Petrolimex chi 11 tỷ đồng mua phần mềm, dự phòng tồn kho tăng gấp 2,5 lần

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (HoSE: PLX) công bố báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 vào ngày 30/7/2026, do Tổng Giám đốc Lưu Văn Tuyển ký. Doanh thu thuần riêng quý II đạt 136.218 tỷ đồng, tăng 78% so với mức 76.539 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận sau thuế quý II đạt 3.044,7 tỷ đồng, gấp hơn hai lần con số 1.424,4 tỷ đồng của quý II/2025.

Con số ở phần ngọn cho thấy một quý bùng nổ. Nhưng khi lật sâu vào bảng cân đối và báo cáo lưu chuyển tiền tệ, nhiều chuyển động đi ngược lại bức tranh lợi nhuận. Tiền mặt giảm, tồn kho phình to, dự phòng rủi ro tăng gấp nhiều lần, còn phần đầu tư cho hệ thống phần mềm quản trị lại co lại.

Biểu đồ chứng khoán PLX phiên ngày 7/8

Lợi nhuận tăng mạnh nhưng biên lãi gộp mỏng dần

Lũy kế sáu tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần hợp nhất của Petrolimex đạt 234.916 tỷ đồng, tăng 62,7% so với mức 144.400 tỷ đồng cùng kỳ. Lợi nhuận gộp đạt 11.392,5 tỷ đồng, tăng 28,6% so với 8.860 tỷ đồng. Doanh thu tăng nhanh gấp hơn hai lần tốc độ tăng của lợi nhuận gộp.

Chênh lệch nêu trên thể hiện ở biên lãi gộp, tức phần còn lại của mỗi đồng doanh thu sau khi trừ giá vốn hàng bán. Trong sáu tháng đầu năm 2026, cứ 100 đồng doanh thu, Petrolimex giữ lại được 4,85 đồng lãi gộp, giảm so với mức 6,14 đồng của cùng kỳ năm 2025. Riêng quý II, biên lãi gộp ở mức 5,65%, thấp hơn mức 6,73% của quý II/2025.

Biên lãi gộp hợp nhất nửa đầu năm 2026 của Petrolimex còn 4,85%, giảm từ mức 6,14% cùng kỳ, dù doanh thu tăng 62,7%. Ảnh chụp báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026.

Chi phí tài chính lũy kế sáu tháng lên 891,3 tỷ đồng, tăng 41,1% so với mức 631,9 tỷ đồng cùng kỳ. Trong đó, chi phí lãi vay 421,5 tỷ đồng, tăng 21,7%. Khoản lỗ chênh lệch tỷ giá lũy kế 462,9 tỷ đồng, trong khi lãi chênh lệch tỷ giá chỉ 150,7 tỷ đồng. Tính ròng, tập đoàn lỗ tỷ giá 312,2 tỷ đồng trong nửa đầu năm, so với mức lãi ròng gần 3 tỷ đồng của sáu tháng đầu năm 2025.

Chi phí quản lý doanh nghiệp lũy kế 745,8 tỷ đồng, tăng 32,1%. Chi phí bán hàng 8.026 tỷ đồng, tăng 17,8%.

Ở báo cáo tài chính riêng của công ty mẹ, diễn biến còn rõ hơn. Doanh thu thuần lũy kế sáu tháng đạt 146.824,8 tỷ đồng, tăng 64,7% so với mức 89.126,1 tỷ đồng cùng kỳ. Nhưng lợi nhuận sau thuế chỉ 703,5 tỷ đồng, giảm 41,4% so với mức 1.200 tỷ đồng của sáu tháng đầu năm 2025. Lợi nhuận trước thuế công ty mẹ giảm từ 1.340,9 tỷ đồng xuống 736,5 tỷ đồng.

Tồn kho và phải thu phình to, dự phòng tăng gấp nhiều lần

Tại ngày 30/6/2026, giá trị hàng tồn kho hợp nhất trước dự phòng đạt 20.617,6 tỷ đồng, tăng 46,9% so với mức 14.032,3 tỷ đồng đầu năm. Khoản dự phòng giảm giá hàng tồn kho được trích lập 438,6 tỷ đồng, gấp 2,57 lần mức 170,5 tỷ đồng đầu năm, tương ứng tăng thêm 268,1 tỷ đồng.

Dự phòng giảm giá hàng tồn kho là khoản doanh nghiệp tự trích ra khi giá bán ước tính của hàng trong kho thấp hơn giá vốn đã bỏ ra. Mức trích tăng gấp hơn hai lần cho thấy phần hàng có nguy cơ bán dưới giá vốn đang lớn dần theo quy mô kho hàng.

Phải thu ngắn hạn của khách hàng ở mức 19.719,7 tỷ đồng, tăng 24,9% so với 15.782,7 tỷ đồng đầu năm. Dự phòng phải thu ngắn hạn khó đòi tăng lên 1.463,1 tỷ đồng từ mức 1.305 tỷ đồng, tương ứng tăng 158,1 tỷ đồng. Trong danh sách khách hàng chiếm từ 10% trở lên tổng phải thu, thuyết minh ghi nhận Công ty cổ phần Hàng không Vietjet với 2.825,2 tỷ đồng, tăng 52,1% so với mức 1.857,5 tỷ đồng đầu năm.

Cộng lại, hàng tồn kho và phải thu khách hàng chiếm 40.337,3 tỷ đồng, tương đương 45,9% tổng tài sản 87.876,3 tỷ đồng. Gần một nửa tài sản của tập đoàn nằm ở hàng chưa bán và tiền chưa thu về.

Petrolimex mua mới phần mềm 11,4 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026, thấp hơn mức khấu hao 19,9 tỷ đồng cùng kỳ.

Cùng thời điểm, tiền và các khoản tương đương tiền giảm còn 6.324 tỷ đồng, thấp hơn 1.264,3 tỷ đồng so với đầu năm, tương ứng giảm 16,7%. Lưu chuyển tiền thuần trong kỳ âm 1.259,1 tỷ đồng.

Dòng tiền từ hoạt động kinh doanh sáu tháng dương 1.224,2 tỷ đồng, cải thiện so với mức âm 356,7 tỷ đồng cùng kỳ. Tuy nhiên, cấu phần tạo ra con số dương chủ yếu đến từ khoản phải trả tăng 11.113,2 tỷ đồng. Cùng lúc, phải thu rút đi 4.245,3 tỷ đồng và hàng tồn kho rút đi 6.585,3 tỷ đồng khỏi dòng tiền.

Trên bảng cân đối, phải trả người bán ngắn hạn lên 36.765,2 tỷ đồng, tăng 53,3% so với mức 23.980,2 tỷ đồng đầu năm, tương ứng tăng thêm 12.785 tỷ đồng. Ngược lại, vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn giảm 8.025,3 tỷ đồng, còn 10.059,7 tỷ đồng. Nguồn vốn ngắn hạn dịch chuyển từ ngân hàng sang nhà cung cấp.

Vốn chủ sở hữu giảm 408,2 tỷ đồng, còn 29.153,6 tỷ đồng, dù tập đoàn báo lãi. Nợ phải trả ở mức 58.722,7 tỷ đồng, gấp 2,01 lần vốn chủ sở hữu. Số dư Quỹ bình ổn giá xăng dầu ghi trên phần nợ phải trả còn 1.661,6 tỷ đồng, giảm từ mức 3.087,6 tỷ đồng đầu năm.

Chi cho phần mềm quản trị thấp hơn nhiều mức tăng dự phòng

Với một doanh nghiệp có hơn 20.600 tỷ đồng hàng trong kho và gần 19.720 tỷ đồng công nợ khách hàng, hệ thống phần mềm theo dõi tồn kho và cảnh báo công nợ giữ vai trò trung tâm. Phụ biểu tài sản cố định vô hình cho thấy quy mô đầu tư cho phần việc nêu trên khá khiêm tốn.

Trong sáu tháng đầu năm 2026, Petrolimex mua mới phần mềm máy vi tính 11,4 tỷ đồng và chuyển từ xây dựng cơ bản dở dang sang 1,3 tỷ đồng. Nguyên giá phần mềm máy vi tính cuối kỳ đạt 780,3 tỷ đồng. Giá trị còn lại của nhóm phần mềm giảm từ 165,2 tỷ đồng đầu năm xuống 159,2 tỷ đồng.

Giá trị còn lại là phần chi phí phần mềm chưa phân bổ hết vào kết quả kinh doanh. Khấu hao phần mềm trong kỳ ở mức 19,9 tỷ đồng, cao hơn phần mua mới 11,4 tỷ đồng. Nói cách khác, phần hao mòn của hệ thống phần mềm đang lớn hơn phần được bổ sung.

Dự phòng giảm giá hàng tồn kho hợp nhất tăng lên 438,6 tỷ đồng, gấp 2,57 lần mức đầu năm, khi tồn kho phình thêm 46,9%.

So với quy mô tài sản, giá trị còn lại của phần mềm chiếm 0,18% tổng tài sản hợp nhất. Tài sản cố định vô hình toàn tập đoàn ở mức 2.532,5 tỷ đồng, trong đó quyền sử dụng đất chiếm 2.353,9 tỷ đồng, tương đương 92,9%. Tổng tiền chi mua sắm và xây dựng tài sản cố định sáu tháng là 949,6 tỷ đồng, phần dành cho phần mềm chiếm khoảng 1,2%.

Đối chiếu hai chiều cho thấy khoảng cách rõ. Mức chi mua phần mềm 11,4 tỷ đồng thấp hơn nhiều so với 268,1 tỷ đồng tăng thêm của dự phòng giảm giá hàng tồn kho và 158,1 tỷ đồng tăng thêm của dự phòng phải thu khó đòi trong cùng kỳ. Tính gộp, phần trích lập thêm cho hai rủi ro tồn kho và công nợ lớn gấp hơn 37 lần khoản chi mua phần mềm.

Tại báo cáo riêng, công ty mẹ ghi nhận phần mềm SAP-ERP nguyên giá 236,5 tỷ đồng, thuộc nhóm tài sản vô hình có giá trị lớn. Mức mua sắm phần mềm mới của công ty mẹ trong kỳ là 6,8 tỷ đồng.

Ngành phân phối xăng dầu vận hành trên nền giá biến động theo chu kỳ điều hành ngắn, tồn kho luân chuyển nhanh và công nợ trải rộng qua hàng chục đầu mối. Các công cụ dự báo giá dựa trên dữ liệu lớn, hệ thống theo dõi tồn kho theo thời gian thực tại từng kho và cửa hàng, cùng mô hình chấm điểm rủi ro công nợ bằng trí tuệ nhân tạo đang được nhiều doanh nghiệp phân phối trong khu vực áp dụng để rút ngắn độ trễ giữa lúc giá đảo chiều và lúc kế toán ghi nhận tổn thất.

Số liệu quý II/2026 chưa cho thấy phần đầu tư cho lớp công nghệ nêu trên tăng theo tốc độ mở rộng của quy mô hàng hóa và công nợ. Diễn biến các quý tiếp theo sẽ là căn cứ để đánh giá tập đoàn có điều chỉnh cấu trúc đầu tư hay giữ nguyên tỷ trọng hiện tại.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng