12 cơ sở đại học dẫn dắt, trọng tâm đào tạo kỹ thuật và công nghệ chiến lược

Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1612/QĐ-TTg ngày 20/8/2026 phê duyệt Đề án phát triển, nâng cao chất lượng các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn Thủ đô. Một trong những định hướng nổi bật của Đề án là hình thành nhóm cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt về đào tạo, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ, trong đó các chương trình đào tạo kỹ thuật, công nghệ và khoa học cơ bản giữ vai trò trọng tâm.

Tập trung các chương trình đào tạo kỹ thuật then chốt

Theo Đề án, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu phát triển ít nhất 12 cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt, định hướng theo mô hình xếp hạng cấp cơ sở, xếp hạng theo ngành, lĩnh vực hoặc giữ vai trò trung tâm trong đào tạo tài năng, tinh hoa, nghiên cứu, tư vấn chính sách và đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu này gắn trực tiếp với yêu cầu nâng chất lượng chương trình đào tạo, đặc biệt ở những ngành có khả năng tạo ra nguồn nhân lực trình độ cao cho quá trình phát triển kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao và các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Đến năm 2030, ít nhất 40% người học tại các cơ sở giáo dục đại học trên địa bàn Thủ đô được định hướng theo học các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Đây là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhằm mở rộng quy mô đào tạo nhân lực kỹ thuật, đồng thời tạo nền tảng để Hà Nội xây dựng lực lượng chuyên gia cho các lĩnh vực có hàm lượng khoa học và công nghệ cao.

Đề án cũng đặt mục tiêu hằng năm có ít nhất 2.500 người học theo các chương trình kỹ sư, thạc sĩ tài năng và 300 nghiên cứu sinh trong các lĩnh vực khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, công nghệ cao và những ngành, lĩnh vực trọng điểm.

Như vậy, định hướng đào tạo không chỉ tập trung tăng số lượng người học mà còn chú trọng phân tầng chương trình, từ đào tạo kỹ sư đến đào tạo sau đại học và nghiên cứu sinh, qua đó hình thành nguồn nhân lực có năng lực nghiên cứu, thiết kế, phát triển và làm chủ công nghệ.

Danh sách 12 cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt theo Đề án.

Đưa chương trình kỹ thuật lên chuẩn quốc tế

Một điểm đáng chú ý trong Đề án là yêu cầu nâng chuẩn chất lượng chương trình đào tạo. Hà Nội phấn đấu ít nhất 30% tổng số chương trình đào tạo thuộc các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược đạt chuẩn kiểm định chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế.

Mục tiêu này tạo sức ép đổi mới toàn diện chương trình đào tạo, từ nội dung giảng dạy, phương pháp học tập, đội ngũ giảng viên đến hệ thống phòng thí nghiệm, nghiên cứu và kết nối với doanh nghiệp.

Đối với các ngành kỹ thuật, việc nâng chuẩn chương trình có ý nghĩa đặc biệt khi thị trường lao động ngày càng đòi hỏi người học không chỉ nắm kiến thức chuyên môn mà còn có khả năng nghiên cứu, giải quyết vấn đề, sử dụng công nghệ mới và tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển sản phẩm.

Cùng với đó, các cơ sở giáo dục đại học được định hướng tăng cường nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Số lượng công bố quốc tế có uy tín được đặt mục tiêu tăng bình quân ít nhất 15% mỗi năm, trong khi nguồn thu từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tăng bình quân ít nhất 10% mỗi năm.

Số lượng đăng ký sáng chế, giải pháp hữu ích và văn bằng bảo hộ sáng chế cũng được đặt mục tiêu tăng bình quân ít nhất 16% mỗi năm.

Những chỉ tiêu này cho thấy chương trình đào tạo kỹ thuật được đặt trong một hệ sinh thái rộng hơn, nơi đào tạo gắn với nghiên cứu, phòng thí nghiệm, sáng chế, chuyển giao công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Năm 2025, Học viên Công nghệ Bưu chính Viễn thông được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch trở thành Cơ sở Giáo dục Đại học trọng điểm Quốc gia về Kỹ thuật và Công nghệ.

Từ giảng đường đến phòng thí nghiệm và doanh nghiệp

Đề án hướng tới việc thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn công nghệ. Các cơ sở giáo dục đại học không chỉ cung cấp kiến thức mà còn được kỳ vọng trở thành những trung tâm nghiên cứu, phát triển công nghệ và hình thành doanh nghiệp đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu đến năm 2030 là hỗ trợ ươm tạo, hình thành và phát triển ít nhất 300 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp khởi nguồn từ các cơ sở giáo dục đại học.

Định hướng này mở ra không gian để các chương trình kỹ thuật tăng cường liên kết với doanh nghiệp, đưa bài toán thực tế vào quá trình đào tạo, tạo điều kiện để người học tham gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm ngay trong quá trình học tập.

Cùng với đó, Hà Nội đặt mục tiêu hình thành mạng lưới các trung tâm đổi mới sáng tạo tại các cơ sở giáo dục đại học, liên kết với mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo của Thủ đô, các địa phương và trên toàn quốc.

Khi được triển khai đồng bộ, mô hình này có thể tạo thành chuỗi liên kết từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ đến thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Các trường đại học vì thế không chỉ đóng vai trò nơi đào tạo nhân lực mà còn trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ của Thủ đô.

Hình thành nhóm đại học dẫn dắt về kỹ thuật và công nghệ

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 2 cơ sở giáo dục đại học thuộc nhóm 150 trường đại học hàng đầu châu Á và ít nhất 6 cơ sở có một ngành hoặc lĩnh vực trở lên thuộc nhóm 200 châu Á theo các bảng xếp hạng quốc tế uy tín.

Định hướng xếp hạng theo ngành, lĩnh vực đặc biệt quan trọng với các chương trình kỹ thuật bởi chất lượng của một trường đại học không chỉ được nhìn nhận qua quy mô tổng thể mà còn qua năng lực đào tạo và nghiên cứu ở từng lĩnh vực chuyên sâu.

Cùng với mục tiêu phát triển các cơ sở dẫn dắt, Hà Nội đặt yêu cầu nâng tỷ lệ giảng viên có trình độ tiến sĩ lên ít nhất 45%. Đề án cũng hướng tới thu hút lũy kế tối thiểu 600 lượt giảng viên, nhà khoa học, chuyên gia nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài có trình độ tiến sĩ trở lên đang làm việc ở nước ngoài tham gia giảng dạy hoặc nghiên cứu ít nhất một học kỳ tại các cơ sở giáo dục đại học.

Đây là nguồn lực quan trọng để nâng chất lượng các chương trình đào tạo kỹ thuật, nhất là những ngành cần đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm nghiên cứu và làm việc trong môi trường công nghệ quốc tế.

Đại học số hỗ trợ đổi mới chương trình đào tạo

Một yêu cầu khác có tác động trực tiếp đến hoạt động đào tạo là đến năm 2030, 100% cơ sở giáo dục đại học triển khai hệ thống quản trị đại học số có tích hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý tuyển sinh, đào tạo, tài chính, nhân sự, nghiên cứu khoa học và thư viện.

Việc số hóa quản trị sẽ tạo nền tảng để các trường tổ chức đào tạo linh hoạt hơn, khai thác dữ liệu phục vụ quản lý người học, hỗ trợ nghiên cứu và nâng cao hiệu quả vận hành.

Các cơ sở giáo dục đại học cũng phải kết nối, chia sẻ dữ liệu hoàn chỉnh với hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục đại học theo quy định. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành môi trường giáo dục đại học dựa trên dữ liệu, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách và quản lý chất lượng đào tạo.

Từ mục tiêu phát triển 12 cơ sở giáo dục đại học dẫn dắt đến yêu cầu nâng tỷ lệ người học STEM, chuẩn hóa chương trình kỹ thuật theo tiêu chuẩn quốc tế và tăng cường nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, Đề án 1612/QĐ-TTg đang đặt giáo dục đại học Hà Nội vào một hướng phát triển mới: đào tạo phải gắn với công nghệ, chương trình phải gắn với nhu cầu nhân lực chiến lược và nghiên cứu phải gắn với khả năng tạo ra giá trị thực tế.

Trọng tâm này không chỉ hướng tới nâng vị thế của các trường đại học Thủ đô trên các bảng xếp hạng quốc tế mà còn nhằm hình thành lực lượng kỹ sư, nhà khoa học và chuyên gia công nghệ trình độ cao, đáp ứng yêu cầu phát triển những ngành kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược trong giai đoạn mới.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng