Phản ứng chính sách tài khóa tiền tệ đối với các rủi ro mới của kinh tế toàn cầu

Nhật Thành
11/10/2021 16:54
D

Kinh tế toàn cầu đang có dấu hiệu khởi sắc, nhưng đã bị chựng lại khi giá khí đốt chợt tăng cao nhất trong 7 năm gần đây, thực sự phủ bóng đen cho sự phục hồi từ đống đổ nát của đại dịch Covid-19.

Hình minh họa

Diễn biến mới này khiến cho các ngân hàng trung ương (NHTW) toàn cầu đang đối mặt với cơn ác mộng: tăng trưởng chậm lại cộng với lạm phát do các cú sốc nguồn cung (hiện tượng đình lạm).

Về mặt lý thuyết, NHTW không nhất thiết phải can thiệp vào các cú sốc nguồn cung. Cơ chế truyền động của chính sách tiền tệ là kích thích hoặc thắt chặt tổng cầu. Nếu chi tiêu tăng quá nhanh gây ra lạm phát, tăng lãi suất sẽ làm giảm mức độ sẵn sàng tiêu dùng hoặc đầu tư của các công ty và hộ gia đình.

Tuy nhiên, điều này không đúng khi giá cả tăng cao là do những đứt gãy trong chuỗi cung ứng, giá năng lượng tăng cao, hoặc do thiếu hụt lao động. Chính sách tiền tệ không làm tăng nguồn cung chip bán dẫn và không khiến mọi người ra đường đông đúc hơn để chi tiêu và người lao động quay lại công sở.

Đôi khi thắt chặt chính sách tiền tệ cũng phát huy tác dụng. Trong cú sốc dầu mỏ những năm 1970, hành động cứng rắn của NHTW Đức đã giữ cho lạm phát không bén rễ vào nền kinh tế. Lập trường chính sách tiền tệ thắt chặt kèm theo những hướng dẫn rõ ràng cho thị trường cũng như công chúng trong khoảng thời gian 3 năm, khiến cho mọi thứ không chệch khỏi định hướng.

Tuy nhiên, vào năm 2011, khi NHTW châu Âu (ECB) áp dụng đúng hệt lại bài toán trên bằng cách tăng lãi suất để ứng phó với cú sốc nguồn cung cấp thực phẩm và năng lượng, lại dẫn đến sai lầm, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khu vực đồng euro.

Sự khác biệt giữa năm 2011 và 1970 là không có hiệu ứng dài hạn từ cú sốc nguồn cung, vì vậy việc tăng lãi suất là không cần thiết và gây ra thiệt hại lớn.

Thời điểm hiện tại, các NHTW toàn cầu đang đối mặt với một hành động cân bằng tinh tế tương tự: thắt chặt quá sớm có thể đánh mất sự phục hồi; thắt chặt quá muộn, lạm phát có thể tự hoàn thành kỳ vọng lạm phát.

Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Jay Powell thừa nhận đã bị bất ngờ trước cường độ thắt cổ chai của nguồn cung. Dù vậy, Fed cũng phát tín hiệu cho rằng các đợt tăng giá tiếp cũng chỉ là tạm thời và sẽ giảm dần theo thời gian.

Câu hỏi đặt ra là liệu mất thời gian bao lâu để không thể gọi là tạm thời? Lợi tức trái phiếu toàn cầu tăng cao thời gian gần đây phần nào phản ánh lo ngại việc tắc nghẽn nguồn cung và ảnh hưởng của biến thể Delta đối với sự tham gia của lực lượng lao động.

Điều này có nghĩa là áp lực giá cả tăng cao đang có xu hướng tự củng cố để trở thành kinh niên hơn là tạm thời. Các doanh nghiệp giờ đây đang ưu tiên cho sự tồn tại hơn là tăng trưởng và lợi nhuận hơn thị phần, bằng cách chuyển chi phí cao hơn cho người dùng cuối cùng.

Đồng thời, những hạn chế về nguồn cung dai dẳng cũng làm tăng áp lực chính trị thắt chặt chính sách tài khóa và tiền tệ theo hướng bảo thủ hơn ở các nước. Xu hướng này khiến cho quá trình phục hồi kinh tế hình chữ V đang gặp phải thách thức lớn. Các nhà đầu tư phần lớn đang định giá các yếu tố này vào các quyết định đầu tư.

Còn các nhà hoạch định chính sách tài khóa và tiền tệ thì đang phải đối mặt với một thách thức mới chưa từng có trong việc tìm kiếm lối thoát suôn sẻ cho kỷ nguyên bình thường mới tiếp theo.

Hầu hết các nền kinh tế phát triển đều đang trong xu hướng lạm phát tăng tốc. Chỉ số giá tiêu dùng tại Mỹ từ đầu năm đến nay liên tục các tháng gần đây đều vượt 5%, vượt xa mức lạm phát mục tiêu bình quân 2%.

Cả thế giới đang hướng về động thái chính sách sắp tới của Fed. Fed hiện là NHTW duy nhất trong các nền kinh tế phát triển có mục tiêu kép thúc đẩy giá cả ổn định và việc làm tối đa.

Toàn dụng lao động có lịch sử lâu dài từ các nhà hoạch định chính sách cam kết phải thúc đẩy tăng trưởng đủ mạnh để thu hút các cựu chiến binh trở về sau chiến tranh Thế giới thứ hai, trở thành tâm điểm của phong trào dân quyền trong những năm 1960 và 1970.

Chính sách phải ưu tiên bảo vệ người lao động dễ bị tổn thương nhất, và làm như vậy cũng để đảm bảo nền kinh tế luôn đạt tiềm năng tăng trưởng cao hơn. Lạm phát đang tăng tốc, nhưng vấn đề là công ăn việc làm hiện vẫn thấp hơn nhiều so với trước đại dịch Covid-19.

Các dữ liệu tính chu kỳ về sự tham gia của lực lượng lao động cho thấy, sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008, lao động là thị trường phục hồi sau cùng. Nhiều người rời thị trường lao động, ở nhà chăm sóc con nhỏ hoặc học thêm các kỹ năng mới.

Sự thiếu hiểu biết về các xu hướng chu kỳ như vậy phần nào góp phần gây ra các sai sót chính sách và tình trạng thiếu việc làm trong quá khứ nếu thắt chặt tiền tệ quá sớm. Điều này dạy cho Fed bài học về tính kiên nhẫn trong chính sách để đạt được việc làm tối đa.

Chủ tịch Fed công khai chỉ ra điều này trong một cuộc hội thảo với ECB mới đây, rằng thách thức lớn nhất trong năm tới là điều hướng mối quan hệ không suôn sẻ giữa mục tiêu kép là ổn định giá cả và việc làm tối đa.

NHTW Anh cũng đang đi theo hướng phân tích này, chẳng hạn, mặc dù dự báo mới nhất cho thấy lạm phát năm nay 4%, cao hơn mục tiêu 2%, họ vẫn đang tập trung quan sát thị trường lao động.

Nếu họ thấy tiền lương tăng mà năng suất không cải thiện, mới có thể báo hiệu nhu cầu đang mạnh hơn cung. Chỉ trong trường hợp đó, thắt chặt tiền tệ mới phát huy tác dụng.

Các phản ứng chính sách phù hợp cho Việt Nam

Với các phân tích trên, sức ép lãi suất toàn cầu tăng lên, nếu có, cũng không phải ngay bây giờ và sẽ được NHTW các nước tiến hành rất thận trọng. Kết hợp với không gian tài khóa tiền tệ hiện vẫn còn dư địa đủ lớn, trước mắt trong năm nay, chúng ta có thể nghĩ đến việc mạnh dạn nới lỏng tài khóa tiền tệ thật đủ mạnh để ứng phó với các hậu quả nặng nề ngoài dự kiến của làn sóng Covid lần thứ 4. Thời gian “bàn thảo” càng chậm trễ, không gian lựa chọn chính sách càng hẹp dần.

Đại dịch Covid-19 đã để lại quá nhiều vết sẹo. Chúng không phải tạm thời mà còn kéo dài rất nhiều năm, với các mức độ không đồng đều ở nhiều khu vực khác nhau của nền kinh tế và các địa phương.

Thậm chí khi kinh tế Việt Nam hồi phục tốt, có khả năng tình trạng tăng trưởng không đồng đều trên toàn cầu cũng làm chậm lại đáng kể quá trình phục hồi của khu vực xuất khẩu, và do đó tác động mạnh trở lại cả nền kinh tế nước ta.

Khi một nền kinh tế có quá nhiều lỗ hổng, sẽ rất lâu mới có thể quay về điểm xuất phát, thậm chí không bao giờ, nếu không có những can thiệp đủ mạnh, chưa có tiền lệ của Chính phủ.

Trong bối cảnh khẩn cấp như thế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần phải giảm sâu lãi suất nhiều hơn, nới lỏng phần nào các quy định điều tiết ngành ngân hàng, bơm thanh khoản nhiều hơn và tạo thêm nhiều công cụ chính sách sáng tạo hơn.

Bộ Tài chính cũng cần phải mạnh dạn chấp nhận tăng đủ mạnh trần nợ công, thậm chí lên đến mức 60-65% GDP so với mức 55% GDP hiện tại, và tăng mạnh thâm hụt ngân sách lên 7-8% GDP, thậm chí hơn nữa trong năm nay.

Việc mở rộng đủ mạnh các không gian chính sách tài khóa tiền tệ là rất cần thiết để giải quyết khẩn cấp sinh kế người dân, giải cứu và phục hồi nền kinh tế, tăng mạnh các khoản chi tiêu lớn cho phòng chống dịch bệnh, nhất là trong lĩnh vực y tế.

Trong quá trình thiết kế gói chính sách tài khóa tiền tệ, chúng ta cần đặc biệt chú ý đến xu hướng đình lạm trong kinh tế toàn cầu, như phân tích phần trên. Ngoài ra, một xu hướng đáng ngại khác là nợ toàn cầu hiện ở mức cực cao, lãi suất cực thấp và một loạt áp lực tiêu cực đối với nguồn cung toàn cầu.

Điều này có nghĩa là thế giới có khả năng đang hướng đến một cuộc khủng hoảng khác, sẽ lên đến đỉnh điểm khi kết hợp đồng thời giữa tăng trưởng thấp, lạm phát cao và nợ kỷ lục.

Tính cả nợ khu vực công lẫn tư trong nền kinh tế toàn cầu, năm 1999 chỉ là 220% GDP, đến giờ con số đã là 360% và vẫn đang tiếp tục tăng lên: ở các nước phát triển là 420%, Trung Quốc là 330%, ở các thị trường mới nổi là 250% và đang có xu hướng tăng, với phần lớn bằng ngoại tệ.

Vấn đề sẽ trở nên tồi tệ hơn bởi sự đảo ngược của một số yếu tố đã giữ cho lạm phát ở mức thấp trong những thập niên gần đây. Thế giới đang hướng tới ít toàn cầu hóa hơn, nút cổ chai chuỗi cung ứng ngày càng co lại khủng khiếp hơn, ít di cư hơn, kinh tế Mỹ và Trung Quốc ngày càng tách biệt hơn, khí hậu nóng hơn, cú sốc xăng dầu nhiều và thường xuyên hơn, dân số già hóa và… hơn thế nữa.

Tất cả những yếu tố này hoặc phần lớn trong số đó kết hợp đồng thời sẽ dẫn đến một đại cú sốc nguồn cung, dẫn đến giảm tốc độ tăng trưởng, vốn đã bị kìm hãm bởi mức nợ quá cao, và đẩy lạm phát toàn cầu vào vòng xoáy tăng tốc.

Nới lỏng tài khóa tiền tệ đủ mạnh là điều không cần phải bàn nhiều vào lúc khẩn cấp này, nhưng chúng ta cũng cần chuẩn bị sẵn sàng kịch bản thoát thích hợp nếu mọi thứ xấu đi nhanh chóng.

Theo SGDTTC

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Mimeco, TTZ bị phạt vì vi phạm công bố thông tin

Mimeco, TTZ bị phạt vì vi phạm công bố thông tin

Trong năm 2023, số lượng và giá trị giao dịch tại ATM đều sụt giảm

Trong năm 2023, số lượng và giá trị giao dịch tại ATM đều sụt giảm

Tổng tài sản của Agribank đã vượt qua con số 2 triệu tỷ đồng

Tổng tài sản của Agribank đã vượt qua con số 2 triệu tỷ đồng

Thanh toán số tại Việt Nam sẽ thay đổi đáng kể nhờ trợ lực từ AI tạo sinh

Thanh toán số tại Việt Nam sẽ thay đổi đáng kể nhờ trợ lực từ AI tạo sinh

Ngân hàng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhận diện sinh trắc học

Ngân hàng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ nhận diện sinh trắc học

Việt Nam xếp vị trí thứ ba trên thế giới về lượng người sở hữu tiền ảo

Việt Nam xếp vị trí thứ ba trên thế giới về lượng người sở hữu tiền ảo

Thế Giới Di Động hợp tác với Viettel để tiếp tục mở rộng dịch vụ tài chính, đầu tư

Thế Giới Di Động hợp tác với Viettel để tiếp tục mở rộng dịch vụ tài chính, đầu tư

Cạnh tranh giữa các ví điện tử tại Việt Nam sau sự xuất hiện của Apple Pay ra sao?

Cạnh tranh giữa các ví điện tử tại Việt Nam sau sự xuất hiện của Apple Pay ra sao?

Mua bảo hiểm online, xu hướng tất yếu của thời đại số

Mua bảo hiểm online, xu hướng tất yếu của thời đại số

Trí tuệ nhân tạo sẽ tái định hình bối cảnh thanh toán tại Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo sẽ tái định hình bối cảnh thanh toán tại Việt Nam

Ngân hàng Woori Việt Nam khai trương Phòng giao dịch Lê Đại Hành, TP Hồ Chí Minh 

Ngân hàng Woori Việt Nam khai trương Phòng giao dịch Lê Đại Hành, TP Hồ Chí Minh 

Garmin Pay chính thức ra mắt tại Việt Nam

Garmin Pay chính thức ra mắt tại Việt Nam

Tin mới cập nhật

Sắp diễn ra Triễn lãm thiết bị biểu diễn chuyên nghiệp (PLASE SHOW) lần thứ 10 tại Hà Nội

Sắp diễn ra Triễn lãm thiết bị biểu diễn chuyên nghiệp (PLASE SHOW) lần thứ 10 tại Hà Nội

Bosch Việt Nam và ĐH RMIT chung tay đào tạo và phát triển nhân lực

Bosch Việt Nam và ĐH RMIT chung tay đào tạo và phát triển nhân lực

Kaspersky tổ chức Hội nghị miễn dịch không gian mạng với chủ đề ‘Hành trình của sự đổi mới’

Kaspersky tổ chức Hội nghị miễn dịch không gian mạng với chủ đề ‘Hành trình của sự đổi mới’

Đâu là 'Lá chắn trong kỷ nguyên số'?

Đâu là 'Lá chắn trong kỷ nguyên số'?

Keysight trình diễn năng lực đo kiểm Ethernet tốc độ đường truyền toàn phần 1,6 Terabit đầu tiên trên thị trường

Keysight trình diễn năng lực đo kiểm Ethernet tốc độ đường truyền toàn phần 1,6 Terabit đầu tiên trên thị trường

'Duy trì cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm ngay cả khi tích hợp AI'

'Duy trì cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm ngay cả khi tích hợp AI'

Meta Llama 3 sẽ có mặt trên các thiết bị sử dụng Snapdragon

Meta Llama 3 sẽ có mặt trên các thiết bị sử dụng Snapdragon

7 yếu tố quan trọng để khôi phục dữ liệu sau khi bị tấn công ransomware 

7 yếu tố quan trọng để khôi phục dữ liệu sau khi bị tấn công ransomware 

Siemens và SHTP hợp tác nâng cao kỹ năng cho nhân lực ngành bán dẫn tại Việt Nam

Siemens và SHTP hợp tác nâng cao kỹ năng cho nhân lực ngành bán dẫn tại Việt Nam

Phát động Giải thưởng báo chí toàn quốc tuyên truyền sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2024

Phát động Giải thưởng báo chí toàn quốc tuyên truyền sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2024

Zalo gặp sự cố, người dùng tạm thời không thể gửi tin nhắn và hình ảnh

Zalo gặp sự cố, người dùng tạm thời không thể gửi tin nhắn và hình ảnh

Dreame X30 Master giải quyết triệt để 3 vấn đề các robot hút bụi lau sàn thường gặp

Dreame X30 Master giải quyết triệt để 3 vấn đề các robot hút bụi lau sàn thường gặp

Tin đọc nhiều

Mimeco, TTZ bị phạt vì vi phạm công bố thông tin

Mimeco, TTZ bị phạt vì vi phạm công bố thông tin

Phân tích kỹ thuật chứng khoán phiên chiều 15/9:

Phân tích kỹ thuật chứng khoán phiên chiều 15/9:

Phân tích kỹ thuật phiên chiều 10/09: Các chỉ số thị trường đang giằng co

Phân tích kỹ thuật phiên chiều 10/09: Các chỉ số thị trường đang giằng co

Kết quả tăng trưởng trong 2020 của FPT

Kết quả tăng trưởng trong 2020 của FPT

Tái bảo hiểm PVI có gì khi lên HNX?

Tái bảo hiểm PVI có gì khi lên HNX?

Tin tức chứng khoán mới nhất 9h hôm nay 21/11

Tin tức chứng khoán mới nhất 9h hôm nay 21/11

Xả mạnh VHM, VRE, VN-Index giảm sang phiên thứ hai

Xả mạnh VHM, VRE, VN-Index giảm sang phiên thứ hai

Thoả thuận Brexit đã vào chặng nước rút nhưng chưa thể hoàn tất

Thoả thuận Brexit đã vào chặng nước rút nhưng chưa thể hoàn tất

Chứng khoán châu Á đa phần tăng điểm phiên 1/10

Chứng khoán châu Á đa phần tăng điểm phiên 1/10

Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?

Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?

Video xem nhiều

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Đại học Miami tạo ra cảm biến chất lượng không khí phát hiện Covid-19

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Honda MSX 125 Grom 2021 mẫu xe côn tay phiên bản đường đua

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Thông điệp lan tỏa mùa dịch COVID-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Clip: Khuyến cáo đối với người lao động, người làm việc, người bán hàng tại khu dịch vụ trong dịch Covid-19

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

Lộ diện siêu xe hypercar Czinger 21C tăng tốc 0-100km/h chưa tới 2 giây

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

Cỗ xe lai phản lực tăng tốc từ 0 - 1010 km/h trong 50 giây tham vọng phá kỷ lục thế giới

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

“Rắn tiên tri” dự đoán đội tuyển Việt Nam thắng Thái Lan

Bắc Sơn mây hát

Bắc Sơn mây hát

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Pretzel - Bánh quy cây: Biểu tượng văn hoá châu Âu với nhiều tranh cãi về nguồn gốc

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

Chiếc điều hòa cá nhân này của Sony là tất cả những gì bạn cần để sống sót qua mùa hè nóng nực

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

Bàn về tầm nhìn và các trụ cột của công nghệ thông tin di động 6G
04/03/2022
Chip xử lý A15 Bionic của Apple có gì mới
15/09/2021
Sex Education mùa 3 được Netflix công chiếu vào 17/9
14/09/2021
iPhone 13 không thay đổi nhiều về ngoại hình, camera được nâng cấp mạnh
13/09/2021
Cách xem trực tiếp sự kiện ra mắt iPhone 13 và Apple Watch 7
10/09/2021
VNEID của Bộ Công an khác các ứng dụng đang được vận hành?
10/09/2021
'Cái tôi' thời 4.0 và tính hai mặt của mạng xã hội
04/09/2021
'Muôn màu' cảm xúc của trẻ trong ngày khai giảng online
24/08/2021
Chủ tịch Chu Ngọc Anh giải toả 'ách tắc' về Giấy đi đường cho người dân Thủ đô
10/08/2021
Hàng loạt Macbook M1 tự dưng vỡ màn hình, Apple có đồng ý bảo hành?
02/08/2021
6 bộ phim hay nhất để xem trên VieON
29/01/2021
Bắc Ninh: Không ký kết triển khai dự án Owifi 5G với CSE Singapore
27/06/2020
Bị World Bank cấm dự thầu 7 năm, công ty Sao Bắc Đẩu thừa nhận sai sót
27/06/2020
Wefinex - Mô hình hoạt động đa cấp "đội lốt" đầu tài chính trên mạng internet
10/06/2020
Khai trừ MISA khỏi Câu lạc bộ Chữ ký số và Giao dịch điện tử Việt Nam
27/05/2020
Chuyển đổi số - Nên hiểu như thế nào cho đúng
25/05/2020
Chống thất thu thuế là thách thức lớn đối với nền kinh tế số
29/04/2020
Cách chuyển tập tin sang máy tính mới
10/11/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019