực như một ký sự. Những năm ấy, đúng là ký sự về đời sống Hà Nội những năm chống Mỹ, nhưng nó không thành ký mà vẫn là thơ do nỗi lòng riêng của tác giả đã tạo nên một mạch trữ tình xâu chuỗi các chi tiết rời rạc của ngày thường lại, tổ chức nó thành kết cấu của bài thơ.

Xuân Quỳnh có tài toả lên các chi tiết ngẫu nhiên quan sát được từ đời sống một từ trường cảm xúc của nội tâm mình, biến các chi tiết đời trở nên thơ, có sức gợi, sức ám ảnh kỳ lạ (Trời trở rét, Không đề, Gió Lào cát trắng, Mùa hoa doi, Hoa cỏ may...)

Thơ Xuân Quỳnh giàu tình cảm, tình cảm sâu và tinh tế nhưng lẩn khuất phía sau tình cảm ấy lại là tư tưởng có tính khái quát, triết lý (Cơn mưa không phải của mình, Đồi đá ong và cây bạch đàn, Chuyện cổ tích về loài người, Những người mẹ không có lỗi...)

Đấy là những triết lý nảy sinh từ đời sống, nó có tính thực tiễn, giúp ích thật sự cho người đọc nhận thức và xử lý việc đời, không phải thứ triết lý tư biện, viễn vọng mà chẳng dùng được vào việc gì.

Đề tài, đối với Xuân Quỳnh, không phải là quan trọng. Điều bà quan tâm là chủ đề. Thơ Xuân Quỳnh bao giờ cũng có tứ, bà dùng tứ để bộc lộ chủ đề. Đây là một đóng góp đáng quý của Xuân Quỳnh vì giai đoạn ấy thơ chúng ta rất lỏng về tứ.

Xuân Quỳnh có năng khiếu quan sát. Bà quan sát bằng tất cả giác quan và phong phú trong liên tưởng. Chi tiết vốn quen thuộc bỗng trở nên mới lạ, tạo ý vị cho câu thơ. Một màu cỏ mùa xuân: “Cỏ bờ đê rất lạ/ Xanh như là chiêm bao”. Tiếng mưa trên lá cọ: “Mưa trên cọ bàng hoàng rồi vụt tạnh”.

Cũng có thể vì có tài quan sát mà ở một số bài Xuân Quỳnh ham tả, ham kể. Kể có duyên nhưng vẫn làm loãng chất thơ. Những bài thơ dài của Xuân Quỳnh thường dài vì rậm chi tiết.

Chúc mừng sinh nhật lần thứ 77 của Xuân Quỳnh!

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Thứ trưởng Phan Tâm: Ngành CNTT, điện tử viễn thông vẫn phụ thuộc vào vốn FDI

Thứ trưởng Phan Tâm: Ngành CNTT, điện tử viễn thông vẫn phụ thuộc vào vốn FDI

Mạng di động Reddi chính thức gia nhập thị trường với đầu số 055

Mạng di động Reddi chính thức gia nhập thị trường với đầu số 055

Phong cách làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Phong cách làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tin mới nhất về dịch COVID-19 ở Việt Nam: Thêm 4 bệnh nhân xuất viện ở Thái Bình

Tin mới nhất về dịch COVID-19 ở Việt Nam: Thêm 4 bệnh nhân xuất viện ở Thái Bình

Tin mới nhất về dịch COVID-19 ở Việt Nam: Bệnh nhân số 91 đã thực hiện được các y lệnh của nhân viên y tế

Tin mới nhất về dịch COVID-19 ở Việt Nam: Bệnh nhân số 91 đã thực hiện được các y lệnh của nhân viên y tế

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Pháp áp dụng công nghệ để cảnh báo tiếp xúc

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Pháp áp dụng công nghệ để cảnh báo tiếp xúc

Giải mã bí mật của COVID-19

Giải mã bí mật của COVID-19

Tân Bí thư Tỉnh uỷ Thái Bình vừa mới được bầu là ai?

Tân Bí thư Tỉnh uỷ Thái Bình vừa mới được bầu là ai?

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Mỹ "bơm" 628 triệu USD nâng cao sản xuất vaccine

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Mỹ "bơm" 628 triệu USD nâng cao sản xuất vaccine

Quốc tế Thiếu nhi ngày Tết dành cho trẻ em

Quốc tế Thiếu nhi ngày Tết dành cho trẻ em

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Israel cân nhắc áp dụng trở lại lệnh phong toả trên cả nước

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Israel cân nhắc áp dụng trở lại lệnh phong toả trên cả nước

Ngày Quốc tế Thiếu nhi được bắt đầu từ bao giờ?

Ngày Quốc tế Thiếu nhi được bắt đầu từ bao giờ?

Tin mới cập nhật

Những lễ hội đặc biệt về ẩm thực độc đáo khắp thế giới

Những lễ hội đặc biệt về ẩm thực độc đáo khắp thế giới

Xe "công nghệ" như Grab và taxi phải niêm yết thông tin gì?

Xe "công nghệ" như Grab và taxi phải niêm yết thông tin gì?

Mâu thuẫn nội bộ tại Coteccons, cổ phiếu CTD lao dốc không phanh

Mâu thuẫn nội bộ tại Coteccons, cổ phiếu CTD lao dốc không phanh

Thứ trưởng Phan Tâm: Ngành CNTT, điện tử viễn thông vẫn phụ thuộc vào vốn FDI

Thứ trưởng Phan Tâm: Ngành CNTT, điện tử viễn thông vẫn phụ thuộc vào vốn FDI

Cashwagon - Ứng dụng cho vay lãi suất 'cắt cổ' bị phong tỏa trụ sở

Cashwagon - Ứng dụng cho vay lãi suất 'cắt cổ' bị phong tỏa trụ sở

VINFAST ưu đãi Trước bạ 0 đồng - bảo hành 5 năm "cú huých" vô tiền khoáng hậu

VINFAST ưu đãi Trước bạ 0 đồng - bảo hành 5 năm "cú huých" vô tiền khoáng hậu

Mạng di động Reddi chính thức gia nhập thị trường với đầu số 055

Mạng di động Reddi chính thức gia nhập thị trường với đầu số 055

Chứng khoán phiên sáng ngày 4/6: VN-Index bỏ xa vùng tham chiếu

Chứng khoán phiên sáng ngày 4/6: VN-Index bỏ xa vùng tham chiếu

7 học sinh bị bắt vì chiếm đoạt 10 tỷ nhờ hack facebook

7 học sinh bị bắt vì chiếm đoạt 10 tỷ nhờ hack facebook

Mỹ: Thư viện số đối mặt với đơn kiện bản quyền của các nhà xuất bản

Mỹ: Thư viện số đối mặt với đơn kiện bản quyền của các nhà xuất bản

Facebook, Instagram tràn ngập màu đen trong ngày “Blackout Tuesday”

Facebook, Instagram tràn ngập màu đen trong ngày “Blackout Tuesday”

Chứng khoán Mỹ ngày 3/6: Tăng dựng đứng

Chứng khoán Mỹ ngày 3/6: Tăng dựng đứng

Tin đọc nhiều

Mạng di động Reddi chính thức gia nhập thị trường với đầu số 055

Mạng di động Reddi chính thức gia nhập thị trường với đầu số 055

Phong cách làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Phong cách làm báo của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Tân Bí thư Tỉnh uỷ Thái Bình vừa mới được bầu là ai?

Tân Bí thư Tỉnh uỷ Thái Bình vừa mới được bầu là ai?

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Mỹ "bơm" 628 triệu USD nâng cao sản xuất vaccine

Cập nhật tình hình dịch COVID-19: Mỹ "bơm" 628 triệu USD nâng cao sản xuất vaccine

Quốc tế Thiếu nhi ngày Tết dành cho trẻ em

Quốc tế Thiếu nhi ngày Tết dành cho trẻ em

Ngày Quốc tế Thiếu nhi được bắt đầu từ bao giờ?

Ngày Quốc tế Thiếu nhi được bắt đầu từ bao giờ?

Trò chơi phổ biến về Hình tượng trưng của Google

Trò chơi phổ biến về Hình tượng trưng của Google

Thượng tá Huỳnh Việt Hoà là ai?

Thượng tá Huỳnh Việt Hoà là ai?

Tân Thứ trưởng Bộ KH&ĐT mới được bổ nhiệm là ai?

Tân Thứ trưởng Bộ KH&ĐT mới được bổ nhiệm là ai?

Tân Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương Quản Minh Cường là ai?

Tân Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương Quản Minh Cường là ai?

Video xem nhiều

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Acura TLX 2021 hồi sinh quyết dành lại "ngôi vương"

Acura TLX 2021 hồi sinh quyết dành lại "ngôi vương"

Hành trình lên ngôi vô địch hạng Cơ bản của đội 210 tại PVOIL VOC 2019

Hành trình lên ngôi vô địch hạng Cơ bản của đội 210 tại PVOIL VOC 2019

Lenovo IdeaPad Duet: Máy tính bảng Chrome OS có thực sự ấn tượng?

Lenovo IdeaPad Duet: Máy tính bảng Chrome OS có thực sự ấn tượng?

Công ty điện tử Samsung hôm nay tuyên bố đã đạt được tốc độ 5G nhanh nhất trong ngành

Công ty điện tử Samsung hôm nay tuyên bố đã đạt được tốc độ 5G nhanh nhất trong ngành

iPhone SE 2020 cuối cùng cũng đã mở bán để phục vụ tín đồ cuồng "Táo"

iPhone SE 2020 cuối cùng cũng đã mở bán để phục vụ tín đồ cuồng "Táo"

Geneva Motor Show 2020: Bentley hé lộ siêu xe Bacalar triệu đô

Geneva Motor Show 2020: Bentley hé lộ siêu xe Bacalar triệu đô

Cô giáo sáng tạo mặc nguyên bộ đồ họa tiết nội tạng để dạy học

Cô giáo sáng tạo mặc nguyên bộ đồ họa tiết nội tạng để dạy học

Cô bé 14 tuổi tìm ra giải pháp mới xóa điểm mù trên xe hơi

Cô bé 14 tuổi tìm ra giải pháp mới xóa điểm mù trên xe hơi

Vết thương hở mau lành nhờ chiếu tia lạnh Plasma

Vết thương hở mau lành nhờ chiếu tia lạnh Plasma

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Hội thảo góp ý dự thảo phát triển công nghiệp ICT, hướng tới CMCN lần thứ tư
27/05/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
"Việt Nam ơi! Đánh bay COVID" - Viết tiếp tinh thần vượt qua khó khăn của dân tôc Việt
17/04/2020
Các yếu tố cơ bản của chuyển đổi số
08/04/2020
Phát huy tinh thần Make in Vietnam, sẵn sàng công nghệ, thiết bị để thương mại 5G
07/12/2019
REV-ECIT 2019: Thúc đẩy phát triển thông tin di động 5G và ứng dụng
07/12/2019
Chủ tịch UBND TP Hà Nội: Không thể làm trò đùa trong việc thí điểm xử lý nước thải sông Tô Lịch của tổ chức Nhật Bản
06/12/2019
Sở Y tế Hà Nội: Nước sạch Sông Đà đã an toàn
21/10/2019
Công ty nước sạch Sông Đà sẽ xem xét trách nhiệm khi được hỏi về lời "xin lỗi"
17/10/2019
PVOIL Cup 2019 chính thức khởi tranh - Vượt lên thử thách
28/09/2019
Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ
10/09/2019
Hà Nội khai trương hệ thống sóng điện từ hội tụ không xâm lấn điều trị ung thư
29/08/2019
Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?
26/08/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
Fadil không bung túi khí khi va chạm gốc cây tại Hải Dương: Vinfast nói gì?
18/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó