Trạm phát 5G - Thách thức về an toàn bức xạ điện từ khi triển khai

Đào Công
14/12/2020 06:29
D

Hệ thống thông tin di động thế hệ thứ 5 là hệ thống bức xạ trường điện từ, sử dụng các băng tần nằm trong dải tần đã quy định về giới hạn an toàn phơi nhiễm bức xạ theo khuyến nghị thế giới và cần phải tuân thủ theo những quy định về mức giới hạn phơi nhiễm này, đây cũng là ý kiến của nhiều quốc gia trên thế giới.

Ban biên tập Tạp chí Điện tử trích lược báo cáo: "Vấn đề an toàn bức xạ điện từ với trạm 5G ở một số nước" tại Hội thảo về tương thích điện từ và an toàn bức xạ vô tuyến điện diễn ra vừa qua tại Thành phố Hồ Chí Minh. Tiêu đề bài báo do Ban Biên tập Tạp chí Điện tử đặt.

Trạm 5G của nhà mạng Viettel. (Nguồn ảnh: Viettel)

Để truyền tải được lượng thông tin khổng lồ với tốc độ cao và độ trễ thấp, mạng 5G đã áp dụng nhiều công nghệ mới, trong đó có việc sử dụng tần số sóng milimet, kết hợp với hệ thống mảng ăng ten MIMO lớn (massive MIMO) cùng kỹ thuật điều hướng chùm tia (beamforming) được tích hợp trên hệ thống các trạm phát tế bào nhỏ (small cells) để tiếp cận gần hơn tới người dùng.

Điều này cũng đồng nghĩa với việc cần phát triển hệ thống trạm thu phát với mật độ cao hơn, đặc biệt là việc triển khai các trạm tế bào nhỏ tại các khu vực đông đúc, vì vậy, vấn đề về an toàn phơi nhiễm trường điện từ từ mạng 5G cũng nhận được nhiều sự quan tâm của các Nhà quản trị, Nhà cung cấp dịch vụ và người dùng.

Thách thức trong việc triển khai trạm phát 5G

Thách thức trong việc triển khai 5G xuất hiện tại những quốc gia áp dụng mức giới hạn an toàn phơi nhiễm khắt khe hơn so với mức khuyến nghị của ICNIRP, ở mức chỉ bằng 10% hoặc thậm chí 1% của khuyến nghị quốc tế. Lúc này vùng hạn chế phơi nhiễm của trạm phát sẽ mở rộng gấp khoảng 2 hoặc 5 lần tương ứng.

Ngay cả khi sử dụng mức công suất phát xạ tối đa thực tế để tính toán, thì với những vùng hạn chế quá rộng do áp dụng mức giới hạn phơi nhiễm khắt khe sẽ gây ra nhiều khó khăn trong việc triển khai lắp đặt thực tế trạm phát 5G, thậm chí việc triển khai là không khả thi đặc biệt tại những khu vực nôi đô, mật độ thuê bao lớn.

Thách thức này đòi hỏi các quốc gia cần cân nhắc tuân thủ những tiêu chuẩn, khuyến nghị quốc tế chung, nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phát triển hệ thống thông tin 5G của quốc gia mình.

Trên thực tế, có một số quốc gia trên thế giới đã và đang áp dụng mức giới hạn an toàn phơi nhiễm trường điện từ thấp hơn nhiều so với mức khuyến nghị quốc tế, ở mức chỉ bằng 1/10 hoặc thậm chí 1/100. Lúc này việc triển khai thực tế các trạm phát 5G sẽ gặp rất nhiều khó khăn và cần được nghiên cứu, tính toán kỹ càng hơn.

Để làm rõ vấn đề này, Erisson đã tiến hành mô phỏng đối với một trạm phát 5G sử dụng hai băng tần số 3,5GHz và 28GHz, ăng ten MIMO, được đặt trên đỉnh của một tòa nhà cao tầng. Mức công suất phát xạ tối đa thực tế được tính bằng 25% mức công suất phát tối đa theo lý thuyết.

Với trường hợp này, mô phỏng cho ra kết quả vùng loại trừ phơi nhiễm công cộng theo khuyến nghị ICNIRP (10 W/m2) có bán kính 20,9 m và độ cao 7,1 m xung quanh cột ăng ten.

Vùng hạn chế của một trạm phát 5G tuân thủ giới hạn an toàn phơi nhiễm theo ICNIRP. Nguồn: Christer Törnevik (2017) và EMF challenges for 5G. Ericsson Research, Stockholm

Đối với một số quốc gia áp dụng mức giới hạn phơi nhiễm thấp, bằng 1/10 hoặc 1/100 mức khuyến nghị của ICNIRP thì vùng loại trừ sẽ mở rộng hơn rất nhiều.

Tương ứng, với mức giới hạn bằng 1/10 mức khuyến nghị ICNIRP, thì vùng hạn chế có bán kính 37m và độ cao 23m xung quanh trạm phát. Khi mức giới hạn giảm xuống còn 1/100 mức khuyến nghị của ICNIRP thì vùng hạn chế được mở rộng tới bán kính 115m và độ cao 75m xung quanh trạm phát.

Với phạm vi vùng loại hạn chế này thì sẽ gây nhiều khó khăn cho việc triển khai các trạm phát 5G, thậm chí việc thiết lập các trạm phát có thể là bất khả thi ở một số khu vực nội đô. Chính vì vậy, các quốc gia cần cân nhắc và tính toán kỹ trong việc đưa ra mức giới hạn an toàn phơi nhiễm trường điện từ đối với hệ thống 5G.

Vùng hạn chế tương ứng với các mức giới hạn phơi nhiễm bằng 1/10 và 1/100 giá trị khuyến nghị của ICNIRP (Nguồn: Christer Törnevik (2017). EMF challenges for 5G. Ericsson Research, Stockholm)

Khảo sát đánh giá thực tế mức phơi nhiễm của các trạm phát 5G

OFCOM-KQ đã khảo sát và đo đạc trường điện từ xung quanh 16 trạm gốc 5G tại Vương quốc Anh vào tháng 4/2020, với mục đích đánh giá tính tuân thủ giới hạn phơi nhiễm trường điện từ theo hướng dẫn ICNIRP.

Việc khảo sát được thực hiện tại 22 vị trí gần các trạm 5G tại 10 thành phố tại Vương quốc Anh, nhắm chủ yếu tới các khu vực có mật độ người dùng cao ví như quanh các trung tâm thương mại, trạm giao thông công cộng.

Những trạm phát được khảo sát thực tế triển khai đồng thời cả 2G, 3G, 4G, và 5G. Kết quả đánh giá sơ bộ cho thấy: Trong tất cả trường hợp, mức phơi nhiễm trường điện từ từ các trạm phát 5G là rất nhỏ so với mức giới hạn theo hướng dẫn của ICNIRP, mức cao nhất ghi nhận được chỉ bằng 1,5% so với mức giới hạn ngưỡng liên quan, trong đó 5G chỉ đóng góp một lượng nhỏ trong trường điện từ tổng tại mỗi trạm (so sánh với các hệ thống 2G, 3G, 4G), mức cao nhất quan sát được trong băng tần dùng cho 5G chỉ bằng 0,039% mức trường tổng thu được.

Việc đo kiểm được thực hiện trên một số băng tần số riêng rẽ dùng cho đường downlink của trạm gốc di động cùng với các băng tần khác nằm trong dải tần từ 420MHz tới 6GHz.

Băng tần

Giải tần

Loại công nghệ được sử dụng

700 MHz

738-788 MHz

Không sử dụng

800 MHz

791-821 MHz

4G

900 MHz

925-960 MHz

2G, 3G, 4G

1400 MHz

1452-1492 MHz

4G (đường downlink bổ sung)

1800 MHz

1805-1880 MHz

2G, 4G

1900 MHz

1900-1920 MHz

4G

2100 MHz

2110-2170 MHz

3G, 4G

2300 MHz

2350-2390 MHz

4G

2600 MHz

2570-2690 MHz

4G

3.4 GHz

3410-3680 MHz

5G, 4G

3.8 GHz

3680-4200 MHz

Nhiều công nghệ khác nhau

Các băng tần được khảo sát, đo đạc. (Nguồn: OFCOM (2020). Electromagnetic Field (EMF) measurements near 5G mobile phone base stations. UK)

 

Mức phơi nhiễm trung bình cao nhất được ghi nhận tại các điểm đo. Nguồn: OFCOM (2020) và Electromagnetic Field (EMF) measurements near 5G mobile phone base stations. UK

Mức phơi nhiễm trung bình cao nhất tại tất cả các điểm được đo kiểm. (Nguồn: OFCOM (2020). Electromagnetic Field (EMF) measurements near 5G mobile phone base stations. UK). Click vào ảnh xem chi tiết.

Vấn đề an toàn phơi nhiễm bức xạ trường điện từ từ các trạm phát di động (trong đó gồm cả hệ thống 5G) đã được nghiên cứu trong một thời gian dài và một số tổ chức trên thế giới đã đưa ra các khuyến nghị, hướng dẫn cụ thể.

Các tổ chức ICNIRP và IEEE đã đưa ra những mức ngưỡng giới hạn về an toàn phơi nhiễm bức xạ trường điện từ cho cả dải tần lên tới 300GHz, những giới hạn này cũng đã được WHO công nhận và khuyến nghị áp dụng.

Trước sự phát triển nhanh chóng của 5G, các khuyến nghị quốc tế cũng đã được nghiên cứu, chỉnh sửa, bổ sung cho phù hợp, các phiên bản khuyến nghị mới nhất về an toàn phơi nhiễm bức xạ là ICNIRP 2020 và IEEE C95.1- 2019. Nhiều quốc gia trên Thế giới đã chấp nhận nguyên vẹn hoặc căn cứ vào những giới hạn này để xây dựng các tiêu chuẩn quốc gia dành riêng.

Đối với các mức giới hạn phơi nhiễm theo khuyến nghị quốc tế của ICNIRP hoặc IEEE, việc triển khai các trạm phát 5G (gồm cả trạm tế bào nhỏ và trạm phát gốc) là hoàn toàn khả thi về mặt quy hoạch vùng hạn chế (vùng mà trong đó mức trường điện từ do trạm phát ra vượt quá giới hạn quy định).

Với việc sử dụng những công nghệ, kỹ thuật mới giúp tối ưu phát xạ và tăng hiệu quả sử dụng băng thông, các nghiên cứu thống kê đã chỉ ra mức công suất phát xạ tối đa thực tế của trạm phát 5G là thấp hơn nhiều so với mức công suất phát xạ tối đa tính theo lý thuyết.

Việc tính toán mức công xuất phát xạ tối đa thực tế của trạm phát 5G đã được quy định chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn IEC 62232 và ITU-T K.100, theo đó vùng hạn chế của các trạm phát sẽ được thu hẹp lại theo tỉ lệ có thể lên tới hơn 50% tùy theo cấu hình kích thước mảng ăng ten và các công nghệ được sử dụng, kích thước mảng ăng ten càng lớn thì tỉ lệ thu hẹp càng cao, điều này tạo thuận lợi hơn cho việc triển khai thực tế các trạm phát thuộc hệ thống 5G.

Theo Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Chip bán dẫn "nhỏ bé" sẽ đẩy kinh tế thế giới về đâu?

Chip bán dẫn "nhỏ bé" sẽ đẩy kinh tế thế giới về đâu?

Cách hiểu đúng nhất về chuyển đổi số

Cách hiểu đúng nhất về chuyển đổi số

Thế giới cần những quy tắc hành xử cụ thể để nền tảng mạng xã hội vận hành

Thế giới cần những quy tắc hành xử cụ thể để nền tảng mạng xã hội vận hành

Nền tảng mạng xã hội và kết quả đã được dự báo là những lùm xùm pháp lý về vấn đề tin tức

Nền tảng mạng xã hội và kết quả đã được dự báo là những lùm xùm pháp lý về vấn đề tin tức

Thế giới thấy gì từ "cuộc chiến" Facebook với Australia ngày càng căng thẳng

Thế giới thấy gì từ "cuộc chiến" Facebook với Australia ngày càng căng thẳng

Kinh nghiệm quốc tế về vấn đề tiêu chuẩn an toàn bức xạ

Kinh nghiệm quốc tế về vấn đề tiêu chuẩn an toàn bức xạ

Chuyển đổi số hoạt động truyền thanh cơ sở

Chuyển đổi số hoạt động truyền thanh cơ sở

Bến Tre: Hoàn thành mục tiêu Chính quyền điện tử, hướng tới xây dựng Chính quyền số

Bến Tre: Hoàn thành mục tiêu Chính quyền điện tử, hướng tới xây dựng Chính quyền số

Quy hoạch báo chí: Cơ hội để báo chí phát triển lành mạnh

Quy hoạch báo chí: Cơ hội để báo chí phát triển lành mạnh

Viện McKinsey Global: Trung Quốc sẽ xây dựng hình mẫu cho kinh tế số

Viện McKinsey Global: Trung Quốc sẽ xây dựng hình mẫu cho kinh tế số

Chứng khoán Việt Nam vẫn còn dư địa lớn để phát triển

Chứng khoán Việt Nam vẫn còn dư địa lớn để phát triển

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

Tin mới cập nhật

Viện bảo tàng Mỹ thuật Metropolitan - Nơi lưu giữ 5 nghìn năm lịch sử văn hoá nhân loại

Viện bảo tàng Mỹ thuật Metropolitan - Nơi lưu giữ 5 nghìn năm lịch sử văn hoá nhân loại

Sự trở lại sau 10 năm của "vua điện tử"

Sự trở lại sau 10 năm của "vua điện tử"

FieldFox - Phòng thí nghiệm 5G trong tầm tay của nhà phát triển mạng

FieldFox - Phòng thí nghiệm 5G trong tầm tay của nhà phát triển mạng

Thị trường chứng khoán 12/4: Phân tích tín hiệu kỹ thuật phiên chiều

Thị trường chứng khoán 12/4: Phân tích tín hiệu kỹ thuật phiên chiều

Đằng sau hành vi kiểm soát tỉ phú công nghệ của giới chức Trung Quốc là cả kho dữ liệu khổng lồ

Đằng sau hành vi kiểm soát tỉ phú công nghệ của giới chức Trung Quốc là cả kho dữ liệu khổng lồ

Cổ phiếu họ FLC đồng loạt "leo" mạnh và thị trường chứng khoán mở cửa phiên giao dịch đầu tuần mới với nhiều tích cực

Cổ phiếu họ FLC đồng loạt "leo" mạnh và thị trường chứng khoán mở cửa phiên giao dịch đầu tuần mới với nhiều tích cực

CyberNews phát hiện gói dữ liệu gồm thông tin của 500 triệu tài khoản được bán đấu giá

CyberNews phát hiện gói dữ liệu gồm thông tin của 500 triệu tài khoản được bán đấu giá

Hiệu quả từ ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý vận hành lưới điện

Hiệu quả từ ứng dụng công nghệ GIS trong quản lý vận hành lưới điện

"Hương vị tình thân" - Tạo nét chấm phá qua màn tái xuất của "Vua bãi rác" Võ Hoài Nam

"Hương vị tình thân" - Tạo nét chấm phá qua màn tái xuất của "Vua bãi rác" Võ Hoài Nam

Trực thăng siêu nhẹ Ingenuity chưa thể thực hiện chuyến bay đầu tiên trên Sao Hoả

Trực thăng siêu nhẹ Ingenuity chưa thể thực hiện chuyến bay đầu tiên trên Sao Hoả

Ngành công nghiệp ô tô điện Mỹ được "giải cứu" bởi các nhà sản xuất pin đến từ Hàn Quốc

Ngành công nghiệp ô tô điện Mỹ được "giải cứu" bởi các nhà sản xuất pin đến từ Hàn Quốc

Justice League Snyder Cut đã khiến cho Aquaman "mất chất"

Justice League Snyder Cut đã khiến cho Aquaman "mất chất"

Tin đọc nhiều

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

Hoàn thiện thể chế và các điều kiện nền tảng để phát triển nền kinh tế số tại Việt Nam

Trạm phát 5G - Chuẩn bức xạ điện từ cũ liệu có còn phù hợp?

Trạm phát 5G - Chuẩn bức xạ điện từ cũ liệu có còn phù hợp?

Mùa đông năm nay sẽ lạnh kỷ lục và đến rất sớm

Mùa đông năm nay sẽ lạnh kỷ lục và đến rất sớm

Các ứng dụng tiềm năng của 5G: Quan điểm và nhận thức của các bên liên quan tại Việt Nam

Các ứng dụng tiềm năng của 5G: Quan điểm và nhận thức của các bên liên quan tại Việt Nam

Ngày KHCN Việt Nam 18/5: CMCN 4.0 trong trạng thái "bình thường mới"

Ngày KHCN Việt Nam 18/5: CMCN 4.0 trong trạng thái "bình thường mới"

Thời cơ và thách thức của doanh nghiệp Việt Nam trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0

Thời cơ và thách thức của doanh nghiệp Việt Nam trong cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0

Cách mạng công nghiệp 4.0: Doanh nghiệp Việt Nam chủ động hay chịu thua

Cách mạng công nghiệp 4.0: Doanh nghiệp Việt Nam chủ động hay chịu thua

Các yếu tố cơ bản của chuyển đổi số

Các yếu tố cơ bản của chuyển đổi số

Chuyển đổi số quốc gia và vai trò của VNPT

Chuyển đổi số quốc gia và vai trò của VNPT

Kinh nghiệm quốc tế về phát triển hạ tầng công nghệ cho Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư

Kinh nghiệm quốc tế về phát triển hạ tầng công nghệ cho Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư

Video xem nhiều

Lễ ký chương trình phối hợp truyền thông chuyển đổi số y tế

Lễ ký chương trình phối hợp truyền thông chuyển đổi số y tế

1 Phút Công nghệ: Công nghệ trong nước và thế giới ngày 01/8/2020

1 Phút Công nghệ: Công nghệ trong nước và thế giới ngày 01/8/2020

Renault - Samsung nhận được hơn 8000 đơn đặt hàng cho chiếc SUV XM3

Renault - Samsung nhận được hơn 8000 đơn đặt hàng cho chiếc SUV XM3

Suzuki Ciaz 2020 ra mắt tại Thái Lan, người Việt "đỏ mắt" đón chờ

Suzuki Ciaz 2020 ra mắt tại Thái Lan, người Việt "đỏ mắt" đón chờ

 Ford Mustang Mach-E chiếc SUV điện đầu tay lấy cảm hứng từ “biểu tượng cơ bắp”

Ford Mustang Mach-E chiếc SUV điện đầu tay lấy cảm hứng từ “biểu tượng cơ bắp”

Ferrari 488 Pista chứng minh McLaren 720S không phải là bất khả chiến bại

Ferrari 488 Pista chứng minh McLaren 720S không phải là bất khả chiến bại

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Mây vờn đỉnh núi Chu Va

Mây vờn đỉnh núi Chu Va

Khám phá Huawei Mate X đối thủ của Galaxy Fold tại IFA 2019

Khám phá Huawei Mate X đối thủ của Galaxy Fold tại IFA 2019

Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam Góp ý dự thảo Đề án chuyển đổi số Quốc gia

Hội Vô tuyến – Điện tử Việt Nam Góp ý dự thảo Đề án chuyển đổi số Quốc gia

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Hội thảo góp ý dự thảo phát triển công nghiệp ICT, hướng tới CMCN lần thứ tư
27/05/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
"Việt Nam ơi! Đánh bay COVID" - Viết tiếp tinh thần vượt qua khó khăn của dân tôc Việt
17/04/2020
Các yếu tố cơ bản của chuyển đổi số
08/04/2020
Phát huy tinh thần Make in Vietnam, sẵn sàng công nghệ, thiết bị để thương mại 5G
07/12/2019
REV-ECIT 2019: Thúc đẩy phát triển thông tin di động 5G và ứng dụng
07/12/2019
Chủ tịch UBND TP Hà Nội: Không thể làm trò đùa trong việc thí điểm xử lý nước thải sông Tô Lịch của tổ chức Nhật Bản
06/12/2019
Sở Y tế Hà Nội: Nước sạch Sông Đà đã an toàn
21/10/2019
Công ty nước sạch Sông Đà sẽ xem xét trách nhiệm khi được hỏi về lời "xin lỗi"
17/10/2019
PVOIL Cup 2019 chính thức khởi tranh - Vượt lên thử thách
28/09/2019
Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ
10/09/2019
Hà Nội khai trương hệ thống sóng điện từ hội tụ không xâm lấn điều trị ung thư
29/08/2019
Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?
26/08/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
Fadil không bung túi khí khi va chạm gốc cây tại Hải Dương: Vinfast nói gì?
18/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp
Một con người dùng cả một cuộc đời cho tình yêu thiên nhiên . Ông đã đóng góp cống hiến cho nghành thực vật học nước nhà bảo tồn phát triển những loài lan quí hiếm . Xin chúc ngài có một sinh nhật ngài ấm áp hạnh phúc bên người thân . Mong xã hội và trên toàn thế giới có nhiều người tâm huyết như ông . Xin chúc cho tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước TL & VN luôn bền chặt và thắm thiết . VN luôn yêu quí các bạn !
Con này chắc không bằng con Netgear Orbi RBS40 đâu mình đã dùng thử và đã lắp đặt nhiều nhà , cơ quan, resort , văn phòng , showroom . Con netgear Orbi có app kiểm tra từ xa và loại đối tượng thông qua tắt ip đối tượng đó
Nhu cầu tuyển dụng tăng gấp đột biến 4 lần trong một thời gian ngắn điều đó phản ánh tỉ lệ thất nghiệp trong những tháng đầu năm là 3/4 do ảnh hưởng của đại dịch covid-19 đây là một điều đáng buồn, rồi các cử nhân, kỹ sư sẽ đi đâu về đâu trong giai đoạn bất ổn này. Để cân bằng lại có thể mất một thời gian dài.