Thị trường vốn trước cơ hội trở thành động lực tăng trưởng mới

Toàn cảnh hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn".

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai chữ số. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bài toán lớn nhất không nằm ở quyết tâm chính sách mà ở khả năng huy động nguồn lực tài chính cho nền kinh tế.

Nhà báo Phạm Đức Sơn, Tổng Biên tập Tạp chí Nhà đầu tư - Trưởng Ban Tổ chức hội thảo phát biểu khai mạc.

Theo các số liệu được công bố tại Hội thảo "Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn" do Tạp chí Nhà đầu tư tổ chức ngày 23/7 tại Hà Nội, giai đoạn 2026–2030 Việt Nam cần khoảng 38,5 triệu tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội, tương đương 7,7 triệu tỷ đồng mỗi năm. Đây là quy mô vốn chưa từng có trong lịch sử phát triển kinh tế đất nước.

Trong nhiều năm, hệ thống ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ lực. Tuy nhiên, khi dư nợ tín dụng đã tương đương khoảng 145–146% GDP, dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển đồng bộ thị trường vốn để chia sẻ gánh nặng với hệ thống ngân hàng và tạo nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp.

Đây cũng là thông điệp xuyên suốt của hội thảo với sự tham dự của đại diện Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các tổ chức tài chính, doanh nghiệp và nhiều chuyên gia kinh tế.

Hệ thống ngân hàng không thể "gánh" một mình

Phát biểu khai mạc hội thảo, nhà báo Phạm Đức Sơn, Tổng Biên tập Tạp chí Nhà đầu tư cho rằng quy mô nhu cầu vốn trong giai đoạn mới đòi hỏi phải hình thành một cấu trúc thị trường tài chính cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn đóng vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn thay vì phụ thuộc quá lớn vào tín dụng ngân hàng.

Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm 2025. Chỉ trong hơn nửa đầu năm, hệ thống ngân hàng đã bơm thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng tín dụng ra nền kinh tế.

Theo bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, tốc độ tăng trưởng tín dụng cho thấy ngành ngân hàng vẫn đang đồng hành cùng doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc tiếp tục mở rộng tín dụng trong dài hạn sẽ chịu nhiều áp lực về an toàn hệ thống và cân đối vĩ mô.

Ở chiều ngược lại, việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn quốc tế. Theo ông Hà Duy Tùng, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đây vừa là thành quả cải cách, vừa tạo áp lực để tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị, minh bạch thông tin và chuẩn hóa hoạt động của thị trường.

Những tín hiệu tích cực này cho thấy nền tảng của thị trường vốn đang được cải thiện. Tuy nhiên, để trở thành "đường cao tốc" dẫn vốn cho nền kinh tế, thị trường vẫn còn nhiều nút thắt cần tháo gỡ.

TS. Cấn Văn Lực.

Thể chế tốt nhưng thực thi chưa theo kịp

Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự đồng tình tại hội thảo là khoảng cách giữa xây dựng chính sách và thực thi chính sách.

Theo TS. Cấn Văn Lực, thời gian qua Quốc hội và Chính phủ đã rất quyết liệt trong hoàn thiện thể chế. Hàng chục đạo luật được sửa đổi nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế. Tuy nhiên, tốc độ hoàn thiện pháp luật chưa đồng nghĩa với hiệu quả triển khai trong thực tế.

Theo chuyên gia này, nhiều bộ, ngành và địa phương vẫn gặp lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện. Không ít doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, gặp khó khi tiếp cận quy định mới, dẫn đến chi phí tuân thủ cao và bỏ lỡ cơ hội từ các chính sách hỗ trợ.

Một thực tế đáng suy nghĩ được TS. Cấn Văn Lực chia sẻ là phần lớn doanh nghiệp hiện tìm kiếm thông tin pháp luật thông qua mạng xã hội thay vì các cổng thông tin chính thức của cơ quan quản lý.

Theo ông, tỷ lệ này cần đảo ngược để doanh nghiệp tiếp cận nguồn thông tin chính xác, hạn chế rủi ro từ những nội dung chưa được kiểm chứng.

Nhìn dưới góc độ chuyển đổi số, đây không đơn thuần là vấn đề truyền thông chính sách mà còn phản ánh yêu cầu xây dựng hệ sinh thái dữ liệu pháp lý thống nhất, dễ tra cứu và cập nhật theo thời gian thực.

Nếu doanh nghiệp có thể tiếp cận nhanh các quy định mới thông qua nền tảng số, chi phí tuân thủ sẽ giảm, tốc độ hấp thụ chính sách cũng được cải thiện, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Khối Chiến lược và Đầu tư, Tập đoàn Hasco Holdings.

Muốn khơi thông dòng vốn phải bắt đầu từ niềm tin

Ở góc độ doanh nghiệp phát hành, ông Nguyễn Đức Thuận, Giám đốc Khối Chiến lược và Đầu tư, Tập đoàn Hasco Holdings cho rằng sau những biến động của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trong các năm gần đây, vấn đề lớn nhất không còn là thiếu chính sách mà là khôi phục niềm tin của nhà đầu tư.

Theo ông, cơ chế, chính sách của Chính phủ là nền tảng quan trọng để thị trường phát triển. Tuy nhiên, chính bản thân doanh nghiệp phải thay đổi tư duy phát hành trái phiếu theo hướng minh bạch hơn, chuyên nghiệp hơn và đặt trách nhiệm với nhà đầu tư lên hàng đầu.

Thông điệp này nhận được sự đồng tình của nhiều đại biểu bởi niềm tin luôn là yếu tố quyết định đối với mọi thị trường tài chính. Một doanh nghiệp có thể huy động vốn thành công không chỉ nhờ mức lãi suất hấp dẫn mà còn bởi chất lượng quản trị, khả năng công bố thông tin và cam kết thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với nhà đầu tư.

Theo ông Thuận, quy mô thị trường trái phiếu của Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn nếu so với tiềm năng phát triển của nền kinh tế.

Hiện tổng quy mô thị trường trái phiếu mới đạt khoảng 30% GDP, trong khi tại nhiều quốc gia con số này dao động 45–50% GDP. Riêng thị trường trái phiếu doanh nghiệp chỉ tương đương khoảng 10% GDP, thấp hơn nhiều so với nhu cầu vốn trung và dài hạn của khu vực doanh nghiệp.

Những con số này cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn nếu thị trường có thể khôi phục niềm tin và xây dựng được cơ chế vận hành minh bạch.

Quỹ đầu tư sẽ là "cầu nối" giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư

Theo đại diện Hasco Holdings, phát triển thị trường trái phiếu không chỉ là tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát hành mà còn phải xây dựng hệ sinh thái đầu tư chuyên nghiệp.

Một trong những mắt xích còn thiếu hiện nay là sự phát triển của các công ty quản lý quỹ và các quỹ đầu tư đại chúng.

Ông Nguyễn Đức Thuận cho rằng các công ty quản lý quỹ với đội ngũ chuyên gia, quy trình thẩm định và hệ thống quản trị rủi ro bài bản có thể trở thành lớp "lọc" thông tin, giúp nhà đầu tư cá nhân giảm rủi ro khi tham gia thị trường.

Thay vì tự lựa chọn từng lô trái phiếu riêng lẻ, nhà đầu tư có thể đầu tư thông qua các quỹ trái phiếu với danh mục được đa dạng hóa và được quản lý chuyên nghiệp.

Mô hình này đã chứng minh hiệu quả tại nhiều thị trường phát triển, khi phần lớn dòng vốn cá nhân được dẫn dắt thông qua các quỹ đầu tư thay vì giao dịch trực tiếp.

Theo ông Thuận, nếu các quỹ hoạt động minh bạch, có bản cáo bạch đầy đủ, danh mục đầu tư rõ ràng và cơ chế quản trị rủi ro chặt chẽ, thị trường sẽ có thêm kênh huy động lượng vốn rất lớn đang nằm trong khu vực dân cư.

Ở góc độ vĩ mô, đây cũng là giải pháp giúp phân bổ nguồn lực hiệu quả hơn, giảm tình trạng dòng tiền tập trung quá mức vào bất động sản, vàng hoặc tiền gửi ngắn hạn.

Thị trường vốn cần một "hạ tầng mềm" đủ mạnh

Nhìn từ các tham luận tại hội thảo, có thể thấy phát triển thị trường vốn không còn là câu chuyện của riêng thị trường chứng khoán hay trái phiếu doanh nghiệp.

Đó là quá trình đồng thời nâng cấp thể chế, chuẩn hóa hệ thống thông tin, phát triển các tổ chức trung gian, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp và xây dựng văn hóa minh bạch trên toàn thị trường.

Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam là tín hiệu tích cực, nhưng chỉ là bước khởi đầu. Để dòng vốn trong nước và quốc tế thực sự chảy mạnh vào nền kinh tế, thị trường cần nhiều hơn những cải cách về chất lượng quản trị và hiệu quả thực thi chính sách.

Quan trọng hơn, niềm tin của nhà đầu tư không thể được tạo dựng bằng các biện pháp hành chính mà phải được hình thành từ tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tuân thủ pháp luật của mọi chủ thể tham gia thị trường.

Bài toán huy động gần 38,5 triệu tỷ đồng trong 5 năm tới đòi hỏi Việt Nam phải xây dựng một cấu trúc tài chính cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn giữ vai trò là kênh dẫn vốn trung và dài hạn, song hành với hệ thống ngân hàng. Để làm được điều đó, những giải pháp về hoàn thiện thể chế, phát triển xếp hạng tín nhiệm, mở rộng vai trò của các quỹ đầu tư và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp cần được triển khai đồng bộ.

Như nhiều chuyên gia và doanh nghiệp đã nhấn mạnh tại hội thảo, yếu tố quyết định không nằm ở việc phát hành thêm bao nhiêu trái phiếu hay mở rộng thêm bao nhiêu sản phẩm tài chính, mà ở khả năng xây dựng một thị trường minh bạch, nơi mọi thông tin được công bố đầy đủ, mọi chủ thể đều tuân thủ chuẩn mực và niềm tin của nhà đầu tư được củng cố bằng những hành động cụ thể. Khi "hạ tầng mềm" đó được hoàn thiện, thị trường vốn mới có thể trở thành trụ cột huy động nguồn lực, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai chữ số trong giai đoạn phát triển mới.

Theo tạp chí Điện tử và Ứng dụng