Xuân Quỳnh - Nhà thơ của những điều dung dị đời thường nhất

Ninh Gia
06/10/2019 00:39
D

Xuân Quỳnh (1942-1988), là một nhà thơ nữ Việt Nam, nữ thi sĩ nổi tiếng với nhiều bài thơ được nhiều người biết đến như Thuyền và biển, Sóng, Thơ tình cuối mùa thu, Tiếng gà trưa... Bà được Nhà nước Việt Nam truy tặng Giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh vì những thành tựu cho nền văn học nước nhà.

Xuân Quỳnh trở thành nhà thơ từ diễn viên múa

Xuân Quỳnh tên thật là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, sinh ngày 6/10/1942 tại xã Văn Khê, thị xã Hà Đông, tỉnh Hà Tây (nay là phường La Khê, quận Hà Đông, Hà Nội). Xuất thân trong một gia đình công chức, mẹ mất sớm, bố thường xuyên công tác xa gia đình, bà được bà nội nuôi dạy từ nhỏ đến khi trưởng thành.

Xuất phát điểm là diễn viên múa từ năm 13 tuổi, có thơ đăng báo năm 19 tuổi, trở thành nhà thơ chuyên nghiệp sau khi qua lớp bồi dưỡng những người viết văn trẻ khoá đầu tiên của Hội Nhà Văn Việt Nam (1962-1964). Xuân Quỳnh được coi là nhà thơ nữ hàng đầu của nửa cuối thế kỷ 20.

Tháng 2/1955, Xuân Quỳnh được tuyển vào Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và được đào tạo thành diễn viên múa. Bà đã nhiều lần đi biểu diễn ở nước ngoài và dự Đại hội thanh niên sinh viên thế giới năm 1959 tại Vienna (Áo).

Từ năm 1962 đến 1964, Xuân Quỳnh học Trường bồi dưỡng những người viết văn trẻ (khoá I) của Hội Nhà văn Việt Nam. Sau khi học xong, làm việc tại báo Văn nghệ, báo Phụ nữ Việt Nam.

Bà là hội viên từ năm 1967, ủy viên Ban chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam khoá III. Năm 1973, Xuân Quỳnh kết hôn với nhà viết kịch, nhà thơ Lưu Quang Vũ, trước đó, Xuân Quỳnh kết hôn lần đầu tiên với một nhạc công của Đoàn Văn công nhân dân Trung ương và đã ly hôn. Từ năm 1978 đến lúc mất, Xuân Quỳnh làm biên tập viên Nhà xuất bản Tác phẩm mới.

Xuân Quỳnh mất ngày 29/8/1988 trong một vụ tai nạn giao thông tại đầu cầu Phú Lương, thị xã Hải Dương (nay là thành phố), tỉnh Hải Dương, cùng với chồng Lưu Quang Vũ và con trai Lưu Quỳnh Thơ mới 13 tuổi.

Bà được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật năm 2001. Ngày 30/3/2017, cố Chủ tịch nước Trần Đại Quang ký Quyết định số 602 chính thức truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật cho cố nhà thơ Xuân Quỳnh với hai tập thơ là Lời ru mặt đất và Bầu trời trong quả trứng.

Thơ Xuân Quỳnh giàu cảm xúc với những cung bậc khác nhau như chính tính cách luôn hết mình của Xuân Quỳnh. Những bài thơ khi hạnh phúc đắm say, lúc đau khổ, suy tư của nhà thơ luôn gần gũi vì được viết với sự đằm thắm của một người phụ nữ vừa làm thơ vừa làm vợ, làm mẹ.

Nhiều bài thơ của Xuân Quỳnh đã trở nên nổi tiếng như Thuyền và biển, Sóng (viết năm 1967, in trong tập Hoa dọc chiến hào năm 1968), Hoa cỏ may, Tự hát, Nói cùng anh... Các bài thơ Sóng, Truyện cổ tích về loài người (Lời ru trên mặt đất, Nhà xuất bản Tác phẩm mới, 1978) được đưa vào sách giáo khoa phổ thông của Việt nam. Nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu đã phổ nhạc rất thành công các bài thơ: Thuyền và biển (4/1963), Thơ tình cuối mùa thu của Xuân Quỳnh.

Biểu tượng của Google hôm nay kỷ niệm 77 năm ngày sinh của cố nhà thơ Xuân Quỳnh.

Doodle hôm nay, được minh họa bởi các nghệ sĩ khách mời ở thành phố Hồ Chí Minh, tôn vinh nhà văn từng đoạt giải thưởng, người hiện được coi là một trong những nhà thơ quan trọng nhất thế kỷ 20 của đất nước cô.

Xuân Quỳnh làm thơ từ những điều dung dị

Chủ đề thơ Xuân Quỳnh thường là những vấn đề nội tâm: kỷ niệm tuổi thơ, tình yêu gia đình... Hiện thực xã hội, sự kiện đời sống hiện diện như một bối cảnh cho tâm trạng. Do vậy thơ Xuân Quỳnh hướng nội, rất tâm trạng cá nhân nhưng không là thứ tháp ngà xa rời đời sống.

Thơ của bà là đời sống đích thực, đời sống của chị trong những năm đất nước còn chia cắt, còn chiến tranh, còn nghèo, còn gian khổ, là những lo toan con cái, cơm nước, cửa nhà của một người phụ nữ, người phụ nữ làm thơ thường ngược xuôi trên mọi ngả đường bom đạn.

Xuân Quỳnh không làm ra thơ, không chế tạo câu chữ mà chị viết như kể lại những gì chị đã sống, đã trải. Nét riêng của Xuân Quỳnh so với thế hệ nhà thơ hiện đại cùng thời chính là ở khía cạnh nội tâm đó. Thơ bà là thơ mang tâm trạng.

Thời ấy nhiều bài thơ thiên về phản ánh sự kiện, cốt để được việc cho đời, còn tâm trạng tác giả thường là tâm trạng chung của xã hội, vui buồn tác giả hoà trong vui buồn chung của công dân. Tâm trạng thơ Xuân Quỳnh là tâm trạng nảy sinh từ đời sống của chính bà, từ hoàn cảnh của riêng bà. Viết trên đường 20 là bài thơ chiến tranh nhưng lại mang nỗi lòng trăn trở xao xác của một người đang yêu.

Có bài bề bộn chi tiết hiện thực như một ký sự. Những năm ấy, đúng là ký sự về đời sống Hà Nội những năm chống Mỹ, nhưng nó không thành ký mà vẫn là thơ do nỗi lòng riêng của tác giả đã tạo nên một mạch trữ tình xâu chuỗi các chi tiết rời rạc của ngày thường lại, tổ chức nó thành kết cấu của bài thơ.

Xuân Quỳnh có tài toả lên các chi tiết ngẫu nhiên quan sát được từ đời sống một từ trường cảm xúc của nội tâm mình, biến các chi tiết đời trở nên thơ, có sức gợi, sức ám ảnh kỳ lạ (Trời trở rét, Không đề, Gió Lào cát trắng, Mùa hoa doi, Hoa cỏ may...)

Thơ Xuân Quỳnh giàu tình cảm, tình cảm sâu và tinh tế nhưng lẩn khuất phía sau tình cảm ấy lại là tư tưởng có tính khái quát, triết lý (Cơn mưa không phải của mình, Đồi đá ong và cây bạch đàn, Chuyện cổ tích về loài người, Những người mẹ không có lỗi...)

Đấy là những triết lý nảy sinh từ đời sống, nó có tính thực tiễn, giúp ích thật sự cho người đọc nhận thức và xử lý việc đời, không phải thứ triết lý tư biện, viễn vọng mà chẳng dùng được vào việc gì.

Đề tài, đối với Xuân Quỳnh, không phải là quan trọng. Điều bà quan tâm là chủ đề. Thơ Xuân Quỳnh bao giờ cũng có tứ, bà dùng tứ để bộc lộ chủ đề. Đây là một đóng góp đáng quý của Xuân Quỳnh vì giai đoạn ấy thơ chúng ta rất lỏng về tứ.

Xuân Quỳnh có năng khiếu quan sát. Bà quan sát bằng tất cả giác quan và phong phú trong liên tưởng. Chi tiết vốn quen thuộc bỗng trở nên mới lạ, tạo ý vị cho câu thơ. Một màu cỏ mùa xuân: “Cỏ bờ đê rất lạ/ Xanh như là chiêm bao”. Tiếng mưa trên lá cọ: “Mưa trên cọ bàng hoàng rồi vụt tạnh”.

Cũng có thể vì có tài quan sát mà ở một số bài Xuân Quỳnh ham tả, ham kể. Kể có duyên nhưng vẫn làm loãng chất thơ. Những bài thơ dài của Xuân Quỳnh thường dài vì rậm chi tiết.

Chúc mừng sinh nhật lần thứ 77 của Xuân Quỳnh!

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Chân dung tân Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vừa mới được bổ nhiệm

Chân dung tân Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vừa mới được bổ nhiệm

Dự án điện mặt trời Phước Thái 1 thu xếp vốn được 780 tỷ đồng

Dự án điện mặt trời Phước Thái 1 thu xếp vốn được 780 tỷ đồng

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Làm báo là để cho xã hội tốt đẹp hơn

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Làm báo là để cho xã hội tốt đẹp hơn

Đề xuất đặt hàng cung cấp sản phẩm, dịch vụ công lĩnh vực thông tin và truyền thông

Đề xuất đặt hàng cung cấp sản phẩm, dịch vụ công lĩnh vực thông tin và truyền thông

Ông Lê Hải Bình làm tân Phó Trưởng ban Chỉ đạo Công tác thông tin đối ngoại

Ông Lê Hải Bình làm tân Phó Trưởng ban Chỉ đạo Công tác thông tin đối ngoại

Khám phá ranh giới của hệ Mặt trời sau 42 năm hành trình của tàu Voyager 2

Khám phá ranh giới của hệ Mặt trời sau 42 năm hành trình của tàu Voyager 2

Quốc hội gửi lời chia buồn sâu sắc đến gia đình nạn nhân trong vụ 39 người tử vong trong container ở Anh

Quốc hội gửi lời chia buồn sâu sắc đến gia đình nạn nhân trong vụ 39 người tử vong trong container ở Anh

Chính phủ điện tử sẽ "nóng" trong lần đầu đăng đàn của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng

Chính phủ điện tử sẽ "nóng" trong lần đầu đăng đàn của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng

Việt Nam chính thức tiếp nhận vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2020

Việt Nam chính thức tiếp nhận vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2020

Tân Thứ trưởng Bộ KH&CN mới được bổ nhiệm là ai?

Tân Thứ trưởng Bộ KH&CN mới được bổ nhiệm là ai?

Việt Nam sẽ phóng vệ tinh quan sát trái đất LotusSat-1 vào năm 2023

Việt Nam sẽ phóng vệ tinh quan sát trái đất LotusSat-1 vào năm 2023

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Ấn Độ lần thứ 16

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc dự Hội nghị Cấp cao ASEAN - Ấn Độ lần thứ 16

Tin mới cập nhật

Bắc Ninh: Bước đột phá trong xây dựng thành phố thông minh

Bắc Ninh: Bước đột phá trong xây dựng thành phố thông minh

Laptop chip core i9 giá 180.000.000 triệu đồng từ Asus có gì đặc biệt

Laptop chip core i9 giá 180.000.000 triệu đồng từ Asus có gì đặc biệt

Thị trường ô tô Việt Nam tháng 10 giảm mạnh dù được kích cầu bằng giá bán

Thị trường ô tô Việt Nam tháng 10 giảm mạnh dù được kích cầu bằng giá bán

Chân dung tân Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vừa mới được bổ nhiệm

Chân dung tân Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vừa mới được bổ nhiệm

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 12/11: Trời rét về đêm và sáng, ngày nắng hanh

Dự báo thời tiết Hà Nội ngày mai 12/11: Trời rét về đêm và sáng, ngày nắng hanh

Singapore đang phải kiềm chế sự phát triển của e-scooter

Singapore đang phải kiềm chế sự phát triển của e-scooter

Trong tháng 11/2019, Bộ TT&TT sẽ hướng dẫn thí điểm xây dựng đô thị thông minh

Trong tháng 11/2019, Bộ TT&TT sẽ hướng dẫn thí điểm xây dựng đô thị thông minh

Ngày độc thân 11/11 mang lại cho Alibaba 9 tỷ USD sau 9 giờ mở bán

Ngày độc thân 11/11 mang lại cho Alibaba 9 tỷ USD sau 9 giờ mở bán

AMD công bố dòng vi xử lý Threadripper thế hệ tiếp theo của mình với tối đa 32 lõi

AMD công bố dòng vi xử lý Threadripper thế hệ tiếp theo của mình với tối đa 32 lõi

Xây dựng cầu nối startup Việt với Thung lũng Silicon

Xây dựng cầu nối startup Việt với Thung lũng Silicon

Chỉ với vài dòng tweet về Apple Cards, Goldman Sachs đã bị điều tra phân biệt giới tính

Chỉ với vài dòng tweet về Apple Cards, Goldman Sachs đã bị điều tra phân biệt giới tính

Thương mại điện tử Nga - Gấu ngủ đông "bừng tỉnh"

Thương mại điện tử Nga - Gấu ngủ đông "bừng tỉnh"

Tin đọc nhiều

Chân dung tân Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vừa mới được bổ nhiệm

Chân dung tân Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam vừa mới được bổ nhiệm

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Làm báo là để cho xã hội tốt đẹp hơn

Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng: Làm báo là để cho xã hội tốt đẹp hơn

Ông Lê Hải Bình làm tân Phó Trưởng ban Chỉ đạo Công tác thông tin đối ngoại

Ông Lê Hải Bình làm tân Phó Trưởng ban Chỉ đạo Công tác thông tin đối ngoại

Chính phủ điện tử sẽ "nóng" trong lần đầu đăng đàn của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng

Chính phủ điện tử sẽ "nóng" trong lần đầu đăng đàn của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng

Tân Thứ trưởng Bộ KH&CN mới được bổ nhiệm là ai?

Tân Thứ trưởng Bộ KH&CN mới được bổ nhiệm là ai?

Công bố công khai 2.605 cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm năm 2018

Công bố công khai 2.605 cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm năm 2018

Bộ Quốc phòng có thêm 2 tân Thượng tướng

Bộ Quốc phòng có thêm 2 tân Thượng tướng

Drone Pro VN xuất xắc dành giải nhất tại IoT Startup

Drone Pro VN xuất xắc dành giải nhất tại IoT Startup

Zalo AI Challenge 2019 tái khởi động với tổng giải thưởng lên đến 300 triệu đồng

Zalo AI Challenge 2019 tái khởi động với tổng giải thưởng lên đến 300 triệu đồng

Ruth Pfau - Nữ tu sĩ tiên phong trong phòng chống bệnh phong của nhân loại

Ruth Pfau - Nữ tu sĩ tiên phong trong phòng chống bệnh phong của nhân loại

Video xem nhiều

Audi RS4 Avant điều chỉnh động cơ để tạo ra 513 mã lực, tiếng nổ như phản lực

Audi RS4 Avant điều chỉnh động cơ để tạo ra 513 mã lực, tiếng nổ như phản lực

Cô bé 14 tuổi tìm ra giải pháp mới xoá điểm mù trên xe hơi

Cô bé 14 tuổi tìm ra giải pháp mới xoá điểm mù trên xe hơi

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Xe máy điện VinFast được CNN chọn là 1 trong 5 biểu tượng mới của Hà Nội

Rolls-Royce 103EX sử dụng trí tuệ nhân tạo về nhà sau hơn ba năm vòng quanh Thế giới

Rolls-Royce 103EX sử dụng trí tuệ nhân tạo về nhà sau hơn ba năm vòng quanh Thế giới

Ford F-Series 6 × 6 gã khổng lồ giận dữ phun khói vẫn không thể ""Bò" lên dốc

Ford F-Series 6 × 6 gã khổng lồ giận dữ phun khói vẫn không thể ""Bò" lên dốc

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Vết thương hở mau lành nhờ chiếu tia lạnh Plasma

Vết thương hở mau lành nhờ chiếu tia lạnh Plasma

"Gã khổng lồ" công nghệ Apple đã chính thức phát hành thẻ tín dụng có tên Apple Card

"Gã khổng lồ" công nghệ Apple đã chính thức phát hành thẻ tín dụng có tên Apple Card

Kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống ngành Bưu điện (15/8/1945 - 15/8/2019)

Kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống ngành Bưu điện (15/8/1945 - 15/8/2019)

Mặt nạ LG Derma LED mask - Thiết bị làm đẹp da cá nhân

Mặt nạ LG Derma LED mask - Thiết bị làm đẹp da cá nhân

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Giới thiệu Laptop Gram 14’’ Z980-G của LG

Giới thiệu Laptop Gram 14’’ Z980-G của LG

Sở Y tế Hà Nội: Nước sạch Sông Đà đã an toàn
21/10/2019
Công ty nước sạch Sông Đà sẽ xem xét trách nhiệm khi được hỏi về lời "xin lỗi"
17/10/2019
Hai chủ sở hữu “khủng” của Nước sạch Sông Đà bị ảnh hưởng, cổ phiếu tụt giảm
17/10/2019
PVOIL Cup 2019 chính thức khởi tranh - Vượt lên thử thách
28/09/2019
iOS 13: Những trải nghiệm đầu tiên sau khi cài đặt bản chính thức được Apple công bố
20/09/2019
An Giang: Rộn ràng lễ hội đua bò vùng bảy núi chùa Rô
18/09/2019
Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ
10/09/2019
Hà Nội khai trương hệ thống sóng điện từ hội tụ không xâm lấn điều trị ung thư
29/08/2019
Thủ tướng Mahathir Mohamad: 'Xe đẹp, khoẻ nhưng tiếc mới được lái 100km/h'
28/08/2019
Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?
26/08/2019
Giải đua xe địa hình Việt Nam VOC đổi tên thành PVOIL Cup, khai mạc ngày 28/9/2019
21/08/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
Fadil không bung túi khí khi va chạm gốc cây tại Hải Dương: Vinfast nói gì?
18/08/2019
VNPT xin triển khai thử nghiệm 5G tại TP Hồ Chí Minh từ tháng 9/2019
12/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Doanh nghiệp gặp nhiều vướng mắc trong sử dụng hoá đơn điện tử
23/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp