Sinh viên Hà Nội được tập huấn kỹ năng kiểm chứng tin giả trong kỷ nguyên AI

Được tổ chức trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi mạnh mẽ cách thông tin được tạo ra, phân phối và tiếp nhận. Sự phát triển nhanh của nội dung do AI tạo sinh cũng khiến việc phân biệt thông tin thật, giả ngày càng khó khăn. Chương trình thu hút đông đảo sinh viên đến từ nhiều trường đại học, học viện trên địa bàn Hà Nội tham dự.

Sinh viên được hướng dẫn kiểm chứng thông tin

Tham gia chương trình, sinh viên đến từ Học viện Ngoại giao, Học viện An ninh Nhân dân, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trường Đại học Luật Hà Nội được các chuyên gia chia sẻ về kỹ năng nhận diện tin giả, đánh giá nguồn tin và kiểm chứng thông tin trong bối cảnh AI tác động ngày càng lớn đến môi trường truyền thông.

Bà Nguyễn Kim Hải - Phó Phòng Công nghệ Ban Thời sự Đài truyền hình Việt Nam chia sẻ.

Điểm nhấn của chương trình là các hoạt động thực hành. Người tham gia trực tiếp phân tích tình huống, truy xuất nguồn thông tin, đối chiếu dữ liệu và áp dụng một số công cụ hỗ trợ kiểm chứng.

Thông qua các bài tập, sinh viên được tiếp cận quy trình kiểm chứng từ xác định nguồn gốc nội dung, đánh giá độ tin cậy của nguồn đến đối chiếu thông tin từ nhiều nguồn độc lập trước khi đưa ra kết luận.

“Kiểm trước - Tin sau” trước thông tin do AI tạo ra

TS. Nguyễn Đồng Anh, Quyền Trưởng Khoa Truyền thông và Văn hóa Đối ngoại, Học viện Ngoại giao, cho rằng trong bối cảnh AI đang làm thay đổi mạnh mẽ môi trường thông tin, tin giả và nội dung giả mạo ngày càng tinh vi, khó nhận diện.

Theo ông, việc trang bị kỹ năng kiểm chứng, tư duy phản biện và ý thức trách nhiệm khi tiếp nhận, chia sẻ thông tin là yêu cầu cần thiết đối với sinh viên và người trẻ trong kỷ nguyên số

Do đó, việc hình thành thói quen “Kiểm trước - Tin sau” sẽ giúp người dùng chủ động hơn trước những thông tin gây tác động mạnh đến cảm xúc hoặc phù hợp với niềm tin sẵn có. Đây cũng là nền tảng để mỗi công dân số nâng cao khả năng tự bảo vệ mình và góp phần xây dựng một môi trường thông tin an toàn, minh bạch và đáng tin cậy hơn.

TS. Nguyễn Đồng Anh - Quyền Trưởng khoa Khoa Truyền thông và Văn hoá Đối ngoại Học viện Ngoại giao phát biểu tại sự kiện.

TS. Tạ Bích Loan, đại diện Media AI Lab, cũng nhấn mạnh năng lực tiếp nhận và kiểm chứng thông tin cần trở thành kỹ năng thiết yếu của người trẻ trong bối cảnh thông tin đa chiều ngày càng bùng nổ.

Theo đại diện Media AI Lab, việc không vội vàng tin tưởng, chia sẻ hoặc đưa ra kết luận với những thông tin chưa được xác thực là bước đầu tiên để hạn chế sự lan truyền của tin giả. Tư duy phản biện và thói quen đánh giá nguồn tin giúp người dùng chủ động hơn trước lượng thông tin lớn trên không gian mạng.

Trong khi đó, bà Nguyễn Khánh Vân, đại diện Liên minh Niềm tin số, phân tích những hình thức thông tin sai lệch và các “bẫy nhận thức” thường gặp trên môi trường số. Các kiến thức về công nghệ và AI được cụ thể hóa qua những tình huống thực tế, giúp sinh viên nhận diện cách thông tin có thể được thiết kế để tác động đến cảm xúc, niềm tin và hành vi của người tiếp nhận.

Bà Nguyễn Kim Hải, Phó Phòng Công nghệ, Ban Thời sự, Đài Truyền hình Việt Nam, chia sẻ về mô hình bản tin cung cấp thông tin, hướng dẫn kiểm chứng và hỗ trợ công chúng nhận diện tin giả, thông tin sai lệch.

Nhà báo Tạ Bích Loan chia sẻ tại chương trình.

Theo bà Nguyễn Kim Hải, trong bối cảnh thông tin trên không gian mạng ngày càng đa dạng và khó kiểm soát, việc phổ biến kiến thức, kỹ năng kiểm chứng tới công chúng có ý nghĩa quan trọng. Những sản phẩm báo chí chuyên biệt về kiểm chứng không chỉ đưa ra kết luận về tính xác thực của một thông tin, mà còn góp phần giúp người xem hiểu được cách thức tự kiểm tra và đánh giá thông tin.

Hướng tới hình thành thói quen tiếp nhận thông tin có trách nhiệm

Theo Ban tổ chức, chương trình không chỉ cung cấp kiến thức về nhận diện tin giả mà còn hướng tới hình thành thói quen tiếp nhận thông tin có trách nhiệm trong cộng đồng người trẻ.

Từ việc kiểm tra nguồn gốc, đối chiếu dữ liệu đến cân nhắc tác động của mỗi lượt chia sẻ, các kỹ năng được kỳ vọng giúp sinh viên chủ động hơn trước rủi ro thông tin và góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

Tập huấn “Chiến dịch Tin AI?: Kiểm chứng tin giả - Nhận diện bẫy nhận thức và kỹ năng phòng vệ số”.

Chia sẻ sau chương trình, em Lê Thanh Lâm, sinh viên năm thứ ba Học viện Ngoại giao, cho biết các bài tập thực hành giúp em thay đổi cách tiếp nhận thông tin trên không gian mạng. Thay vì chia sẻ theo cảm xúc, sinh viên này nhận ra cần kiểm tra nguồn và đối chiếu thông tin trước khi đưa ra kết luận.

Chương trình là hoạt động hưởng ứng Chiến dịch “TinAI?” với thông điệp “Kiểm trước - Tin sau”, nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng nhận diện, kiểm chứng thông tin trước nguy cơ tin giả, nội dung giả mạo và deepfake.

Theo TS. Nguyễn Đồng Anh, kiểm chứng thông tin không còn là công việc riêng của người làm báo, truyền thông hay công nghệ mà đang trở thành năng lực thiết yếu đối với mỗi công dân số.

Ban tổ chức cũng kỳ vọng những sinh viên tham gia chương trình sẽ tiếp tục lan tỏa kỹ năng kiểm chứng thông tin tới cộng đồng, đặc biệt trong bối cảnh AI tiếp tục phát triển, vừa mở ra nhiều cơ hội mới, vừa đặt ra những thách thức ngày càng lớn đối với tính xác thực của thông tin trên không gian mạng.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng