Tác phẩm NFT: Nghệ thuật – kỹ thuật – hay bong bóng đầu cơ?

NFT là gì?

Vài tháng trước, Jazmine Boykins đã đăng tác phẩm nghệ thuật của mình lên mạng miễn phí. Những bức ảnh động đẹp như mơ của nghệ sĩ kỹ thuật số 20 tuổi về cuộc sống của người da màu đã thu hút rất nhiều lượt thích, bình luận và chia sẻ, nhưng thu nhập không nhiều, ngoài tiền cô kiếm được từ việc bán các thiết kế của mình giữa các lớp học tại Đại học Bang North Carolina.

Nhưng Boykins gần đây đã bán các phần giống nhau với giá hàng nghìn đô la mỗi phần, nhờ vào một công nghệ mới nổi thay đổi các quy tắc về quyền sở hữu kỹ thuật số: NFT.

NFT — mã thông báo kỹ thuật số gắn liền với tài sản có thể mua, bán và giao dịch — đang cho phép các nghệ sĩ như Boykins kiếm lợi nhuận từ tác phẩm của họ dễ dàng hơn bao giờ hết. Boykins đã bán được hơn 60.000 đô la cho tác phẩm nghệ thuật NFT trong sáu tháng qua, cho biết: “Lúc đầu, tôi không biết nó đáng tin cậy hay hợp pháp. Nhưng khi thấy tác phẩm kỹ thuật số được mua với giá này, thật đáng kinh ngạc. Nó cho tôi can đảm để tiếp tục”.

Theo nhà theo dõi thị trường NonFungible.com, NFT đang có thời điểm bùng nổ lớn khi các nhà sưu tập và đầu cơ đã chi hơn 200 triệu đô la cho một loạt các tác phẩm nghệ thuật, meme và GIF dựa trên NFT chỉ trong tháng qua, so với 250 triệu đô la trong tất cả của năm 2020. Và đó là trước khi nghệ sĩ kỹ thuật số Mike Winkelmann, được biết đến với cái tên Beeple, đã bán một tác phẩm với giá lập kỷ lục 69 triệu đô la tại nhà đấu giá nổi tiếng Christie's vào ngày 11/3/2021 - mức giá cao thứ ba mà bất kỳ nghệ sĩ hiện còn sống nào từng mua được, sau Jeff Koons và David Hockney.

Tác phẩm “Everydays” trị giá gần 70 triệu USD

NFT được hiểu rõ nhất là các tệp máy tính kết hợp với bằng chứng về quyền sở hữu và tính xác thực, giống như một chứng thư. Giống như các loại tiền điện tử như Bitcoin, chúng tồn tại trên một chuỗi khối - một sổ cái công khai kỹ thuật số chống giả mạo.

Nhưng giống như đô la, tiền điện tử “có thể thay thế được”, nghĩa là một bitcoin luôn có giá trị tương đương với bất kỳ bitcoin nào khác. Ngược lại, NFT có định giá duy nhất do người trả giá cao nhất đặt, giống như Rembrandt hoặc Picasso.

Các nghệ sĩ muốn bán tác phẩm của họ dưới dạng NFT phải đăng ký với một thị trường, sau đó “đúc” mã thông báo kỹ thuật số bằng cách tải lên và xác thực thông tin của họ trên một chuỗi khối (điển hình là chuỗi khối Ethereum, một nền tảng đối thủ của Bitcoin). Việc này thường tiêu tốn từ 40 đến 200 đô la. Sau đó, họ có thể liệt kê tác phẩm của mình để đấu giá trên thị trường NFT, tương tự như eBay.

Xét theo mệnh giá, toàn bộ việc này có vẻ vô lý: Những nhà sưu tập tiền lớn trả từ sáu đến tám con số cho các tác phẩm thường có thể được nhìn thấy và chia sẻ trực tuyến miễn phí.

Tác phẩm NFT: Nghệ thuật hay kỹ thuật?

Boykins nói: “Bạn sẽ có rất nhiều người từ các nền tảng và thể loại khác nhau đến để chia sẻ nghệ thuật của họ, kết nối với mọi người và có khả năng xây dựng sự nghiệp. “Các nghệ sĩ đã dành rất nhiều thời gian của họ - và cả bản thân họ - vào công việc của họ. Được nhìn thấy họ được đền bù ở một mức độ phù hợp, điều đó thực sự rất an ủi”.

Trong khi đó, các nhà công nghệ nói rằng NFT là bước mới nhất hướng tới một cuộc cách mạng blockchain được hứa hẹn từ lâu có thể biến đổi hoàn toàn chủ nghĩa tư bản tiêu dùng, với những tác động chính đối với mọi thứ, từ cho vay mua nhà đến chăm sóc sức khỏe.

Nghệ thuật kỹ thuật số từ lâu đã bị đánh giá thấp, một phần lớn là do nó quá miễn phí. Để giúp các nghệ sĩ tạo ra giá trị tài chính cho tác phẩm của họ, NFT bổ sung yếu tố quan trọng của sự khan hiếm.

Đối với một số nhà sưu tập, nếu họ biết phiên bản gốc của thứ gì đó tồn tại, nhiều khả năng họ sẽ thèm muốn tác phẩm “đích thực”. Sự khan hiếm giải thích tại sao những người sưu tập thẻ bóng chày, chẳng hạn, sẵn sàng trả 3,12 triệu đô la cho một mảnh bìa cứng có hình Honus Wagner, một cướp biển Pittsburgh huyền thoại.

Đó cũng là lý do tại sao các tín đồ giày thể thao bị ám ảnh bởi những đợt giảm giá phiên bản giới hạn mới nhất từ ​​Nike và Adidas, và tại sao “nhà dược học” Martin Shkreli đã mua bản sao duy nhất của Wu-Tang Clan's Once Upon a Time in Shaolin với giá 2 triệu đô la vào năm 2015.

Nhưng thẻ bóng chày, giày thể thao và đĩa CD Wu-Tang đó đều tồn tại trong không gian vật lý, vì vậy dễ hiểu hơn tại sao chúng lại có giá trị. Có thể khó hiểu hơn tại sao nghệ thuật kỹ thuật số, hoặc bất kỳ tệp kỹ thuật số nào khác, lại có giá trị.

Một số nhà sưu tập nghệ thuật kỹ thuật số cho biết họ không chỉ trả tiền cho pixel mà còn trả tiền cho lao động của các nghệ sĩ kỹ thuật số - một phần, phong trào này là một nỗ lực để hợp pháp hóa về mặt kinh tế một loại hình nghệ thuật mới nổi.

Shaylin Wallace, một nhà sưu tập và nghệ sĩ NFT 22 tuổi, nói: “Tôi muốn bạn tiếp tục bộ sưu tập của tôi và nói: “Ồ, đây đều là những thứ độc đáo và nổi bật. Người nghệ sĩ đã bỏ rất nhiều công sức vào đó – và nó đã được bán với giá xứng đáng”.

Phong trào này cũng đang hình thành sau khi nhiều người trong chúng ta đã dành phần lớn thời gian của năm qua để trực tuyến. Nếu gần như toàn bộ thế giới của bạn là ảo, thì việc tiêu tiền vào những thứ ảo là rất hợp lý.

Đồng thời, tiền điện tử đã bùng nổ về giá trị, một phần được thúc đẩy bởi những người đam mê nổi tiếng như Elon Musk và Mark Cuban. Ví dụ, Bitcoin đã tăng hơn 1.000% trong năm qua và bất kỳ thứ gì liên quan đến tiền điện tử từ xa — bao gồm cả NFT — đang bị cuốn vào cơn cuồng nhiệt đó.

Bong bóng nghệ thuật

Nhiều nhà phê bình đã bác bỏ cơn sốt nghệ thuật NFT, coi nó chỉ là bong bóng. Nhưng hiện tượng này đang thu hút một lượng lớn không chỉ các nghệ sĩ và nhà sưu tập, mà còn cả những nhà đầu cơ đang tìm cách làm giàu từ mốt mới nhất.

Nó có thể là bong bóng. Nhưng nhiều nghệ sĩ kỹ thuật số, chán ngấy sau nhiều năm tạo ra nội dung tạo ra lượt truy cập và tương tác trên các nền tảng Công nghệ lớn như Facebook và Instagram trong khi hầu như không nhận được gì, đã lao đầu vào cơn sốt NFT.

Tác phẩm “Nắm giữ mặt trời”, BLACKSNEAKERS.

Tất cả các loại nghệ sĩ này — tác giả, nhạc sĩ, nhà làm phim — hình dung ra một tương lai trong đó NFT chuyển đổi cả quá trình sáng tạo của họ và cách thế giới đánh giá nghệ thuật, giờ đây, lần đầu tiên có thể thực sự “sở hữu” và bán nghệ thuật kỹ thuật số.

Những phát triển này đã để lại nhiều điều trong thế giới nghệ thuật thông thường. Wendy Cromwell, một cố vấn nghệ thuật có trụ sở tại New York cho biết: “Bạn có rất nhiều nhà sưu tập truyền thống nhìn vào không gian NFT và họ không thể gắn nó vào bất kỳ hệ thống niềm tin nào có thể chấp nhận được”.

“Chúng ta đang ở một bước ngoặt thực sự: Rất nhiều người có kinh nghiệm sâu sắc trong thế giới nghệ thuật đã lớn tuổi và không có hứng thú hoặc sự cởi mở để phân tích ngôn ngữ của Internet” - Wendy Cromwell.

Tuy vậy, sự kiện Christie's Beeple đã cho thấy rằng ngay cả khi các cường quốc nghệ thuật có thể không hiểu gì về NFT thì họ cũng hiểu được tiềm năng tài chính của nó.

Theo Tạp chí Điện tử