Rủi ro pháp lý khi đối tác liên danh bỏ cuộc giữa chừng

Rủi ro pháp lý khi đối tác liên danh bỏ cuộc giữa chừng. Ảnh DALL AI.

Đối tác liên danh bỏ cuộc, nhà thầu còn lại đối mặt những rủi ro gì?

Liên danh đấu thầu từ lâu đã trở thành giải pháp quen thuộc để nhiều doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu về năng lực tài chính, kinh nghiệm và nhân sự khi tham gia các gói thầu quy mô lớn. Trong môi trường đấu thầu điện tử hiện nay, hình thức này tiếp tục được nhiều nhà thầu lựa chọn nhằm tăng khả năng cạnh tranh.

Tuy nhiên, cùng với áp lực tài chính của thị trường xây dựng và mua sắm công, số trường hợp thành viên liên danh gặp khó khăn về dòng tiền, dừng thi công hoặc rút khỏi dự án có xu hướng gia tăng. Khi đó, doanh nghiệp còn lại không chỉ đối diện khó khăn về tổ chức thi công mà còn phải xử lý hàng loạt hệ quả pháp lý phát sinh.

Đấu thầu điện tử vẫn còn khoảng trống trong cơ chế liên danh

Một quan điểm khá phổ biến trong giới làm thầu là các thành viên đã phân chia rõ khối lượng công việc nên mỗi bên chỉ chịu trách nhiệm đối với phần việc của mình.

Trên thực tế, nguyên tắc của Luật Đấu thầu quy định các thành viên liên danh phải chịu trách nhiệm liên đới trước chủ đầu tư đối với việc thực hiện toàn bộ gói thầu. Điều đó đồng nghĩa việc một thành viên vi phạm hoặc rút lui không làm giảm nghĩa vụ của các thành viên còn lại.

Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp ở lại phải tiếp tục tổ chức thi công, bảo đảm tiến độ, đồng thời xử lý các hậu quả tài chính và pháp lý phát sinh do hành vi của đối tác.

Theo quy trình trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia e-GP, sau khi các thành viên xác nhận thỏa thuận liên danh và chia sẻ hồ sơ năng lực, nhiều thao tác tiếp theo như lập hồ sơ dự thầu, bỏ giá, nộp hồ sơ hoặc làm rõ hồ sơ chủ yếu do thành viên đứng đầu liên danh thực hiện.

Thực tế này có thể phát sinh tranh chấp khi thành viên đứng đầu tự quyết định mức giá dự thầu mà chưa có sự thống nhất đầy đủ với các thành viên còn lại. Nếu mức giá không phù hợp với chi phí thực tế, toàn bộ liên danh có thể rơi vào tình trạng thực hiện hợp đồng với mức lợi nhuận rất thấp hoặc thậm chí thua lỗ.

Đây là một trong những vấn đề được nhiều doanh nghiệp phản ánh và được kỳ vọng sẽ tiếp tục hoàn thiện trong quá trình nâng cấp Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Bốn rủi ro pháp lý doanh nghiệp cần lưu ý

Nếu thành viên liên danh từ chối thương thảo hợp đồng, không ký hợp đồng hoặc không nộp bảo đảm thực hiện hợp đồng theo quy định, chủ đầu tư có thể xử lý bảo đảm dự thầu của liên danh theo quy định pháp luật.

Trong trường hợp này, thành viên còn lại dù không trực tiếp vi phạm vẫn có thể chịu ảnh hưởng do trách nhiệm liên đới.

Luật Đấu thầu quy định nhiều hành vi bị cấm, trong đó có việc cố ý cung cấp thông tin sai lệch nhằm thu lợi hoặc trốn tránh nghĩa vụ.

Nếu quá trình kiểm tra xác định liên danh có vi phạm thuộc các trường hợp bị xử lý theo quy định, doanh nghiệp có thể bị áp dụng các chế tài tương ứng, trong đó có nguy cơ bị cấm tham gia hoạt động đấu thầu trong thời hạn theo quy định của pháp luật.

Khoản bảo đảm thực hiện hợp đồng được xem là công cụ bảo đảm việc hoàn thành nghĩa vụ của toàn bộ liên danh.

Khi một thành viên vi phạm nghiêm trọng, việc xử lý khoản bảo đảm sẽ phụ thuộc vào phương án tiếp tục thực hiện hợp đồng và quy định cụ thể trong hợp đồng cũng như pháp luật hiện hành. Điều này có thể làm phát sinh thiệt hại tài chính đối với các thành viên còn lại.

Ở nhiều gói thầu xây lắp, công việc của các thành viên liên danh có mối liên hệ chặt chẽ. Việc một thành viên dừng thi công có thể khiến toàn bộ dự án bị đình trệ.

Nếu tiến độ không được khôi phục kịp thời, chủ đầu tư có thể áp dụng các điều khoản xử lý vi phạm tiến độ, yêu cầu bồi thường hoặc thực hiện các biện pháp khác theo hợp đồng.

Doanh nghiệp cần làm gì để giảm thiểu thiệt hại?

Theo kinh nghiệm thực tiễn, việc phòng ngừa rủi ro nên bắt đầu ngay từ giai đoạn lựa chọn đối tác.

Ngoài việc đánh giá hồ sơ năng lực, doanh nghiệp cần kiểm tra lịch sử tham gia đấu thầu, khả năng tài chính, tình trạng thực hiện các dự án đang triển khai cũng như uy tín của đối tác trên thị trường.

Thỏa thuận liên danh cũng cần quy định rõ trách nhiệm, cơ chế xử lý vi phạm, phương án thay thế và phân chia nghĩa vụ nếu phát sinh tình huống bất khả kháng.

Trong trường hợp đối tác có dấu hiệu dừng thực hiện hợp đồng, doanh nghiệp cần nhanh chóng phối hợp với tư vấn giám sát và chủ đầu tư lập biên bản xác nhận hiện trạng, xác định chính xác khối lượng đã thực hiện để làm căn cứ phân định trách nhiệm.

Song song với đó, nhà thầu nên chủ động làm việc với chủ đầu tư để đề xuất phương án tiếp tục thực hiện dự án, tiếp nhận phần việc còn lại nếu đủ năng lực hoặc đề xuất nhà thầu phụ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật theo quy định.

Khi phương án được chấp thuận, các bên cần ký phụ lục hợp đồng nhằm điều chỉnh phạm vi công việc, nghĩa vụ thanh toán và trách nhiệm pháp lý. Đây là cơ sở quan trọng để giảm thiểu tranh chấp trong quá trình triển khai dự án sau này.

Đấu thầu qua mạng đã giúp nâng cao tính công khai và giảm thủ tục hành chính. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành cho thấy vẫn còn một số khoảng trống trong cơ chế phối hợp giữa các thành viên liên danh trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.

Việc hoàn thiện quy trình xác nhận giá dự thầu, tăng quyền kiểm soát của các thành viên liên danh và bổ sung cơ chế giám sát trong quá trình nộp hồ sơ sẽ góp phần hạn chế tranh chấp, đồng thời nâng cao tính minh bạch và hiệu quả của hoạt động đấu thầu điện tử.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng