Nắng nóng 40°C ở miền Bắc: Dấu hiệu sốc nhiệt cần biết

Ngày 25/5, Miền Bắc bước vào ngày thứ ba của đợt nắng nóng gay gắt nhất từ đầu mùa hè. Dự báo nhiệt độ không khí từ 37 đến 39°C, có nơi vượt 39°C, nhiệt độ cảm nhận thực tế ngoài trời ước tính lên tới 46°C theo chuyên gia khí tượng Nguyễn Ngọc Huy. Toàn bộ khu sân bay Nội Bài với bề mặt bê tông rộng hàng chục héc-ta hấp thụ nhiệt mạnh, nhiệt độ mặt sân đo được lên tới 71°C. Tại nhiều tuyến phố nội thành, nhiệt kế bề mặt đường nhựa vào lúc 11 giờ 40 phút vượt ngưỡng 60°C.

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đây là đợt nóng thứ hai của tháng 5/2026, đồng thời là đợt nóng gay gắt nhất, dài ngày nhất từ đầu mùa với thời gian nền nhiệt cao kéo dài từ 8 đến 19 giờ mỗi ngày. Nắng nóng dự kiến tiếp tục đến ngày 26 và 27/5, trước khi mưa dông giải nhiệt vào chiều tối ngày 27 và kết thúc đợt nóng vào ngày 29/5. Sau đó, nắng nóng nhiều khả năng quay trở lại và tiếp tục tăng cường độ đến tháng 8, với các đợt nóng tháng 6 có thể chạm 42°C theo dự báo của các chuyên gia.

Say nắng, sốc nhiệt nguy hiểm thế nào?

Ngày 25/5, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ thông báo tiếp nhận liên tiếp hai ca sốc nhiệt nặng do lao động ngoài trời. Trường hợp đầu là ông N.B.K., 50 tuổi, xã Phùng Nguyên, sau khoảng hai giờ gặt lúa dưới trời nắng đột ngột mệt lả, hoa mắt, vã mồ hôi và co cứng tay chân. Bệnh nhân được cấp cứu kịp thời, bù nước điện giải và hạ nhiệt, sau một giờ điều trị tích cực tình trạng cải thiện.

Trường hợp thứ hai nguy kịch hơn nhiều. Ông L.T.K., 69 tuổi, trú tại Thổ Tang, Phú Thọ, ngất xỉu khi làm việc ngoài đồng và được sơ cứu ban đầu tại trạm y tế địa phương với thân nhiệt 40°C. Khi chuyển lên Bệnh viện Đa khoa tỉnh, bệnh nhân đã hôn mê sâu với thang điểm Glasgow chỉ còn 5 điểm, thân nhiệt tăng lên 41 đến 42°C, huyết áp phụ thuộc hoàn toàn vào thuốc vận mạch. Chẩn đoán sốc nhiệt kèm suy đa tạng. Đến chiều 25/5, tình trạng bệnh nhân vẫn rất nguy hiểm.

Bác sĩ Bùi Tất Luật, Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, cho biết sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nội khoa đặc biệt nguy hiểm, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức dưới trời nắng nóng khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn. Khi thân nhiệt tăng quá mức, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan, tổn thương não, tim mạch, hô hấp, thậm chí tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Người bệnh được cấp cứu sau khi bị sốc nhiệt, suy đa tạng do nắng nóng. Ảnh: Bệnh viện cung cấp

Phân biệt ba mức độ đừng để đến khi không còn kịp

Phần lớn người dân không phân biệt được ba tình trạng có mức độ nguy hiểm tăng dần khi cơ thể bị tác động bởi nhiệt cao, dẫn đến xử lý sai hoặc bỏ qua dấu hiệu cảnh báo.

Kiệt sức do nhiệt là mức độ đầu tiên và nhẹ nhất. Người bệnh ra nhiều mồ hôi, da ẩm và nhợt, mạch nhanh nhưng yếu, cảm giác buồn nôn và chóng mặt nhẹ. Cơ thể vẫn đang cố tự hạ nhiệt. Đây là giai đoạn can thiệp dễ nhất và hiệu quả nhất đưa người bệnh vào nơi mát, cho uống nước có điện giải từng ngụm nhỏ, nghỉ ngơi hoàn toàn.

Say nắng là mức độ nghiêm trọng hơn. Nhiệt độ cơ thể vượt 39°C, người bệnh bắt đầu lú lẫn, mất phương hướng và có thể nôn mửa. Lúc này mồ hôi vẫn còn nhưng đang giảm dần, là dấu hiệu hệ thống làm mát tự nhiên của cơ thể đang quá tải.

Sốc nhiệt là mức nguy hiểm nhất. Nhiệt độ cơ thể vượt 40°C, da bỏng và khô hoàn toàn vì cơ thể mất khả năng tiết mồ hôi, người bệnh mất ý thức hoặc co giật. Dấu hiệu da khô bỏng trong trời nắng nóng kèm lú lẫn hoặc mất ý thức là tín hiệu phải gọi 115 ngay lập tức, không chờ đợi và không cố tự xử lý tại nhà.

Sơ cứu đúng trong 10 phút đầu và lịch trình an toàn trong ngày

Hà Nội bước vào đợt nóng gần 40°C, nhiều người nhập viện vì sốc nhiệt.

Khi phát hiện người có dấu hiệu kiệt sức nhiệt hoặc say nắng, ưu tiên số một là hạ nhiệt cơ thể nhanh nhất có thể. Đưa người bệnh vào không gian mát lạnh, tháo bớt quần áo dày, đặt nằm ngửa với hai chân kê cao hơn đầu để máu lưu thông về não. Dùng khăn lạnh hoặc nước mát chườm liên tục lên vùng cổ, nách và bẹn, vì đây là những vị trí có nhiều mạch máu lớn gần bề mặt da, giúp hạ thân nhiệt nhanh nhất.

Không cho người đang lú lẫn hoặc buồn nôn uống nước vì nguy cơ sặc rất cao. Không dùng nước đá sốc toàn thân vì co mạch đột ngột có thể nguy hiểm. Quạt kết hợp phun nước mát là phương pháp đơn giản và hiệu quả nhất trong điều kiện gia đình. Nếu sau 15 phút người bệnh không tỉnh táo hơn hoặc xuất hiện co giật, gọi cấp cứu ngay.

Về lịch trình ra đường, theo dự báo thời gian nắng nóng có nhiệt độ cao hơn 35°C tập trung từ 9 đến 18 giờ trong những ngày nắng nóng đỉnh điểm như hôm nay. Nên hạn chế tuyệt đối các hoạt động ngoài trời nặng trong khung giờ này. Ra đường trước 8 giờ sáng hoặc sau 18 giờ chiều. Mặc quần áo sáng màu, chất liệu thấm hút, che kín cổ và cánh tay. Uống ít nhất 2,5 lít nước mỗi ngày ngay cả khi không cảm thấy khát, vì khi có cảm giác khát thì cơ thể đã mất nước đến mức cần bổ sung gấp.

Nhóm nguy cơ cao nhất cần đặc biệt chú ý bao gồm trẻ em dưới 5 tuổi, người cao tuổi trên 65, người lao động ngoài trời như công nhân xây dựng và người bán hàng rong, cùng người có bệnh nền tim mạch, tiểu đường hoặc huyết áp cao. Với người cao tuổi như trường hợp bệnh nhân 69 tuổi ở Phú Thọ vừa nêu, chỉ một thời gian ngắn lao động ngoài trời trong đợt nóng đỉnh điểm đã đủ để dẫn đến hôn mê và suy đa tạng. Không có đồng ruộng hay công việc nào cấp thiết hơn tính mạng.

Đợt nóng hiện tại dự kiến kéo dài đến ngày 27 đến 28/5 với ngày 26/5 được dự báo là ngày nóng nhất của đợt. Sau khi kết thúc đợt nóng này, nắng nóng nhiều khả năng sẽ quay lại và tiếp tục gia tăng cường độ. Mùa hè năm 2026 đã được các chuyên gia khí tượng đánh giá là một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất nhiều năm trở lại đây. Chủ động phòng ngừa ngay từ bây giờ là lựa chọn duy nhất.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng